6 Şubat 2023’te saatler 04:17’yi gösterdiğinde, Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesi merkezli 7,7 büyüklüğündeki deprem Türkiye’yi uykuda yakaladı. Geniş bir coğrafyada hissedilen sarsıntı, saniyeler içinde binlerce binayı yerle bir etti. Kış şartlarının ağırlaştığı saatlerde yaşanan deprem, milyonlarca kişiyi evlerinden sokaklara döktü.
İlk sarsıntının yarattığı yıkımın boyutu henüz anlaşılmaya çalışılırken, aynı gün saat 13:24’te bu kez Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesi merkezli 7,6 büyüklüğünde ikinci bir deprem meydana geldi. Zaten ağır hasar alan yapılar bu ikinci sarsıntıyla tamamen çökerken, arama kurtarma çalışmaları daha da zorlaştı. Art arda yaşanan depremler, Türkiye’nin 11 ilini doğrudan etkileyerek Cumhuriyet tarihinin en büyük afetlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Resmi açıklamalara göre, depremlerde 53 binden fazla kişi hayatını kaybederken, 107 binden fazla kişi de yaralandı. On binlerce bina yıkıldı ya da kullanılamaz hale geldi.
Anma etkinlikleri düzenlendi
Depremin üçüncü yılında hayatını kaybedenler Türkiye’nin birçok kentinde düzenlenen törenlerle anıldı.
Depremin en ağır yıkımı yaşattığı Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya başta olmak üzere pek çok ilde vatandaşlar gece saatlerinde toplanarak depremin yaşandığı 04:17’de hayatını kaybedenler için saygı duruşunda bulundu.
Enkazların bulunduğu alanlara karanfiller bırakılırken, yakınlarını kaybeden aileler adalet çağrılarını yineledi.
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremlerin üçüncü yıl dönümünde Adıyaman'da düzenlenen "sessiz yürüyüş"e katıldı.
Bakan Yerlikaya, Vali Osman Varol, AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Başkanı Adil Karaismailoğlu'nun da katılımıyla Valilik önünde bir araya gelenler, kentin simgesi olan ve aradan geçen üç yıla rağmen 04.17'yi gösteren saat kulesine kadar kol kola girerek yürüdü.
Depremlerde hayatını kaybedenler anıldı
Kaybettikleri yakınlarının fotoğraflarını taşıyan bazı depremzedeler, "sessiz yürüyüş" sırasında gözyaşlarını tutamadı, onlarca dilek balonunu gökyüzüne bıraktı.
Yürüyüşün ardından depremin yaşandığı saat 04.17'de kentteki tüm camilerden sela okundu.
Program kapsamında hayatını kaybedenler için Kur'an-ı Kerim okundu, dualar edildi, saat kulesine karanfil bırakıldı.
Osmaniye
Osmaniye'de afetin üçüncü yıl dönümü dolayısıyla Valilik ve Belediye tarafından Devlet Bahçeli Meydanı'nda yapılan anma programına, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Teşkilat Başkanı Ahmet Büyükgümüş, Vali Mehmet Fatih Serdengeçti, Belediye Başkanı İbrahim Çenet, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ile vatandaşlar katıldı.
Kahramanmaraş merkezli ilk depremin meydana geldiği saat 04.17'de saygı duruşunda bulunan katılımcılar, İstiklal Marşı okudu.
Kur'an-ı Kerim tilavetinin yapıldığı programda, İl Müftüsü Ahat Taşcı tarafından depremlerde yaşamını yitirenler için dua edildi.
Daha sonra afetle ilgili sinevizyon gösterisi sunuldu.
"Milletimiz, asırlardır taşıdığı dayanışma ruhunu bir kez daha ortaya koymuştur"
Vali Serdengeçti, burada yaptığı konuşmada, 11 ili etkileyen 6 Şubat depremlerinin sadece şehirleri değil, umutları ve geleceğe dair hayalleri de derinden sarstığını söyledi.
Afette hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet dileyen Serdengeçti, şöyle devam etti:
"Her biri ardında yarım kalan hikayeler, yetim kalan çocuklar ve tarifsiz bir hüzün bıraktı ancak bu büyük felaket karşısında aziz milletimiz, asırlardır taşıdığı dayanışma ruhunu bir kez daha ortaya koymuştur. Enkaz altında bir canı kurtarabilmek için zamanla yarışan arama kurtarma ekiplerimiz, hiçbir karşılık beklemeden, yardım için seferber olan gönüllülerimiz ve yaraları sarmak için tek yürek olan insanımız, millet olmanın ne demek olduğunu tüm dünyaya göstermiştir. Bugün burada yalnızca kaybettiklerimizi anmak için değil, aynı zamanda yaşananlardan ders çıkarmak, deprem gerçeğini unutmamak ve daha güvenli bir gelecek inşa etmek kararlılığımızı bir kez daha ifade etmek için bulunuyoruz çünkü biliyoruz ki afetler kaderdir ancak ihmaller asla kader değildir."
Serdengeçti, afetlere karşı toplumsal farkındalığı artırmanın herkesin ortak sorumluluğu olduğunu sözlerine ekledi.
Konuşmanın ardından anmaya katılanlar, Hasan Çenet Caddesi'nde "sessiz yürüyüş" yaptı, Deprem Şehitleri Anıtı'na karanfil bıraktı.
Adana
Kahramanmaraş merkezli depremlerde yıkılması sonucu 96 kişinin yaşamını yitirdiği Alpargün Apartmanı'nın yerinde anma programı düzenlendi.
Depremlerde yaşamını yitirenler için Kur'an-ı Kerim okunan programda, dualar edildi.
Yakınlarını kaybeden aileler, yıkılan binanın bulunduğu alana karanfil bıraktı.
Programa, Aziz İhsan Aktaş suç örgütü soruşturması kapsamında tutuklanmasının ardından Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan ve dünkü duruşmada tahliye edilen Zeydan Karalar da katıldı.
Gaziantep
Merkez Şehitkamil ilçesinde 6 Şubat 2023'teki depremlerde, 6 bloktan 4'ünün yıkıldığı ve 134 kişinin hayatını kaybettiği Ayşe Mehmet Polat Sitesi'nde anma programı düzenlendi.
Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, AK Parti Gaziantep İl Başkanı Fatih Muhaddis Fedaioğlu, Şehitkamil Belediye Başkanı Umut Yılmaz ve vatandaşlar site önünde yapılan anma programına katıldı.
Depremde hayatını kaybedenler için 1 dakikalık saygı duruşunda bulunuldu, okunan selanın ardından dualar edildi.
Bazı vatandaşlar gözyaşlarına hakim olamadı.
Hatay
Valilik koordinesinde organize edilen anma programı Atatürk Caddesi'nde başladı.
Programda, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yayman, Vali Mustafa Masatlı, Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ, AK Parti Hatay Milletvekili Adem Yeşildal, MHP Hatay Milletvekili Lütfi Kaşıkçı, CHP Hatay Milletvekilleri Nermin Yıldırım Kara ve Mehmet Güzelmansur, Yeni Yol Partisi Hatay Milletvekili Necmettin Çalışkan, Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk, Hatayspor Başkanı Ethem Çakır ve teknik direktörü Bekir İrtegün, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ile vatandaşlar bir araya geldi.
Kalabalık grup, "sessiz yürüyüş" adı altında Cumhuriyet Meydanı'na yürüdü.
Kahramanmaraş merkezli ilk depremin meydana geldiği saat 04.17'de afette yaşamını yitirenler için 65 saniye saygı duruşunda bulunan katılımcılar, ardından İstiklal Marşı'nı okudu.
3 semavi dinin temsilcileri dua okudu
Anma programı kapsamında, 3 semavi dinin temsilcileri tek tek dua etti.
Daha sonra depremde yaşamını yitirenler anısına Asi Nehri'ne kırmızı karanfil atılan etkinlikte bazı vatandaşlar, depremde kaybettikleri yakınlarının fotoğraflarını taşıdı.
İskenderun
Kaymakamlık koordinesindeki programa katılanlar, saygı duruşunda bulundu ve İstiklal Marşı okudu.
Programda, 3 semavi dinin temsilcileri yan yana dua etti.
HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan ve sendika üyeleri, anmaya katılanlara çorba ikramında bulundu.
Zonguldak
Zonguldak Demokrasi Platformu öncülüğünde, 6 Şubat 2023'teki 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremlerin üçüncü yılında anma programı düzenlendi.
Kent merkezindeki Madenci Anıtı önünde bir araya gelen sivil toplum kuruluşu temsilcileri, siyasi parti üyeleri ve vatandaşlar, depremlerde hayatını kaybedenler için saygı duruşunda bulundu, anıta karanfil bıraktı.
Zonguldak Demokrasi Platformu adına açıklama yapan Erdoğan Kaymakçı, acılarının hala taze olduğunu söyledi.
Depremin kaçınılmaz bir doğa olayı, onu bir felakete dönüştüren şeyin ise mühendislik ilkelerinden uzak yapıların inşa edilmesi olduğunu belirten Kaymakçı, "Deprem felaketinin üstesinden gelmenin yolu öncelikle bilim, denetim ve mesleki etik ilkelerinin hayata geçirilmesi ve bundan asla taviz verilmemesidir. Şehirler sadece beton yığınları değildir. Yıkılan kentlerin tarihi dokusu, kültürel mirası ve yerel halkın ihtiyaçları gözetilerek planlama yapılmalıdır." dedi.
Genel Maden İşçileri Sendikası (GMİS) Genel Sekreteri Yener Arslanbuğa da depreme hazırlıklı olmaları gerektiğini ifade etti.
Deprem olduktan sonra 4 bine yakın madencinin görevlendirildiğini anımsatan Arslanbuğa, "Deprem bölgesinde bir cana umut olan madencilere yürekten teşekkür ediyorum. Madenci varsa 'umut' vardır. Ülkemiz deprem bölgesi. Maalesef bununla yaşamak zorundayız." diye konuştu.
Malatya
Tevfik Temelli Caddesi'ndeki Sümerpark girişinde toplanan vatandaşlar, meşale yakarak saygı duruşunda bulundu.
CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, programdaki konuşmasında, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremlerde hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet, yakınlarına da başsağlığı diledi.
Ağbaba, deprem gerçeğini gerekli dersler çıkarılana kadar unutturmayacaklarını söyledi.
Konuşmaların ardından hayatını kaybedenler için temsili alana karanfil bırakıldı.
Pazarcık
Hükümet Konağı bahçesinde düzenlenen program, saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı.
Kur'an-ı Kerim tilaveti ve dua edilmesinin ardından Kaymakamlık tarafından hazırlanan deprem konulu sinevizyon gösterimi sırasında katılımcılar duygusal anlar yaşadı.
Daha sonra CHP Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, Pazarcık Kaymakamı Hulusi Teke, Belediye Başkanı Haydar İkizer'in de aralarında bulunduğu katılımcılar, 6 Şubat 2023'teki ilk sarsıntıda saatler 04.17'yi gösterirken sabit kalan Pazarcık Saat Kulesi'ne yürüdü.
İlçede hayatını kaybedenler için saat kulesinin önüne karanfil bırakan gruba ikramlarda bulunuldu.
Anma programı, depremde yaşamını yitirenler için 1 dakikalık saygı duruşunda bulunulmasıyla sona erdi.
Kilis
Kilis'te, afette hayatını kaybedenler dualarla anıldı.
Hacı Mehmet Kazancıoğlu Camisi'nde sabah namazı sonrasında, depremlerde hayatını kaybedenler için Kuran-ı Kerim okundu ve dua edildi.
Programa, Kilis Valisi Ömer Kalaylı, İl Müftüsü Alettin Bozkurt, kurum müdürleri ve vatandaşlar katıldı.
Etkinlik sonunda Türk Kızılay tarafından katılımcılara çorba ikram edildi.
İktidara eleştiriler
Deprem anmaları kapsamında bölgede bulunan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Özgür Özel, deprem sonrası yaşanan yıkımla ilgili iktidarın sorumluluğuna işaret etti: “Biz bu felakete yeni iktidara gelmiş, ne yapacağını bilemeyen, kaynağı olmayan bir hükümetle yakalanmadık. 21 yıldır aralıksız, tek başına, mazeretsiz şekilde ülkeyi yöneten bir iktidarla yakalandık. 21 yılda 3 trilyon dolar vergi toplanmış. Sadece deprem vergisi olarak 40 milyar dolar alınmış. İmar aflarından milyarlarca lira toplanmış. Para vardı, imkan vardı ama 21 yıl boyunca depreme hazırlık yapılmadı. Kimse kusura bakmasın, bu sorumluluk inkâr edilemez.”
CHP lideri, aradan 3 yıl geçmesine rağmen 270 bin kişinin hala konteynerlerde yaşadığını vurguladı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ise 6 Şubat depremleri sonrasında yıkılan konutlar yerine inşa edilen 455 bin konutun sahiplerine teslim edildiğini söyleyerek bu eleştirilere yanıt verdi. Yine de örneğin deprem sonrası ilk yıl için vaat edilen 319 bin konutun çok altında kalındığı raporlarca biliniyor.
Kısaca iktidar tarafı "455 bin konutla tarihi bir başarı" derken, eleştiriler "vaatler tam tutulmadı, süreç şeffaf değil, hâlâ büyük eksiklikler var" noktasında toplanıyor.
İlk günlerdeki tartışmalar
Depremin ilk günlerinde müdahale süreçleri, kamu kurumlarının koordinasyonu ve afet yönetimi uzun süre tartışma konusu olmuştu. İlk günlerde özellikle arama kurtarma ekiplerinin bölgeye ulaşmasında yaşanan gecikmeler, ekipman eksikliği ve kurumlar arası koordinasyon sorunları yoğun eleştirilere neden oldu.
Depremzedelerin enkaz altındaki yakınlarına ulaşabilmek için sosyal medya üzerinden yardım çağrıları yaptığı görüntüler, afet yönetimine ilişkin tartışmaları da derinleştirdi. Böylesine bir ortamda mobil hatların da zaman zaman çökmesi, servis sağlayıcılarına tepkiyi getirmişti.
Tartışmaların merkezinde yer alan bir diğer konu ise Türk Kızılay’ın deprem sürecinde çadır satışı iddiaları oldu. Kızılay’ın depremzedeler için kullanılmak üzere bağışlanan çadırları Ahbap Derneği’ne ücret karşılığında sattığının ortaya çıkması kamuoyunda sert tepkilere yol açtı.
Satışın ortaya çıkmasının ardından kurum, işlemin afet yönetimi kapsamında lojistik tedarik sürecinin bir parçası olduğunu ve elde edilen gelirlerin yine insani yardım faaliyetlerinde kullanıldığını savundu. Tartışmaların büyümesi üzerine Kızılay yönetimi çeşitli açıklamalar yaparken, kurumun afet dönemlerindeki rolü ve yapısı da yeniden tartışmaya açıldı.
Yargılamalar ne durumda?
Felaketin ardından başlatılan yargı süreçleri ise halen sürüyor. Yıkılan binalarla ilgili müteahhitler, yapı denetim firmaları ve teknik sorumlular hakkında çok sayıda soruşturma başlatıldı. Adalet Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalara göre binlerce dosyada yargılama süreci yürütülürken, bazı davalarda mahkumiyet kararları verildi. Ancak depremde yakınlarını kaybeden aileler, davaların yavaş ilerlediğini ve yalnızca bireysel sorumluların değil, denetim ve yapılaşma sistemindeki eksikliklerin de kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğini savunuyor.
Mağdur aileleri ve onları temsil eden avukat grupları, davaların çoğunun 'bilinçli taksir' suçlamasıyla açılmasını da eleştiriyor. Ölenlerin yakınları, sanıkların daha ağır cezalar öngören 'olası kast' suçundan yargılanması gerektiğini savunuyor.
Adıyaman'da yıkılan bir binanın içi kontrol ediliyor-2024 Emrah Gurel / AP
1 Kasım 2025'te Adalet Bakanı Yılmaz Tunç'un paylaştığı verilere göre yargılama kısmındaki tablo şöyle: ''11 vilayetimizde 2 bin 380 kişi hakkında depremle ilgili ceza soruşturması açılmıştı. Şu anda 148 tutuklu, 60 hüküm özlü, 208 kişi tutuklu durumda. Halihazırda 837 soruşturma var. 2 bin 591 ceza davası açılmış durumda. Davalar devam ediyor. 986 kişi hakkında da adli kontrol kararı verilmişti. Bir yandan ceza yargılamaları sürerken diğer yandan da idari yargı ile ilgili süreçler de aksamadan devam ediyor. İdari yargı ile ilgili şu ana kadar bölgede 116 bin 696 dava açıldı. 83 bin 321 davada idari yargıda ilk derecede karar verildi. 26 bin 493'ü istinafa intikal etti. 19 bin 592'si Bölge İdare Mahkemesi'nde istinafta karara bağlandı. 40 bin 270 derdest dosya bulunuyor İdari Yargı'da."
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve çeşitli hukuk örgütleri, yargılamaların ağırlıklı olarak müteahhitler ve teknik uygulama sorumluları üzerinde yoğunlaştığını, buna karşın ruhsat veren ve denetim yapan kamu görevlileri (belediye başkanları, imar müdürleri vb.) hakkındaki soruşturmaların daha yavaş ilerlediğini bildirmekte. Birçok bölgede kamu görevlileri için gerekli olan 'soruşturma izinlerinin' verilmemesi veya geç verilmesi, eleştiri konularının başında geliyor.
İstifa eden olmadı
Kamuoyunda yükselen öfke ve beklentilere karşın, kabine üyelerinden veya üst düzey siyasi karar vericilerden, yaşanan felaketteki sorumluluğunu kabul ederek görevinden istifa eden bir isim çıkmadı.
Dönemin yetkilileri, sürecin yönetiminde istifa seçeneğini gündeme almazken, felaketi 'Asrın Felaketi' olarak nitelendirip yıkımın büyüklüğünü vurgulayan bir söylemi benimsediler.
Hatay'da yaralı bir depremzede-2023 Hussein Malla / Copyright 2023 The AP. All rights reserved.
Bürokrasi ve yerel yönetimler düzeyinde ise istifa mekanizması, sorumluluğun kabulünden ziyade dışsal baskılar veya sağlık gerekçeleriyle sınırlı kaldı. Bu süreçte hafızalara kazınan en net örnek, depremden yaklaşık bir ay sonra 'sağlık sorunlarını' gerekçe göstererek görevinden 'affını isteyen' Adıyaman Valisi Mahmut Çuhadar oldu. Çuhadar’ın istifası, depremzedelerin protestoları ve kamuoyuna yansıyan tepkilerin hemen ardından gelse de resmi açıklamada bu durum bir 'sorumluluk kabulü' olarak tanımlanmadı. Benzer şekilde Hatay İl Sağlık Müdürü gibi bazı bürokratların görevden ayrılması da istisnai durumlar olarak kayıtlara geçti.
Yerel yönetimlerde ise süreç, istifadan çok yargı kararları ve seçim dinamikleri üzerinden şekillendi. Yıkımın en ağır olduğu Hatay’da Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş, aylar süren istifa çağrılarına direnerek görevini sürdürdü ve sorumluluğu üstlenmek yerine bir sonraki seçimde tekrar aday olmayı tercih etti. Nurdağı Belediye Başkanı gibi bazı ilçe belediye başkanları ise kendi iradeleriyle istifa etmek yerine, yürütülen soruşturmalar kapsamında tutuklanarak görevden el çektirildi.
Hayat yeniden kurulabildi mi?
Deprem bölgesinde üç yıl sonra yaşam büyük ölçüde yeniden kurulmaya çalışılsa da sosyal ve ekonomik toparlanma süreci devam ediyor. Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre depremden etkilenen illerde binlerce öğrenci başka illere taşınırken, bazı bölgelerde eğitime geçici okullarda devam ediliyor.
Kahramanmaraş'ta yıkılan bir bina. Cemal Yurttas/DIA
Bölgedeki ticaret hayatı da depremden ağır darbe aldı. Hatay ve Kahramanmaraş’ta küçük işletmelerin önemli bölümü yeniden açılsa da esnaf temsilcileri müşteri ve iş gücü kaybının halen hissedildiğini belirtiyor. Uzmanlar ayrıca, deprem sonrası psikolojik travmanın uzun vadeli etkilerine dikkat çekiyor.
Türk Psikologlar Derneği ve çeşitli akademik çalışmalar, depremzedeler arasında travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin halen yaygın olduğunu ortaya koyuyor.
Yoğun göç
Deprem sonrası bölgeden yoğun göç yaşandı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre depremden en ağır etkilenen illerin bir kısmında nüfus önemli ölçüde azaldı. Özellikle Hatay ve Adıyaman’dan büyük şehirlere ve farklı bölgelere göç eden vatandaşların önemli bir bölümünün geri dönmediği belirtiliyor.
Uzmanlar, bu durumun şehirlerin ekonomik ve kültürel yapısını uzun vadede değiştirebileceğine dikkat çekiyor.
Depremden ders alındı mı?
Türkiye'de uzmanlar, senelerdir Marmara bölgesinde bir deprem bekliyor. Ancak bu öngörülere ve 6 Şubat'ta yaşananlara karşın hazırlıklar halen yetersiz.
NTV'ye konuşan Profesör Okan Tüysüz, İstanbul'dan depreme hazır olmadığını belirtirken, “1 milyon 160 bin bina var İstanbul’da, bunun aşağı yukarı yüzde 70’i depreme dayanıklı değil. Bunların içinden 93 bin binanın da olası bir depremde ya yıkılacağı ya da çok ağır hasar alacağı öngörülüyor,” dedi.
Yıldız Teknik Üniversitesi'nden Prof Dr. Ali Koçak ise İstanbul'da 50 bin tane kendine kendine yıkılacak bina bulunduğunu belirtiyor.
Ancak İstanbul'un gündemi hala deprem değil. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin seçilmiş belediye başkanı Ekrem İmamoğlu 23 Mart 2025'ten bu yana tutuklu durumda. Muhalefete göre bu durum, İstanbul'un depreme odaklanmasını zorlaştırıyor.
'İmar barışı' altyapısı
Uzmanlar, depremde yaşanan yıkımın boyutunun yalnızca afetin büyüklüğüyle açıklanamayacağını, Türkiye’deki yapılaşma politikalarının da belirleyici olduğunu savunuyor. 2018 yılında yürürlüğe giren imar barışı düzenlemesi kapsamında milyonlarca yapının kayıt altına alınması, yapı güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme getirmişti. Jeoloji ve şehir planlama uzmanları, denetim sisteminin güçlendirilmesi gerektiğini uzun süredir dile getiriyor.
Deprem uzmanları, Türkiye’nin yüksek deprem riski taşıyan Japonya ve Şili gibi ülkelerde uygulanan sıkı yapı denetim sistemlerini örnek gösteriyor. Bu ülkelerde büyük depremlere rağmen can kayıplarının sınırlı kalmasının, uzun yıllara yayılan yapı güvenliği politikalarıyla sağlandığı belirtiliyor.
