Yeni bir araştırmaya göre, iyi bir ağız hijyeni yalnızca dişler için değil, demans gibi hastalıkların önlenmesi açısından da hayati önem taşıyor. Günde üç kez diş fırçalamak ve düzenli diş hekimi kontrollerine gitmek, bunama ve artrit dahil yaklaşık 50 ciddi sağlık riskini azaltabilir.
Ağız sağlığının genel iyilik halimizi etkilediği uzun süredir biliniyor. Önceki araştırmalar, ağız hastalıklarından kaynaklanan bakterilerin yayılmasını Alzheimer, kanser, kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet gibi birçok sorunla ilişkilendiriyor.
Uzmanlardan oluşan bir panel, geçen hafta ABD’nin Arizona eyaletinde düzenlenen yıllık American Association for the Advancement of Science (AAAS) konferansında bu konuya dikkat çekti.
Minnesota Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nden Prof. Alpdoğan Kantarcı, 'The Mouth as a Gateway to Overall Health' başlıklı oturumda yaptığı konuşmada, “Artık dişlerimizi sağlıklı tutmanın, 50’den fazla sistemik hastalığın görülme riskinin azalmasıyla bağlantılı olabileceğini düşünüyoruz," dedi.
Kantarcı, hafif ya da orta şiddette hastalığı olan kişilerde düzenli diş fırçalamanın, ağız bakımına özen göstermenin ve diş hekiminde kapsamlı temizlik yaptırmanın bilişsel performansla olumlu ilişkili olduğunu gösteren araştırmalara işaret etti.
Kantarcı ayrıca, diş eti hastalıklarının agresif bir türü olan periodontitin; romatoid artrit ve demans gibi hastalıkların gelişimi açısından önemli bir risk faktörü olabileceğini vurguladı.
Ağız hastalıklarından kaynaklanan bakteriler kan dolaşımına ve beyne ulaştığında kronik iltihaplanmaya yol açabiliyor. Bu durum bağışıklık sisteminin eklemlere saldırmasını tetikleyebildiği gibi, nörotransmitterleri etkileyerek bilişsel gerilemeyle ilişkili plak oluşumunu da hızlandırabiliyor.
Bununla birlikte, diş eti hastalıklarının doğrudan demansa ya da artrite neden olduğunu kesin biçimde ortaya koyan bir araştırma bulunmuyor.
Avrupa’da ağız ve diş hijyeninde durum ne?
Kötü dişlerle anılan İngiltere'nin yanı sıra birçok Avrupa ülkesi de ağız ve diş hijyeni konusunda sorun yaşamaya devam ediyor.
2022 tarihli bir araştırmaya göre, diş sağlığına en fazla önem veren ülke Norveç olurken; Sırbistan, Letonya ve Polonya listenin son sıralarında yer aldı. Diş hekimi ziyaretlerinde ise Hollanda başı çekerken; Portekiz, İrlanda ve Birleşik Krallık en düşük başvuru oranlarına sahip ülkeler arasında yer aldı.
Bu eşitsizlikte; yüksek maliyetler, uzun bekleme listeleri ve coğrafi erişim sorunları gibi sosyoekonomik faktörlerin birleşimi etkili oluyor. Eurostat’ın 2024 verilerine göre en fazla etkilenen kesim yaşlılar. AB’de 65 yaş ve üzerindekiler, 16-44 yaş grubuna kıyasla karşılanmamış diş tedavisi ihtiyacını çok daha yüksek oranlarda bildiriyor.
İngiltere'deki obezite sorununa da değinen Kantarci, Batı dünyasının aşırı işlenmiş gıdalara bağımlılığının diş sağlığının bozulmasında rol oynadığını belirtti. En güncel Yetişkin Ağız Sağlığı Araştırması (AOHS), İngiltere'de diş çürümesi oranının 2009’daki yüzde 28’den yüzde 41’e yükseldiğini ortaya koydu. Katılımcıların neredeyse yarısı, dişlerinin durumunun günlük yaşamlarını önemli ölçüde etkilediğini söyledi.
Kantarcı, özellikle yatmadan önce ve şekerli gıdalar tükettikten sonra diş fırçalamanın önemine dikkat çekti. Ayrıca, bakteri barındırabilen dili temizlemeyi ve elektrikli diş fırçası kullanmayı önerdi.
Sonuç olarak uzmanlara göre mesaj net: Sistemik sağlığın korunması için ağız sağlığı bilincinin artırılması gerekiyor.
