Avrupa Yayın Birliği’nin (EBU) toplantısında Slovenya, İspanya, Karadağ, Hollanda, Türkiye, Cezayir ve İzlanda; İsrail’in Eurovision Şarkı Yarışması’na katılımı için gizli oylama yapılmasını talep etti. Talep reddedildi.
Red kararının ardından İzlanda, İrlanda, İspanya, Hollanda, Belçika ve Slovenya, bu yıl Viyana’da düzenlenecek Eurovision Şarkı Yarışması’na katılmama kararı aldı.
İspanya, daha önce İsrail’in Gazze’deki saldırıları nedeniyle Eurovision’dan çıkarılması için EBU’ya resmi başvuru yapmış, yarışmanın siyasi tarafsızlık ilkesinin korunması gerektiğini savunmuştu. Hollanda da benzer şekilde, İsrail’in yarışmada yer alması halinde çekileceğini açıklamıştı.
EBU, oylama taleplerini reddederek İsrail’in yarışmaya katılacağını duyurdu. Kararın ardından boykot açıklamaları peş peşe geldi.
İspanya ve Hollanda, İsrail’in katılımına onay verilmesi üzerine yarışmaya katılmayacaklarını bildirdi. İki ülke de Gazze’deki savaşın yarattığı insani tablo ve oylama uygulamalarına ilişkin tartışmaları gerekçe göstermişti.
Hollandalı yayın kuruluşu Avrotros, “Mevcut koşullar altında yarışmaya katılmak kamu değerlerimizle bağdaşmamaktadır” açıklamasında bulundu. İspanyol yayın kuruluşu RTVE ise yönetim kurulu kararının gereği olarak yarışmadan çekildiklerini ve 2026 finallerini yayınlamayacaklarını duyurdu.
İrlanda, Slovenya ve İzlanda da EBU’nun İsrail kararının ardından yarışmadan çekileceğini açıklayan ülkeler arasında yer aldı. Bu üç ülke de kararı resmileştirerek yarışmadan ayrıldı.
Almanya ise İsrail'e izin verilmemesi durumunda yarışmayı boykot edeceğini ima etmişti.
İsrail'in yarışmadan men edilmesi çağrılarına karşın, Avrupa Yayın Birliği (EBU) üyesi ülkeler yarışmanın itibarını korumayı amaçlayan bir dizi kuralı onaylamakla yetindi.
Yarışmada iki yıldır İsrail'e karşı protestolar düzenleniyor. Bu yıl İsviçre'nin Basel kentindeki finalde iki kişi sahneye çıkıp İsrailli şarkıcı Yuval Raphael'e boya atmaya çalışırken gözaltına alınmıştı.
Avrupa Yayın Birliği (EBU), Gazze'deki ateşkesin ardından Kasım ayında düzenlemeyi planladığı sanal toplantıyı iptal etmiş ve bu konuyu Aralık'ta İsviçre'nin Cenevre kentinde yüz yüze düzenlenecek olağan genel kurulda görüşmeye karar vermişti.
İsrail'in bu yılki yarışmada halk oyu almak için hükümet destekli bir kampanya yürütmesi ve yüksek miktarda oy alarak ikinci seçilmesinin ardından EBU, orantısız kampanyaları engelleyeceklerini ve izleyicilerin verebilecekleri oy sayısını 20'den 10'a indirdiklerini açıklamıştı.
Eurovision uzmanı Paul Jordan da durumu "Eurovision ve EBU için gerçek bir kriz" olarak niteledi:
"Burada bir kazanan yok. Apolitik olması için yaratılan bir şeyin siyasi bir futbol karşılaşmasına dönmesi büyük bir utanç."
Gazze'de 10 Ekim'de yürürlüğe giren ateşkesin ardından 13 Ekim'de İsrailli 20 rehine ve yüzlerce Filistinli mahpus serbest bırakıldı.
Hollandalı yayıncı 'ateşkes etkilemez' demişti
Hollandalı yayın kuruluşu AvroTros Eylül'deki açıklamasında Gazze'de ateşkes sağlanması halinde tutumunu değiştirmeyeceğini belirtmişti.
İsrail'in ulusal yayın kuruluşu Kan Eylül ayında, "yarışmanın uzun süredir devam eden, popüler ve başarılı katılımcılarından biri" olduğunu söyleyerek katılmasına izin verilmesi gerektiğini söylemişti.
Mayıs ayında yapılan son Eurovision Şarkı Yarışması'nda İsrail'den Yuval Raphael en yüksek halk oyunu almıştı.
Ancak, jüri oylarının dahil edilmesiyle Avusturya öne geçmiş ve İsrail yarışmayı ikinci tamamlamıştı.
"Vicdanlara sığmayacaktır"
Toplantının hemen ardından ilk olarak Hollanda ve İspanya, 2026'daki Eurovision'a katılmayacaklarını açıkladı. Ardından İrlanda'dan da, "Gazze'deki korkunç can kayıpları ve çok sayıda sivilin yaşamını tehlikeye atan insani kriz göz önüne alındığında, İrlanda'nın katılımı vicdanlara sığmayacaktır" açıklaması geldi. Slovenya da yarışmayı protesto edeceklerini ve temsilci göndermeyeceklerini duyurdu.
Almanya ise eğer İsrail'in katılımına izin verilmezse yarışmayı boykot etme tehdidinde bulunuyordu.
Karar İsrail tarafından memnuniyetle karşılandı. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ülkesinin "dünyadaki tüm sahnelerde temsil edilmeyi hak ettiğini" söyledi, İsrail lehine tutum alan ülkelere teşekkür etti.
EBU 2021'de siyasi tartışmalar üzerine Belarus'u, 2022'de ise Ukrayna işgali nedeniyle Rusya'yı yarışmaya katılmaktan men etmişti.
Oylama sistemi değişti
EBU aslında İsrail'in katılımını görüşmek üzere Kasım ayında bir toplantı planlamış ancak 10 Ekim'de İsrail ile Hamas arasında ateşkes imzalanmasının ardından karar bugünkü Genel Kurul toplantısına ertelenmişti.
İsrail'in katılımıyla ilgili çekişmeli bir oylamadan kaçınmak isteyen EBU, üye ülkelerin çekincelerini gidermek için "güven ve şeffaflığı artıracak" yeni kurallar getirdi. Dolayısıyla bugünkü toplantıda üyeler, doğrudan İsrail'in katılımını değil, "yeni kuralların yeterli olup olmadığını" oylamış oldu.
Eğer yapılan oylamadan yeni kuralların yetersiz bulunduğu yönünde karar çıksaydı, İsrail'in katılımıyla ilgili ayrıca bir oylama daha yapılacaktı.
2026'dan itibaren uygulanacak yeni kurallarla, tarafsızlığın sağlanması ve oylama süreçlerinde manipülasyonun önlenmesi hedefliyor. Bu kapsamda daha önce sadece final aşamasında etkili olan jüri oyu artık yarı finalde de yüzde 50 ağırlığa sahip olacak. Ayrıca bir seyircinin azami 20 oy hakkı da 10'a düşürülerek halk oyunun ağırlığının azaltılması hedeflendi.
Bu yıl İsviçre'nin Basel kentinde yapılan yarışmada, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te düzenlediği saldırıdan sağ kurtulan İsrailli Yuval Raphael'in elde ettiği ikincilik, sonuçlar üzerinde önemli ağırlığı olan halk oylaması sisteminin şeffaflığı ve ülkelerin izleyici oylarına olası müdahalesine ilişkin tartışmaları tetiklemişti. Jüri oylamasında gerilerde kalan Raphael, halk oyuyla genel sıralamada büyük bir sıçrama yapmıştı.
Yarışmaya gelecek yılın Mayıs ayında Avusturya'nın Viyana kenti ev sahipliği yapacak.
