Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik tam ölçekli işgalinin insani ve toprak kayıpları küresel gündemin ön sıralarında yer almayı sürdürürken, savaşın ekonomik bilançosu da giderek ağırlaşıyor. Ukrayna, bir yandan Rus ordusuna karşı her gün süren savunmayı finanse etmeye çalışırken, diğer yandan modern Avrupa tarihinin en pahalı yeniden inşa sürecine hazırlanıyor.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Andriy Hnatov’un paylaştığı verilere göre, 2025 yılında savaşın günlük ortalama maliyeti 172 milyon dolar (145,7 milyon euro) oldu. Bu rakam, 2024’teki yaklaşık 140 milyon dolarlık günlük ortalamaya kıyasla yaklaşık yüzde 23’lük artışa işaret ediyor.
Ukrayna ordusunun mevcut operasyonel harcama temposu, askerlerin maaşları, mühimmat tedariki ve yeni savaş teknolojilerinin konuşlandırılması dahil olmak üzere aylık yaklaşık 5 milyar dolarlık (4,2 milyar euro) kaynağa ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.
Bu seviyedeki direnişi sürdürebilmek için Ukrayna, gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH) yüzde 30’undan fazlasını doğrudan askerî bütçeye ayırıyor. Oysa barış dönemindeki birçok Avrupa ülkesi, NATO’nun yüzde 2’lik savunma harcaması hedefini dahi karşılamakta zorlanıyor.
Bu ölçekteki harcamalar Ukrayna ekonomisi üzerinde ciddi baskı yaratırken, ülke fiilen savaş ekonomisi koşullarında faaliyet gösteriyor.
Korgeneral Hnatov, Ukrayna’nın bu mali yükü tek başına taşıyamayacağını vurgulayarak, Batı’dan sağlanan mali desteğin ekonomik çöküşü önleyen temel unsur olduğunu ifade etti. İç kaynakların sınırına dayanmasıyla birlikte, tarafların mali dayanıklılığı savaşın seyrini belirleyen kritik unsurlardan biri haline geliyor.
Yeniden inşanın bedeli
Kiev yönetimi kısa vadeli savunma harcamalarını karşılamaya çalışırken, savaşın uzun vadeli ekonomik faturası da netleşiyor.
Savaşın dördüncü yılına girilirken Ukrayna hükümeti, Dünya Bankası (World Bank), Avrupa Komisyonu ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından hazırlanan güncel Ortak Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi (RDNA5) raporu yayımlandı.
Rapora göre Aralık 2025 itibarıyla Ukrayna’nın önümüzdeki on yıl için yeniden inşa ve toparlanma maliyeti yaklaşık 588 milyar dolar (500 milyar euro) olarak hesaplanıyor. Bu tutar, ülkenin geçen yılki tahmini nominal GSYH’sinin neredeyse üç katına denk geliyor.
Doğrudan fiziksel hasarın ise 195 milyar doları (165 milyar euro) aştığı belirtiliyor. Yıkımın büyük bölümü cephe hattına yakın bölgelerde ve büyük şehirlerde yoğunlaşırken, en ağır darbeyi konutlar, ulaşım ağı ve enerji altyapısı aldı. Dünya Bankası verileri, özellikle sert geçen kış aylarında artan Rus saldırılarıyla bağlantılı olarak, hasar gören ya da yok edilen enerji varlıklarında son bir yılda yüzde 21’lik artış yaşandığını ortaya koyuyor.
Ülke genelindeki konutların yüzde 14’ünün hasar gördüğü ya da yıkıldığı, bunun da üç milyondan fazla haneyi doğrudan etkilediği bildirildi.
Artan yıkıma rağmen Ukrayna yönetimi kararlılık mesajı verdi. Ukrayna Başbakanı Yulia Svyrydenko, raporun yayımlanmasının ardından yaptığı açıklamada, “Bu kış enerji altyapımıza ve evlere yönelik eşi görülmemiş saldırılara rağmen halkımız direnç gösteriyor, girişimcilerimiz çalışmayı sürdürüyor. Hızla toparlanmaya ve gelişmeye devam ediyoruz,” ifadelerini kullandı.
Modern bir Avrupa devletine giden yol
Uluslararası kuruluşlar, yeniden inşa sürecinin yalnızca yıkılanı yerine koymakla sınırlı kalmaması, ülkenin aynı zamanda modernleştirilmesi için gerekli zemini şimdiden hazırlıyor.
Gerekli yerli ve uluslararası sermayenin harekete geçirilmesinde özel sektörün kilit rol oynaması bekleniyor.
AB'nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, güncellenmiş RDNA5 raporunun yayımlanmasının ardından Brüksel'in toparlanma çabalarına desteğini bir kez daha teyit etti.
Kos, "Rusya'nın saldırganlık savaşı, nesiller boyu görülmemiş bir yıkım getirdi" diyerek sözlerini şöyle sürdürdü: "Ukrayna'yı güçlü, modern bir AB ülkesi olarak yeniden inşa edeceğiz. Kapsamlı yatırımları harekete geçirmek için araçlarımız olan cesur reformlar ve Ukrayna Yatırım Çerçevesi sayesinde bu yıkımı refaha dönüştüreceğiz," dedi.
Savaş beşinci yılına girerken cephe hatları artık sadece doğudaki çamurlu siperlerde değil, uluslararası mali tablolar üzerinde de çiziliyor.
Ukrayna açısından zafer, hem savunmanın yıkıcı günlük maliyetine dayanmayı hem de küllerinden doğabilmek için gerekli, yarım trilyon doları bulan devasa yatırımın güvence altına alınmasını gerektiriyor.
