Yeni bir çalışmaya göre, dünya genelindeki yeni kanser vakalarının neredeyse yüzde 40'ı büyük olasılıkla önlenebilir.
Araştırmaya göre, dünya çapında en fazla kanser vakasına yol açan risk faktörü sigara; bunu enfeksiyonlar ve alkol kullanımı izliyor.
Çalışma, Dünya Kanser Günü'nden bir gün önce, salı günü Nature Medicine dergisinde yayımlandı.
Araştırma, 2022 yılına ait küresel vaka verilerinden yola çıkarak 185 ülkedeki 36 kanser türünü inceledi.
Ayrıca, hastalığa yakalanma olasılığını azaltmak için kontrol edilebilen, değiştirilebilen ya da yönetilebilen 30 değiştirilebilir kanser risk faktörü ele alındı.
Günümüzde sigara kullanımı, enfeksiyonlar ve alkol tüketimi, dünya genelinde kanser vakalarına en çok katkıda bulunan etkenler; dolayısıyla bunların kontrol altına alınması, hastalık riskini ciddi ölçüde düşürebilir.
Araştırmacılar, 2012 verilerini kullanarak her bir risk faktörüne toplum düzeyinde maruziyeti de inceledi ve doğrudan bu etkenlere bağlanabilen vaka sayısını ortaya koydu.
Bugüne kadar kanserle ilgili çalışmaların çoğu, toplam vaka sayısı yerine tekil risk faktörlerine ve ölüm sayılarına odaklanıyordu.
Önlenebilir kanser vakalarının başlıca nedenleri sigara ve enfeksiyonlar
2022 yılında dünya genelinde görülen toplam 18,7 milyon yeni kanser vakasının yaklaşık 7,1 milyonu, yani yüzde 38'i önlenebilir nedenlerle ilişkilendirildi. Mide, akciğer ve rahim ağzı kanserleri, önlenebilir vakaların neredeyse yarısını oluşturdu.
Önlenebilir vakaların yaklaşık yüzde 15'i, başlıca risk faktörü olan tütün kullanımıyla bağlantılıydı; yüzde 10'u enfeksiyonlardan kaynaklandı. Alkol tüketimi ise bu vakaların yüzde 3'ünden sorumluydu.
Kadınlarda görülen 9,2 milyon yeni vakanın yaklaşık yüzde 30'unun önlenebilir olduğu, bunların da yüzde 11'inden fazlasında insan papilloma virüsü (HPV) gibi enfeksiyonların rol oynadığı tespit edildi.
Bu vakaların büyük bölümü, Sahraaltı Afrika gibi düşük ve orta gelirli bölgelerde görüldü. Özellikle rahim ağzı kanseri bu bölgelerde son derece yaygındı.
Buna karşılık, Avrupa'nın büyük kısmı ile Kuzey Amerika gibi yüksek gelirli bölgelerde kadınlar arasında en fazla kanser vakasına yol açan etken sigaraydı.
Hem düşük hem de yüksek gelirli bölgelerde, erkeklerdeki küresel kanser vakalarına en fazla katkıda bulunan faktör de sigaraydı; 4,3 milyon önlenebilir vakanın neredeyse yüzde 25'inden sorumluydu. Erkeklerde ikinci sırada ise özellikle Asya, Afrika ve Güney Amerika'da yaygın olan enfeksiyonlar yer aldı.
Bu son çalışma, herkese uyan tek tip bir yaklaşım yerine, farklı bölgeleri ve buralardaki başlıca risk faktörlerini dikkate alarak kanseri önlemeye yönelik stratejilerin geliştirilmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
