Google’ın arama özelliği AI Overviews (Yapay Zeka Bakışı), sağlık durumlarıyla ilgili soruları yanıtlarken herhangi bir tıbbi internet sitesinden daha fazla YouTube’u kaynak gösteriyor. Bu bulgular, her ay 2 milyar kişi tarafından görülen bir araçla ilgili yeni soru işaretleri doğurdu…
Google, arama sonuçlarının en üstünde yer alan ve üretken yapay zeka kullanarak kullanıcı sorularını yanıtlayan bu özetlerin “güvenilir” olduğunu ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ile Mayo Clinic gibi saygın tıbbi kaynaklara atıf yaptığını söylüyor.
Ancak Berlin’den yapılan Google aramaları kullanılarak elde edilen ve 50 binden fazla sağlık sorgusuna verilen yanıtları analiz eden bir çalışma, en çok atıf yapılan kaynağın YouTube olduğunu ortaya koydu. Video paylaşım platformu, Google’dan sonra dünyanın en çok ziyaret edilen ikinci internet sitesi ve Google’a ait.
The Guardian'ın haberine göre, arama motoru optimizasyonu platformu SE Ranking’deki araştırmacılar, YouTube’un tüm AI Overviews atıflarının yüzde 4,43’ünü oluşturduğunu tespit etti. Araştırmacılara göre hiçbir hastane ağı, devlet sağlık portalı, tıp derneği ya da akademik kurum bu orana yaklaşamadı.
Araştırmacılar, “Bu önemli çünkü YouTube bir tıbbi yayıncı değil. Genel amaçlı bir video platformu. Oraya herkes içerik yükleyebilir; uzman doktorlar, hastane kanalları olabileceği gibi, sağlık influencer’ları, yaşam koçları ya da hiçbir tıbbi eğitimi olmayan içerik üreticileri de olabilir” dedi.
Google: Almanya'daki bulgular için genelleme yapılmamalı
Google, Guardian’a yaptığı açıklamada AI Overviews’un, formatından bağımsız olarak saygın kaynaklardan yüksek kaliteli içerikleri öne çıkarmak üzere tasarlandığını, YouTube’da da çeşitli güvenilir sağlık otoriteleri ve lisanslı tıp profesyonellerinin içerik ürettiğini söyledi. Şirket ayrıca, çalışmanın Almanya’da Almanca sorgularla yapıldığı için sonuçların diğer bölgelere genellenemeyeceğini belirtti.
Uzmanların “tehlikeli” ve “endişe verici” olarak nitelediği bir vakada Google, hayati öneme sahip karaciğer fonksiyon testleri hakkında uydurma bilgiler sunmuş, bu da ciddi karaciğer hastalığı olan kişilerin kendilerini sağlıklı sanmasına yol açabilecek bir durum yaratmıştı. Şirket daha sonra bazı tıbbi aramalar için AI Overviews’u kaldırdı.
SE Ranking çalışması, AI Overviews’un yanıt üretirken hangi kaynaklara dayandığını görmek için 50 bin 807 sağlıkla ilgili sorgu ve anahtar kelimeyi analiz etti.
Araştırmacılar Almanya’yı seçtiklerini, çünkü ülkenin sağlık sisteminin Alman ve AB direktifleri, standartları ve güvenlik düzenlemeleriyle sıkı biçimde denetlendiğini belirtti. Araştırmacılar, “Böylesi bir ortamda bile yapay zeka sistemleri tıbbi olmayan ya da yetkili olmayan kaynaklara büyük ölçüde dayanıyorsa, bu sorunun tek bir ülkeyle sınırlı olmayabileceğini gösterir” diye yazdılar.
Araştırmacılara göre AI Overviews, sağlıkla ilgili aramaların yüzde 82’sinden fazlasında ortaya çıktı. Hangi kaynaklara en sık başvurulduğu incelendiğinde ise bir sonuç hemen öne çıktı: Tek başına en çok atıf yapılan alan adı YouTube oldu; toplam 465 bin 823 atıfın 20 bin 621’i YouTube’a aitti.
İkinci sırada, 14 bin 158 atıfla (yüzde 3,04) Alman kamu yayıncısı NDR’nin internet sitesi NDR.de yer aldı. Kurum, haber, belgesel ve eğlence içeriklerinin yanı sıra sağlık içerikleri de üretiyor. Üçüncü sırada, 9 bin 711 atıfla (yüzde 2,08) tıbbi referans sitesi Msdmanuals.com bulunuyor.
Dördüncü sırada Almanya’nın en büyük tüketici sağlığı portalı Netdoktor.de, 7 bin 519 atıfla (yüzde 1,61) yer aldı. Beşinci sırada ise doktorlar için bir kariyer platformu olan Praktischarzt.de, 7 bin 145 atıfla (yüzde 1,53) yer aldı.
Araştırmacılar çalışmalarının sınırlamalarını da kabul etti. Çalışma, Aralık 2025’te tek seferlik bir anlık görüntü olarak yapıldı ve Almanya’daki kullanıcıların sağlık bilgisi arama biçimlerini yansıtan Almanca sorgular kullanıldı.
Sonuçlar zaman içinde, bölgelere göre ve soruların ifade edilişine bağlı olarak değişebilir. Ancak bu çekincelere rağmen bulgular endişe yarattı.
Araştırmaya dahil olmayan, Basel Üniversitesi’nde yapay zeka, sağlık ve hukuk alanında çalışan araştırmacı Hannah van Kolfschooten, “Bu çalışma, AI Overviews’un sağlık alanında yarattığı risklerin anekdotsal değil, yapısal olduğunu gösteren kanıtlar sunuyor” dedi.
Kolfschooten şu ifadeleri kullandı:
“Google’ın yanıltıcı ya da zararlı sağlık çıktılarının nadir istisnalar olduğu yönünde savunma yapması zorlaşıyor. Bulgular, bu risklerin AI Overviews’un tasarımına gömülü olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle kamu sağlık otoriteleri ya da tıbbi kurumlar yerine YouTube’a ağır şekilde dayanılması, tıbbi güvenilirlikten çok görünürlük ve popülerliğin belirleyici olduğunu düşündürüyor”
Google’dan bir sözcü ise, “AI Overviews’un güvenilmez bilgi sunduğu iması, raporun kendi verileriyle çürütülmektedir; çünkü veriler, en çok atıf yapılan alan adlarının saygın siteler olduğunu göstermektedir” dedi. Sözcü ayrıca, AI Overviews’un hastane ve kliniklerden gelen uzman YouTube içeriklerine atıf yaptığını savundu.
Google, çalışmanın en çok atıf yapılan 25 YouTube videosunun yüzde 96’sının tıbbi kanallardan geldiğini gösterdiğini söyledi. Ancak araştırmacılar, bu videoların sağlıkla ilgili AI Overviews yanıtlarında atıf yapılan tüm YouTube bağlantılarının yüzde 1’inden azını oluşturduğunu vurguladı.
Araştırmacılar, “Bunların çoğu hastaneler, klinikler ve sağlık kuruluşları gibi tıbbi kanallardan geliyor. Ayrıca 25 videonun 21’inde içeriğin lisanslı ya da güvenilir bir kaynak tarafından üretildiği açıkça belirtiliyor. İlk bakışta bu oldukça güven verici görünüyor. Ancak bu 25 videonun, AI Overviews’un atıf yaptığı tüm YouTube bağlantılarının çok küçük bir kısmını, yüzde 1’den azını oluşturduğunu unutmamak gerekir. Geri kalan videolarda tablo çok farklı olabilir” diye yazdı.
