ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattıkları hava ve füze saldırıların ardından Hürmüz Boğazı'nda en az üç geminin saldırıya uğramasıyla birlikte küresel petrol fiyatları yükselişe geçti.
2 Mart Pazartesi sabahı Asya piyasalarında Brent petrol fiyatı kısa süreliğine %10 yükseldi. Sabah TSİ 5.00 itibarıyla fiyatlar %4 artarak 76,16 seviyesine geldi.
ABD ve İsrail'in İran'da dini lideri Ayetullah Ali Hamaney dahil üst düzey liderlerini öldürdüklerini söyledikleri saldırılara İran, Ortadoğu genelinde misillemelerle yanıt verdi.
ABD Başkanı Donald Trump, 1 Mart'ta İngiliz basınına verdiği demeçte çatışmaların dört hafta kadar sürebileceğini söyledi.
Askeri çatışmaların uzayacağı beklentisiyle güvenli limanlara yönelen yatırımcıların ilgisi altının ons fiyatının yüzde 1,4 artarak 5.350 dolara çıkmasıyla sonuçlandı.
Petrol fiyatlarındaki yükselişte Hürmüz Boğazı yakınlarında en az üç gemiye saldırı düzenlenmesi de etkiliydi.
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi (UKMTO), iki geminin vurulduğunu ve üçüncü bir geminin "çok yakınında" "bilinmeyen bir patlama olduğunu" bildirdi.
İran, dünyanın petrol ve doğalgazının yaklaşık %20'sini taşıyan boğazdan gemilerin geçmemesi konusunda uyarıda bulunmuştu.
Bölgede riskin yükselmesiyle gemilerin boğazdan geçişi için yapılan sigorta maliyetinin fırlamasının ardından trafiğin durma noktasına geldiği bildirildi.
MST Research enerji araştırmaları başkanı Saul Kavonic, BBC'ye verdiği demeçte, "Piyasa panik yapmıyor" dedi.
"Şu ana kadar petrol taşımacılığı ve üretim altyapısının hiçbir tarafın öncelikli hedefi olmadığı konusunda daha fazla netlik var" diye ekledi.
"Piyasa, Hürmüz Boğazı'ndan geçişin yeniden başlamasına dair işaretleri izleyecek; bu da petrol fiyatlarının tekrar düşmesine neden olabilir."
1 Mart'ta Suudi Arabistan ve Rusya'nın da dahil olduğu petrol üreten ülkeler grubu OPEC+, fiyat artışlarını hafifletmek için günlük üretimlerini 206 bin varil artırma konusunda anlaştı. Ancak bazı uzmanlar bunun etkisinin sınırlı olacağını düşünüyor.
Bazı analistler, uzun süreli bir çatışma durumunda fiyatların 100 doların üzerine çıkabileceği konusunda uyarıda bulundu.
İngiltere Otomotiv Derneği Başkanı Edmund King fiyat artışlarının benzin fiyatlarını artırabileceği konusunda uyardı. Artış miktarının çatışmaların uzunluğuna bağlı olacağı öngörüsünde bulundu.
Savaş küresel piyasaları sarstı: Petrol fırladı, borsalar geriledi, güvenli limanlara talep arttı
Saldırıların ardından emtia piyasalarının yeniden açılmasıyla petrol fiyatlarında hızlı bir sıçrama görüldü. New York’ta işlem gören ana petrol kontratı yüzde 7’den fazla yükselerek varil başına yaklaşık 71-72 dolar seviyesine çıktı, Brent petrol de yüzde 7-8 bandında artışla 78-79 dolar aralığına tırmandı.
Analistler, Orta Doğu’daki arz riskinin fiyatlara hızlı şekilde yansıdığını, özellikle Hürmüz Boğazı gibi enerji koridorlarının güvenliği konusundaki belirsizliğin piyasadaki primi artırdığına dikkati çekiyor.
ABD merkezli yatırım bankası Evercore’un analizine göre, petrol fiyatlarında kalıcı 10 dolarlık artış, ABD’de çekirdek enflasyonu 30-40 baz puan yukarı taşıyabilir. Bu da merkez bankalarının faiz politikası üzerinde yeni bir baskı anlamına geliyor.
Vadeli işlemlerde düşüş
Petrol yükselirken hisse senedi piyasalarında ilk tepki negatif oldu. ABD’de Dow Jones vadeli işlemleri açılışta yaklaşık 400-500 puan geriledi. S&P 500 ve Nasdaq 100 vadeli kontratlarında da yüzde 1’i aşan kayıplar görüldü.
Ancak ilerleyen saatlerde kayıpların bir kısmı telafi edildi. Piyasalardaki ilk satış dalgasının ardından yatırımcıların daha temkinli bir fiyatlamaya yöneldiği gözlendi. Batı medyasına değerlendirmelerde bulunan stratejistler, piyasaların “panik modunda” olmadığını ancak belirsizlik priminin belirgin şekilde arttığını vurguluyor.
Güvenli limanlara yöneliş: Altın ve dolar yükseldi
Jeopolitik gerilim dönemlerinde sıkça görülen güvenli liman eğilimi bu kez de devreye girdi. Altın fiyatları yüzde 2’nin üzerinde artarken, ABD dolar endeksi de yükseldi.
Tahvil piyasalarında da benzer bir tablo oluştu. Avustralya tahvil getirilerinin düştüğü, yatırımcıların riskten kaçınma eğilimiyle sabit getirili varlıklara yöneldiği bildirildi. Bu eğilimin ABD Hazine tahvillerine de yansıması bekleniyor.
Kripto paralarda dalgalanma
Bitcoin, saldırı haberlerinin ardından sert düşüşle 64 bin doların altını test etti ancak daha sonra 66 bin doların üzerine yeniden yükseldi. Yine de kripto para, son bir ayda yüzde 15’in üzerinde değer kaybetmiş durumda. Analistler, kripto varlıkların “dijital güvenli liman” rolünün jeopolitik krizlerde hâlâ tartışmalı olduğunu belirtiyor.
En büyük risk: Enerji şoku ve enflasyon
Batı medyasına konuşan uzmanlara göre piyasalar için asıl risk, çatışmanın uzaması halinde kalıcı bir enerji şokuna dönüşmesi. Özellikle doğal gaz fiyatlarındaki olası sıçramanın küresel büyüme üzerinde baskı yaratabileceği ifade ediliyor.
ABD’nin en büyük bankalarından Wells Fargo’nun analizine göre, tarihsel olarak Orta Doğu’daki çatışmaların ardından borsalarda ilk dalgalanma sonrası toparlanma görüldüğünü hatırlatsa da, mevcut belirsizlik ortamında senaryoların geniş bir aralıkta seyrettiğini vurguladı.
Savaşın süresi belirsizliğini koruyor, piyasalar temkinli
ABD Başkanı Donald Trump’ın çatışmanın dört haftaya kadar sürebileceğini söylemesi, piyasalarda risk hesaplamalarını zorlaştırdı. Analistler, yatırımcıların şu aşamada uzun süreli ve geniş çaplı bir savaş ihtimalini temel senaryo olarak görmediğini, ancak çatışmanın seyrine ilişkin her yeni gelişmenin fiyatlarda hızlı değişim yaratabileceğini belirtiyor.
