2025 yılında Polonya'da yakın tarihin en yüksek seviyesi olan 50 bin 700 yeni silah edinme izni verildi. Toplam aktif ruhsat sayısı 411 bini aştı ve sivillerin elindeki kayıtlı silah sayısı 1 milyondan fazla, tam olarak 1 milyon 37 bin 778 adede ulaştı.
Bir yıl önce, 2024'te 367 bin 411 kişi ruhsat sahibiydi ve silah sayısı 930 bin 121 idi. Bu, sadece on iki ayda 107 binden fazla birimlik bir artış anlamına geliyor.
Karşılaştırmak gerekirse, 2023 yılında 323 bin 983 silah sahibi toplam 843 bin 755 silaha sahipti. Daha sonra rekor bir yıl olarak kabul edilen 2022'de, 286 bin 751 kişinin sahip olduğu silah sayısı 760 bin 218 idi. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısından önce bile, 2021'de kayıtlarda 658 bin 379 adet vardı.
Pratikte bu, 2021 ile 2025 yılları arasında Polonya'daki kayıtlı silah sayısının yaklaşık 380 bin arttığı anlamına geliyor.
Geçen yıl izinlerin verilme nedenlerine gelince, 21 bin 71 başvuruyla koleksiyon amacı öne çıkıyor. İkinci sırada 17 bin 601 ile spor amaçlı ruhsat başvuruları yer alırken, bunu 7 bin 254 ile kişisel korunma amaçlı başvurular takip etti.
Polonya'da ruhsat sayısındaki artışa rağmen, 100 bin kişi başına sadece 2,5 ateşli silah düşüyor ve bu da Polonya'yı Avrupa Birliği'nde son sıraya yerleştiriyor.
Silah ruhsatı sistemi mercek altında: eski polis memuru prosedürlerin değiştirilmesi çağrısında bulundu
Eski polis memuru ve güvenlik uzmanı Dariusz Loranty, Euronews'e verdiği röportajda hem sistemik değişim ihtiyacına hem de silahlı sivillerin sayısının artmasının sosyal sonuçlarına dikkat çekiyor.
Loranty'ye göre mevcut izin verme sistemi tek bir otoriteye çok fazla güç verdiği için hatalı. Kendisinin de belirttiği gibi:
"Mevcut silah verme sistemi, kutsal kuvvetler ayrılığı ilkesini ihlal ediyor", çünkü polis "kontrol ediyor, sonra bir karar veriyor ve mevcut yasayı kendi yöntemiyle uyguluyor".
Uzman ayrıca, kararların doğrudan polise değil, resmi olarak sivil idareye ait olmasını öneriyor. "Valiye tahsis edilen silahların tahsisi için net bir formül bulunmalı, bu işlem idari bir prosedür çerçevesinde, polisin ve vatandaşın katılımıyla yapılmalıdır. İl valisinin idari kararına derhal mahkemede itiraz edilebilir" diyor. Aynı zamanda, kamu güvenliği nedeniyle polisin bu süreçte özel bir rol oynaması gerektiğini vurguluyor.
Silahlar sahibinin davranışını değiştirir
Uzman, silahların suçlular için caydırıcı olabileceğine dikkat çekiyor. Ona göre, hırsızlık planlayan suçlular, ev sahibinin silahlı olabileceği riskini göz önünde bulundurarak saldırı olasılığını azaltıyor.
Loranty, silah sahipliğinin insanların tutumlarını etkilediğine dikkat çekiyor. Onun sözleriyle: "Silah sahipliği insanların davranış biçimlerini önemli ölçüde değiştiriyor."
Ona göre bu durum öncelikle sorumluluk duygusuyla ilgili.
Polonya yasaları alkol etkisi altındayken silah taşımayı ya da bulundurmayı kesinlikle yasaklıyor. Loranty, "Silahı olan biri votka içmez, tabii ki farklı bir sorumluluk duygusu vardır," diye ekliyor.
Psikiyatrik muayeneler de prosedürün önemli bir parçası olmalıdır. Loranty bu konuda kararlı:
"Eğer bir kişide depresyon belirtileri bile varsa - silah sahibi olma hakkı sıfırdır".
Ayrıca muayenenin yüzeysel olmaması gerektiğini de vurguluyor:
"Muayene 30 dakika sürmemeli, psikiyatrist en az iki kez ve farklı durumlarda muayene etmelidir".
Savaş değil suç korkusu
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana silahlara olan ilgi hızla artıyor ve bu eğilim o zamandan beri ruhsat almak için başvuranların sayısının artmasıyla devam ediyor.
Uzmana göre, Polonyalıların Rusya ile çatışma korkusuyla silahlandıklarına dair yaygın inanış bunun sebebi değil. "Bu tam bir yanılsama. İnsanların çok küçük bir kısmı bu düşünceye sahip" diyor.
Ona göre gerçek motivasyon farklı:
"Aslında gerekçe, insanların geniş anlamda suçun artmasından korkmaları. Özellikle Gürcülerden oluşan gruplar hala aktif ve Polonya vatandaşlarına saldırma olasılıkları örneğin Ukraynalılara göre çok daha yüksek".
Loranty'ye göre, izinlerin verilmesinde şeffaf bir sistem ve adayların akıl sağlığının güvenilir bir şekilde doğrulanması çok önemlidir. Ona göre ancak bu tür çözümler vatandaşların silah sahibi olma hakkını kamu güvenliği ile bağdaştırabilir.
Silah sahibi olmaya izin veren düzenlemelerin yürürlükte bırakılması önerisi
Polonya 2050 parlamento kulübünden milletvekilleri, avcılar da dahil olmak üzere tüm silah ruhsatı sahipleri için zorunlu düzenli tıbbi ve psikolojik muayeneler getiren bir taslak sundular. Taslak üzerinde 19 Ekim 2025 tarihinden itibaren kamuoyu görüşüne açık olacak ve her vatandaş görüş bildirebilecek.
Ruhsatlarını geçerli tutmak için 70 yaşına kadar olan kişilerin her beş yılda bir, 70 yaşından sonra ise her iki yılda bir sertifika ibraz etmeleri gerekecek. Proje, kamu güvenliğini artırmayı, kontrolsüz silah kullanımı riskini azaltmayı ve farklı silah kullanıcı grupları (örneğin sporcular, güvenlik görevlileri, avcılar) için gereklilikleri standartlaştırmayı amaçlamaktadır.
Bu zorunluluk, silahları yaşam ya da sağlık için doğrudan bir tehdit oluşturmayan koleksiyoncular ve canlandırmacılar için geçerli olmayacaktır.
Taslak büyük tepkilere yol açtı. Avcılık camiası bunun adil olmadığını düşünüyor ve daha önce benzer bir girişim (sadece avcıları ilgilendiren) Polonya parlamentosunun alt meclisi Sejm tarafından ilk okumada reddedilmişti.
Avrupa'da silahlar - veriler ve istatistikler
Küçük Silahlar Araştırması'nın analizlerine göre, AB ülkelerinde ortalama silah sahipliği oranı 100 kişi başına 15.7 silah civarında.
AB sıralamasının en üstünde Finlandiya yer alıyor, ülkede 100 kişi başına 32.4 silah düşüyor. Onu 30 ile Avusturya, 29.1 ile Kıbrıs, 28.3 ile Malta ve 23.1 ile İsveç takip ediyor.
Farklılıklar avcılık geleneklerinden spor kültürüne, mevcut mevzuattan halkın silahlara karşı tutumuna kadar bir dizi faktörden kaynaklanmaktadır.
AB ve Amerika Birleşik Devletleri - fark ne kadar büyük?
Amerika Birleşik Devletleri'nde 100 kişi başına yaklaşık 120 ateşli silah düşmektedir - yani insan sayısından daha fazla silah bulunmaktadır.
Bu da ortalama bir Amerikalının silahların AB'dekinden yaklaşık 7-8 kat daha fazla bulunduğu bir ülkede yaşadığı anlamına gelmektedir.
ABD'de silah sahibi olma hakkı ABD Anayasası'nın İkinci Değişikliği sebebiyle çok kutsal görülüyor. Bu da birçok eyalette nispeten liberal yasalar ve çok sayıda silah sahibi olduğu anlamına gelir. Avrupa Birliği'nde yasalar daha çeşitli ve genellikle daha kısıtlayıcı.
ABD'de ateşli silahlarla işlenen cinayet oranları AB ortalamalarına göre önemli ölçüde yüksek. Birçok Avrupa ülkesinde ateşli silahla ölüm oranı önemli ölçüde daha düşük - Almanya veya İspanya söz konusu olduğunda, farklar onlarca kata kadar çıkmaktadır.
Sırada ne var?
Polonya'da silah sahipliği istatistiklerinde 2025'in rekor yılı olması, ülkedeki sosyal, yasal ve kültürel değişimlere dikkat çekiyor. Vatandaşların elindeki bir milyondan fazla silah ve şimdiye kadarki en yüksek ruhsat sayısı, silah sahibi olma hakkı, kamu güvenliği ve Polonya'nın bu alandaki Avrupa trendleri karşısındaki yeri konusundaki tartışmaların bir sonraki aşamasını şekillendirebilecek sinyaller.
