İngiltere merkezli uluslararası haber ajansı Reuters ile ABD merkezli medya kuruluşu Bloomberg'in kaynaklarına göre, Çin'de Xi Jinping'i devirmeyi amaçlayan bir askeri darbe girişiminin gerçekleştiğine dair haberler dolaşıyor. İki önemli generalin, aileleriyle birlikte ve 3.000'e kadar askeri personelin gözaltına alındığı bildiriliyor.
Bu aşamada bilinenler şöyle:
Zhang Youxia (Merkez Askeri Komisyonu Başkan Yardımcısı), Xi Jinping'e karşı darbeyi organize etmekle suçlanıyor.
Zhang'a bağlı birlikler ile başkanlık güvenlik ekibi arasında bir çatışma çıktığı ve Xi Jinping'in korumalarından birkaçının yaralandığı veya öldürüldüğü bildirildi.
Zhang Youxia ve Genelkurmay Başkanı Liu Zhenli'nin planlarının, Xi Jinping'e karşı devlet darbesi düzenlemek üzere birlikleri seferber etmeyi içerdiği iddia ediliyor.
Amaçlanan slogan şuydu: “Partiyi Kurtar, Milleti Kurtar.”
Planın, iç çevredeki bazı kişilerin ihaneti nedeniyle çöktüğü bildiriliyor.
Her iki general de sıkı kontrol ve soruşturma gözetimi altında; onlarla birlikte aileleri ve 3.000'e kadar askeri personelin de gözaltına alındığı bildiriliyor.
Planın ortaya çıkmasının ardından, savaş hazırlığı artırıldı, birlik hareketleri durduruldu, cep telefonlarına el konuldu ve kitlesel propaganda kampanyaları başlatıldı.
Tüm bu olaylar, Tayvan'a yönelik saldırıları ve yönetim otoritelerinin yok edilmesini simüle eden Çin askeri tatbikatlarıyla aynı zamana denk geldi.
Çin Halk Cumhuriyeti Ulusal Savunma Bakanlığı, General Zhang Youxia ve General Liu Zhenli hakkında soruşturma başlatıldığını resmen doğrulasa da (resmi gerekçe olarak "disiplin ve hukukun ciddi ihlalleri" gösteriliyor; bu ifade genellikle yolsuzlukla ilişkilendiriliyor), gerçek bir "askeri darbe girişimi" ve "silahlı saldırılar" hakkındaki bilgiler bu aşamada henüz doğrulanmadı. Bu tür iddialar öncelikle sosyal medyada ve muhalif medya organlarında yayılıyor. Batılı ajanslar (Reuters, Bloomberg) bunu daha çok Xi Jinping'in askeri elitlere yönelik tasfiyesinin bir başka aşaması olarak değerlendiriyor.
WSJ: 'Çin'in en kıdemli generali, ABD'ye nükleer bilgi sızdırmakla suçlanıyor'
ABD merkezli Wall Street Journal (WSJ), gazetesi ise Çin’in en kıdemli generali Cang Youşia’nın, Çin’in nükleer silahlarına ilişkin bilgileri ABD’ye sızdırmakla suçlandığını yazdı.
Dün (24 Ocak) Çin Savunma Bakanlığı ülkenin en kıdemli generali, orduyu yöneten Merkezi Askeri Komisyonu Başkan Yardımcısı Orgeneral Cang Youşia ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Liu Cınli hakkında soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.
Cang ve Liu’nun ‘parti disiplini ve kanunları ciddi ihlal’ şüphesiyle soruşturulduğu belirtilmişti.
Soruşturmaya konu iddialara dair detay paylaşılmamış, ‘parti disiplini ve kanunları ihlal’ ifadesinin yolsuzluk suçlamasına işaret ettiği yorumları yapılmıştı.
‘Delilleri devletin nükleer şirketinin yöneticisi verdi’
Ancak Wall Street Journal‘ın, ordu üyelerinin kapalı toplantısı hakkında bilgi sahibi kişilere dayandırdığı haberinde Cang hakkında sarsıcı iddialar ortaya atıldı.
Cang, parti birliğini zayıflatacak şekilde ‘siyasi klikler oluşturmak’ ve Merkezi Askeri Komisyon’daki yetkisini kötü kullanmakla suçlanıyor.
Ayrıca Cang’ın askeri donanımın araştırılması, geliştirilmesi ve tedarikinden sorumlu güçlü bir kurum üzerindeki denetimi de inceleniyor. Kaynaklara göre Cang, bu yüksek bütçeli tedarik sisteminde resmi terfiler karşılığında çok büyük miktarlarda rüşvet almakla itham ediliyor.
Cang hakkında en çarpıcı iddiaysa Çin’in nükleer silahlarına ait temel teknik verileri ABD’ye sızdırmış olması.
Habere göre Cang aleyhindeki bazı deliller, Çin’in sivil ve askeri tüm nükleer programlarını yöneten devlet şirketi Çin Ulusal Nükleer Şirketi’nin eski genel müdürü Gu Jun’dan geldi.
Pekin yönetimi, Gu hakkında da 19 Ocak’ta ‘parti disiplini ve devlet yasalarının ciddi ihlali’ şüphesiyle soruşturma başlatıldığını açıklamıştı.
Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun (ÇHKO) en üst yönetim organı olan yedi kişilik Merkezi Askeri Komisyo’nun iki başkan yardımcısından biri olan 75 yaşındaki Orgeneral Cang, aynı zamanda ülkeyi yöneten Çin Komünist Partisinin (ÇKP) en üst yönetim organı olan 24 kişilik Siyasi Büro’nun da üyesiydi.
Merkezi Askeri Komisyonun Genelkurmay Dairesinin Başkanı olan 61 yaşındaki Orgeneral Liu’ysa 2022’den beri bu görevi yürütüyordu.
Ordudaki yolsuzluk soruşturmaları
Çin’de son yıllarda odağında silahlı kuvvetlerin olduğu birçok yolsuzluk soruşturması açılmıştı. Bu soruşturmalarda çok sayıda üst düzey asker görevden alınmış, partiden ihraç edilmiş veya meclis üyeliklerinden çıkarılmıştı.
2023’te kritik nükleer silahlar ve uzun menzilli füzelerden sorumlu Roket Kuvvetleri’ni ve ardından 2024’te askeri donanım ve modernizasyondan sorumlu Donanım Geliştirme Dairesi’ni hedef alan soruşturmalar başlatılmıştı.
Soruşturmaların ardından daha önce bu birimlerin komutanları olan halef ve selef iki Savunma Bakanı Orgeneral Vey Fınghı ve Orgeneral Li Şangfu, ordudan ve partilerinden ihraç edilirken rüşvet ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanmıştı.
Öte yandan Merkezi Askeri Komisyon Başkan Yardımcısı, Çin’in en kıdemli ikinci askeri konumundaki Orgeneral Hı Veydong ile Siyasi Çalışma Dairesi Direktörü Oramiral Miao Hua da haklarında yürütülen soruşturmalar nedeniyle ordudan ve partiden ihraç edilmişti.
