ABD Başkanı Trump'ın Louisiana Valisi'ni Grönland'ı ABD'ye katma hedefiyle özel temsilci olarak ataması, Kopenhag'da diplomatik krize yol açtı.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, Louisiana Valisi Jeff Landry'yi Grönland özel temsilcisi olarak ataması, Danimarka ve Grönland'da Washington'ın adaya yönelik planları konusunda endişelere neden oldu.
Trump, daha önce pek çok kez, güvenlik gerekçeleri ve adanın zengin maden kaynaklarına olan ilgisini öne sürerek, Danimarka'ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland'ın ABD'nin bir parçası olması gerektiğini dile getirmişti.
Dün sosyal medya platformu Truth Social'da paylaşım yapan Trump, "Jeff, Grönland'ın ulusal füvenliğimiz için ne kadar önemli olduğunu anlıyor ve ülkemizin müttefiklerimizin ve hatta dünyanın güvenliği, emniyeti ve hayatta kalması yönündeki çıkarlarını güçlü bir şekilde savunacaktır" ifadelerini kullandı.
Ocak 2024'te Louisiana valisi olarak göreve başlayan Jeff Landry, sosyal medya platformu X'te yaptığı açıklamada Trump'a teşekkür etti.
Vali Landry X paylaşımında "Grönland'ı ABD'nin bir parçası haline getirmek adına bu gönüllü pozisyonda çalışmak bir onur" dedi.
Grönland Başbakanı ise adanın "kendi geleceğine karar vermesi ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini" söyledi.
DANİMARKA'DAN TEPKİ GELDİ
Bunun üzerine Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen, bugün ABD'nin Kopenhag Büyükelçisi'ni bakanlığa çağıracağını açıkladı.
AFP'nin aktardığına göre Rasmussen, Landry'nin Trump'ın Grönland'ı ilhak etme amacına verdiği destekten duyduğu rahatsızlığı özellikle vurguladı.
Danimarka'nın TV 2 kanalına konuşan Rasmussen, "Bu özel elçi atamasından derinden rahatsızım. Ve özellikle de tamamen kabul edilemez bulduğumuz açıklamalarından rahatsızım" dedi.
Rasmussen, daha önce Reuters ajansına yaptığı açıklamada ise "ABD de dahil olmak üzere herkesin Danimarka Krallığı'nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesi konusunda ısrarcıyız" ifadesini kullanmıştı.
"GELECEĞİMİZE KENDİMİZ KARAR VERİRİZ"
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de atamanın kendi ülkeleri için bir anlam ifade etmediğini belirtti.
Nielsen, Facebook'ta yayımladığı mesajında, "ABD başkanından yeni bir duyuruyla tekrar uyandık. Bu büyük bir şey gibi görünebilir, ancak bizim için hiçbir şeyi değiştirmiyor. Kendi geleceğimize kendimiz karar veriyoruz. Grönland bizim ülkemizdir" diye yazdı.
Danimarka parlamentosunun Grönlandlı üyesi Aaja Chemnitz ise ABD'ye bir elçi atanmasının tek başına sorun olmadığını, asıl sorunun bu elçiye verilen görev olduğunu söyledi.
Chemnitz, "Sorun şu ki, ona Grönland'ı ele geçirme veya Grönland'ı Amerika Birleşik Devletleri'nin bir parçası yapma görevi verildi ve Grönland'da böyle bir arzu yok" dedi.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, bölgenin ABD ve diğer ülkelerle işbirliği yapmak istediğini, ancak bunun sadece karşılıklı saygı çerçevesinde olabileceğini belirtti.
Nielsen "Özel bir temsilci atanması bizim için bir şey değiştirmiyor. Geleceğimize biz karar veririz. Grönland, Gröndlandlılara ait ve toprak bütünlüğümüze saygı gösterilmeli" dedi.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, X'te yaptığı bir paylaşımda, AB'nin "Danimarka ve Grönland halkıyla tam bir dayanışma içinde" olduğunu söyledi.
ABD Başkanı Trump, göreve atadığı Landry'nin "Grönland'ın ulusal güvenlik için ne kadar gerekli olduğunu anladığını" ve ABD'nin çıkarlarını ilerleteceğini söyledi.
Eski bir asker ve polis memuru olan Landry, vali seçilmeden önce ABD Kongresi'nde görev yaptı ve eyaletin başsavcılığı görevini yürüttü. Landry yeni rolünün valilik görevlerini etkilemeyeceğini söyledi.
Trump, Beyaz Saray'a geri dönmesinden bu yana stratejik konumu ve maden zenginliği gerekçesiyle Grönland'a olan ilgiyi yeniden canlandırdı.
Grönland'ın Nuuk şehrinin eski şehir bölgesi
Trump, adayı ele geçirmek için güç kullanma ihtimalini dışlamayı da reddediyor. Bu tavır NATO müttefiki ve Washington ile uzun süredir iyi ilişkileri olan Danimarka'yı şoke etti.
57 bin kişinin yaşadığı Grönland, 1979'dan bu yana iç işleyişinde özerk bir yönetime sahipken, savunma ve dışişlerinde Danimarka'ya bağlı.
Çoğu Grönlandlı Danimarka'dan bağımsızlığa sıcak bakarken, kamuoyu yoklamaları ada halkının çoğunun ABD'nin bir parçası olmaya karşı çıktığını gösteriyor.
Tartışma, Kuzey Kutup bölgesinde stratejik rekabetin arttığı bir dönemde yaşanıyor. Eriyen buzullarla yeni deniz yolu güzergahları açılıyor ve değerli maden yataklarına erişimi kolaylaştırıyor.
Grönland, Kuzey Amerika ve Avrupa arasındaki konumu nedeniyle de ABD ile NATO'nun güvenlik planlamasında özel bir yer tutuyor.
ABD'nin İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana adada bir üssü bulunuyor.
Başkan Yardımcısı JD Vance, Mart ayında üssü ziyaret ederek Grönland halkından "ABD ile anlaşma yapmalarını" istedi.
ABD, 1953 yılında kapattığı konsolosluğunu 2020'de Trump'ın ilk başkanlık döneminde Grönland'ın başkenti Nuuk'ta yeniden açtı. Birçok Avrupa ülkesi ve Kanada'nın Grönland'da fahri genel konsoloslukları bulunuyor.
