Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Moskova'nın talep ettiği gibi birliklerinin ülkenin doğusundan çekilmesini öngören, güncellenmiş barış planının ayrıntılarını paylaştı.
Zelenskiy, iki saat süren basın toplantısında hafta sonu Florida'da yapılan görüşmelerde ABD'li ve Ukraynalı müzakerecilerin üzerinde uzlaştığı 20 maddelik barış planının ayrıntılarını anlattı.
Ukrayna lideri, Amerikalılarla görüştükten sonra Rus tarafının plana yanıtını vereceğini de belirtti.
Zelenskiy, planı "savaşı sona erdirmek için ana çerçeve" diye tanımladı.
Planda ABD, NATO ve Avrupa'dan güvenlik garantileri bulunduğunu ve Rusya tekrar Ukrayna'yı işgal ederse, koordineli bir tepki öngörüldüğünü belirtti.
Zelenskiy, başlıca tartışma noktalarından biri olan doğudaki Donbas bölgesi içinse "serbest ekonomik bölge" oluşturulmasının potansiyel bir seçenek olduğunu söyledi.
Son plan, 28 maddelik orijinal barış planı üzerinde yapılan güncellemelerden oluşuyor.
ABD'li Temsilci Steve Witkoff'un birkaç hafta önce Ruslarla üzerinde uzlaştığı ilk barış planı, Kremlin'in taleplerine daha yakın olarak değerlendiriliyordu.
Ruslar, bir barış anlaşması karşılığında Ukrayna'nın elinde tuttuğu doğudaki Donestk bölgesinin neredeyse dörtte birinden çekilmesini istiyor. Bölgenin geri kalanı Rusya'nın elinde.
Donetsk ve Luhansk, Donbas bölgesini oluşturuyor.
Zelenskiy, toprak dahil hassas meselelerin "liderler seviyesinde" çözülmesi gerekeceğini, ancak son planın Ukrayna'ya sağlam güvenlik garantileri ve 800 bin kişilik bir ordu sağladığını vurguladı.
Zelenskiy "İki seçenek var. Ya savaş devam edecek ya da tüm potansiyel ekonomik bölgeler konusunda bir karara varılması gerekecek" dedi.
Ukrayna lideri ayrıca, şu anda Rusya'nın elinde bulunan Zaporijya nükleer santralinin etrafında da bir ekonomik bölge kurulması ve Rusya'nın diğer dört Ukrayna bölgesi Dnipropetrovsk, Mikolaiv, Sumi, and Harkov'dan çekilmesi gerektiğini vurguladı.
20 maddelik barış planı Berlin'de yapılan görüşmelerde de ele alınmıştı.
Ukrayna'nın Avrupalı müttefiklerinin katkısıyla yazılan bu taslak, Rusya'dan yana olmakla eleştirilen 28 maddelik Amerikan planına karşı hazırlanmıştı.
Trump'ın sunduğu plan
Zelenskiy, 14 Aralık'ta ABD Başkanı Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile görüşmüştü.
ABD yetkililerinin açıklamalarına göre Washington, Kiev'e yasal olarak bağlayıcı güvenlik garantileri sunmayı kabul etmişti.
Zelenskiy daha sonra 15 Aralık'ta Avrupalı liderlerle görüştü.
Bu görüşmelere İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Polonya Başbakanı Donald Tusk, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte katıldı.
ABD Başkanı Donald Trump, Ağustos ayında Alaska'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile biraraya geldi. Trump, Moskova'daki son görüşmelere ABD elçisi Steve Witkoff'u gönderdi.
Washington, Kasım ayında Kiev'e 28 maddelik bir plan sunmuştu.
Basına yansıyan haberlere göre planın son hali şöyleydi:
- Ukrayna ordusu 800 bin personelle sınırlandırılacak. İlk teklifte bu 600 bindi.
- Ukrayna NATO ülkelerinin tamamı onay verirse üye olabilecek. Şu anda tüm ülkeler bunu desteklemiyor. Planın ilk halinde Kiev için NATO üyeliği bir seçenek olmaktan çıkarılacaktı.
- NATO Ukrayna'da "kalıcı" asker bulundurmayacak. İlk taslakta Ukrayna'da hiçbir NATO askeri bulunamayacağı yer alıyordu.
- ABD, Rusya'nın saldırı ihtimaline karşı NATO'nun 5. maddesine benzer bir güvenceyi Ukrayna'ya verebilecek. Bu, Ukrayna'ya yapılan saldırıların tüm NATO'ya yapılmış kabul edileceği anlamına geliyor. İlk taslakta böyle bir güvence yoktu.
- Ukrayna kaybettiği toprakları askeri yollarla almamayı vadedecek. Bunun yerine müzakerelerle geri almayı deneyecek. İlk taslakta Kırım, Luhansk ve Donetsk bölgelerinin "defakto Rus toprağı" olarak kabul edilmesi yer alıyordu.
Ukrayna topraklarının yaklaşık beşte birini kontrol eden ve ilerlemeye devam eden Rus güçleri, kış yaklaşırken Ukrayna'nın enerji altyapısına sık sık saldırılar düzenliyor.
Kremlin 2022 yılında Ukrayna'nın dört bölgesini (Donetsk, Lugansk, Zaporijya ve Herson) tam kontrole sahip olmamasına rağmen ilhak etti.
Rusya ayrıca 2014 yılında Kırım yarımadasını Ukrayna'dan ilhak etti.
