Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores'in ABD operasyonuyla ülkelerinden alınıp New York'a götürülmesi uluslararası kamuoyunda tartışma yarattı.
Donald Trump destekçilerinden dahi itirazlar yükseliyor.
Guardian, uluslararası hukuk uzmanlarıyla konuşup durumu değerlendirdi.
ABD'nin Venezuela operasyonu, uluslararası hukuka göre meşru mu?
Birleşik Krallık gazetesine konuşan uzmanlar, ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Antlaşması'nı ihlal ettiğini söylüyor.
Bir daha II. Dünya Savaşı çapında herhangi bir çatışma yaşanmasın diye 1945'te yürürlüğe giren anlaşmanın 2. maddesinin 4. bendi şöyle:
Tüm üyeler, uluslararası ilişkilerinde gerek herhangi bir başka devletin toprak bütünlüğüne ya da siyasal bağımsızlığa karşı, gerek Birleşmiş Milletler'in amaçlarıyla bağdaşmayacak herhangi bir biçimde kuvvet kullanma tehdidine ya da kuvvet kullanılmasına başvurmaktan kaçınırlar.
Geçmişte BM'nin Sierra Leone'deki savaş suçlarını ele aldığı mahkemenin başkanlığını yapan Geoffrey Robertson, "ABD, BM Antlaşması'nı ihlal etti. Saldırı suçu işledi. Nuremberg'deki mahkeme bunu en büyük suç olarak tanımladı" diyor.
Diğer uzmanlar da ABD'nin ne bu operasyon için BM Güvenlik Konseyi'nden (BMGK) karar çıkardığını ne de özsavunma durumunda olduğunu hatırlatıyor.
Maduro'nun New York'un Brooklyn bölgesindeki federal düzeyli Metropolitan Gözaltı Merkezi'ne götürüldüğü anlar servis edildi
Geçici olarak Maduro'nun yerine getirilen Venezuela Devlet Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez, olağanüstü toplanan Venezuela Savunma Konseyi'ne başkanlık yaptığı sırada uluslararası hukuka da dikkat çekti.
ABD'nin BM Antlaşması'nın 1. ve 2. maddelerini bariz bir şekilde çiğnediğini vurgulayan Rodriguez uluslararası topluma "Bu bir rejim değişikliği operasyonudur" dedi.
ABD eylemlerini nasıl savunacak?
Washington, Maduro'nun başını çektiği bir "narkoterör şebekesinin" oluşturduğu tehditlere karşı kendisini savunduğunu bildiriyor.
Robertson, "Özsavunma için gerçekten dürüstçe birilerinin size güç kullanarak saldırmak üzere olduğunuza inanmanız lazım. Hiç kimse Venezuela ordusunun ABD'ye saldırmak üzere olduğunu öne sürmüyor" ifadesini kullanıyor.
Diğer uzmanlarsa, uyuşturucu kaçakçılarının ABD'nin egemenliğini tehdit ettiğine dair kanıt gösterilmesi gerektiğini söylüyor.
Maduro’ya uyuşturucu çetesi lideri muamelesi yapılması, hukuk çevrelerinde eleştirilere yol açtı
ABD'ye hangi yaptırımlar uygulanabilir?
BMGK barışı korumak amacıyla ticaret kısıtlamaları, silah ambargoları ve seyahat yasakları uygulayabiliyor.
Ancak konseyin 5 üyesinin, yani ABD, Çin, Rusya, Birleşik Krallık ve Fransa'nın veto hakkı var.
Bu sebeple Washington'ın anlamlı bir yaptırımla karşı karşıya kalması imkansız görülüyor.
Robertson, "Bu durum BMGK'nin değersiz bir organ olduğunu gösteriyor. Uluslararası hukuku ihlal eden bir ülke, kınanmaktan basitçe bir vetoyla kurtulabiliyor" yorumunu yapıyor.
Nasıl bir küresel emsal oluşturabilir?
Uzmanlara göre eğer ABD, Venezuela'ya yönelik bu eyleminden dolayı herhangi bir ceza almazsa diğer ülkelerin uluslararası hukuku ihlal etmesi de şaşırtıcı olmayacak.
Robertson, Rusya'nın Ukrayna istilasına yatıştırma politikasıyla yaklaşan Trump yönetiminin son hamlesiyle Çin'e Tayvan'ı alma fırsatı yarattığını vurguluyor.
Diğer uzmanlarsa III. Dünya Savaşı'nı önlemeyi amaçlayan bir kurum olan BMGK'nin zayıflamasının endişe verici olduğunu dile getiriyor.
Öte yandan ABD geçmişte de benzer eylemlerde bulunmuştu. 3 Ocak 1990'da cunta lideri Manuel Noriega'yı ülkesi Panama'da alıkoyan ABD, sonrasında hiçbir Latin Amerika ülkesine bu çapta bir doğrudan müdahale gerçekleştirmemişti.
ABD müttefikleri ne yapacak?
Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, ülkesinin bu operasyona karışmadığını vurgulayarak uluslararası hukukun korunmasının önemini vurguladı.
Robertson, Londra yönetiminin ABD'yi bu hamlesinden dolayı kınaması gerektiğini de belirtiyor.
Diğer NATO üyeleri de gelişmeleri yakından takip ediyor.
Venezuela'nın başkenti Karakas'ta cumartesi yerel saatle 02.00 sularında patlama ve uçak sesleri duyulmuştu.
Venezuela yönetimi, ABD'nin ülkenin çeşitli bölgelerinde sivil ve askeri tesislere saldırı düzenlediğini bildirmişti.
Donald Trump, Venezuela'ya düzenlenen büyük çaplı bir operasyonda Maduro'yla eşinin ülke dışına çıkarıldığını duyurmuştu.
ABD Adalet Bakanı Pam Bondi de Maduro ve eşi Cilia Flores hakkında ABD'de suç duyurusunda bulunulduğunu, Maduro'ya "narkoterörizm, kokain kaçakçılığı, ABD'ye karşı makineli tüfek ve yıkıcı cihazlara sahip olma" suçlamalarının yöneltildiğini açıklamıştı.
Venezuela yönetimi, ABD'nin kınanması için uluslararası topluma çağrıda bulunmuştu.
KAYNAKLAR: Independent Türkçe, Guardian, TeleSUR, AA
Derleyen: Eren Umurbilir
