Almanya'da yapılan bir araştırma, krizlerin ve belirsizliğin arttığı bir dönemde ülke genelinde her beş kişiden birinin otoriter düşüncelere açık olduğunu, tek parti veya güçlü tek bir lider fikrine destek verdiğini ortaya koydu. Almanya'da hükümetin doğu eyaletleri sorumlusu Elisabeth Kaiser tarafından yaptırılan araştırmaya göre, Doğu Almanya'da ise her dört kişiden biri otoriterliğe sempati duyuyor.
Toplumsal ve siyasi tutumlara ilişkin soruların yöneltildiği 2025 Almanya Monitörü adlı araştırmaya yaklaşık 8 bin kişi katıldı. Araştırmanın ağırlıklı konusu "Almanya değişime ne kadar hazır" oldu.
Araştırmada demokrasi ve diktatörlükle ilgili sorular doğrudan sorulduğunda verilen yanıtlar açıktı: Katılanların yüzde 98'i "demokrasi fikrine" destek verdiğini belirtirken, yüzde 89'u her koşulda diktatörlüğü reddettiğini ifade etti.
Otoriter fikirlere destek
Araştırmayı yürütenlere göre, sorular dolaylı ifade edildiğinde ise katılımcılar otoriter fikirlere yakın olduklarını gösteren yanıtlar verdi.
Buna göre, Almanya genelinde katılımcıların yüzde 31'i "Almanya'nın şu anda ihtiyacı olan, halkın iradesini tamamen temsil eden tek bir güçlü partidir" ifadesine destek verdi. Yüzde 23'ü ise bu ifadeye kısmen katıldığını söyledi.
Almanya'nın doğusunda ise bu ifadeye katılanların oranı yüzde 35 olarak tespit edildi, yüzde 26'sı ise kısmen katıldığını ifade etti.
"Siyasi kararlar, parlamentoyu dikkate almak zorunda olmayan güçlü bir lider tarafından verilmelidir" ifadesine Almanya genelinde destek verenlerin oranı ise yüzde 11 oldu. Yüzde 21'lik bir kesim ise bu ifadeye kısmen desteklediğini kaydetti.
Almanya'nın doğusunda ise bu ifadeyi desteklerin oranı yine daha yüksek çıktı. Buna göre, doğu eyaletlerinde yüzde 15'lik kesim bu ifadeye tamamen, yüzde 22'si ise kısmen destek verdiğini dile getirdi.
"Diktatörlük daha iyi" diyenlerin oranı
"Belirli koşullar altında diktatörlük daha iyi bir devlet biçimidir" ifadesi ise Almanya genelinde katılımcıların yüzde 4'ü tarafından tamamen, yüzde 7'si tarafından ise kısmen destek gördü. Doğu eyaletlerinde bu ifadeye tamamen destek verenlerin oranı yüzde 6, kısmen destekleyenlerin oranı yüzde 12 olarak tespit edildi.
Ancak Almanya'da "demokrasinin işleyişinden" memnun olduğu söyleyenlerin oranı yüzde 60'ta kaldı. Almanya'nın doğusundaki eyaletlerde ise bu oran yüzde 51 olarak tespit edildi. Araştırmaya katılanların yüzde 71'i ise Almanya'da demokrasinin olumsuz yönde gelişme gösterdiğini belirtti.
Araştırmaya katılanların yüzde 23'ü toplumsal değişime açık olduklarını ve bunu bir fırsat olarak gördüklerini belirtirken, yüzde 52'si değişimi kısmen iyi ve kısmen kötü olarak değerlendirdiğini ifade etti. Yüzde 26'sı değişime şüpheyle yaklaştığını ve riskli gördüğünü dile getirdi.
Sonuçları Alman kamu yayın kuruluşu ZDF'e değerlendiren hükümetin doğu eyaletleri sorumlusu Elisabeth Kaiser, araştırmanın Almanya'da genel olarak demokrasiden memnuniyet duyulduğunu gösterdiğini söyledi. Kaiser, ancak geçmişte değişim ile ilgili kötü deneyimler yaşamış olanların, özellikle de kendilerini dışlanmış hissedenlerin geleceğe ve demokrasiye daha kuşkuyla baktığını, bunu ciddiye almak gerektiğini belirtti.
Şu anda insanların günlük hayatlarında çok sayıda zorlukla karşılaştığını belirten Kaiser, "Özellikle yeterince eğitim veya para olmadığında ve yaşam standardı uzun vadede güvence altında görülmediğinde küresel krizler insanların günlük yaşamlarına yansıyor. Bu da insanlarda tedirginlik yaratıyor ve popülist yanıtlar vermeye daha yatkın oluyorlar" diye konuştu.
Almanya Monitörü araştırması, 2023 yılından bu yana yapılıyor. Araştırma; Halle Sosyal Araştırmalar Merkezi, Jena Üniversitesi ve Mannheim Leibnitz Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yürütülüyor.
