Güney Kore'de 3 Aralık 2024'te sıkıyönetim kararı alan, 65 yaşındaki eski cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.
Mahkeme Yoon'u "ayaklanmaya önderlik etmek" ve "makamını kötüye kullanmaktan" suçlu bulundu.
Savcılar, Yoon'un "pişmanlık duymadığını" savunarak idam cezası talep etmişti.
Sıkıyönetim girişimi sadece birkaç saat sürmüştü ancak ülkeyi siyasi kargaşaya sürükledi.
Yoon sıkıyönetimin ardından parlamento tarafından görevden alındı ve tutuklandı.
Eski Savunma Bakanı Kim Yong-hyun da isyan çıkarmaktan hüküm giydi ve 30 yıl hapis cezası aldı.
Eski polis müdürü Cho Ji-ho 12 yıl, eski Seul polisi müdürü Kim Bong-sik 10 yıl hapse çarptırıldı.
Güney Kore'de 1996'da, eski askeri diktatör Chun Doo-hwan, 1979'da askeri darbeyle iktidarı ele geçirdiği için ölüm cezasına çarptırılmıştı ancak cezası daha sonra ömür boyu hapse çevrilmişti.
Başka suçlamalar da var
Yoon, isyanın yanı sıra düşman devlete yardım etmekten seçim yasasını ihlal etmeye kadar çeşitli suçlamalarla karşı karşıyaydı..
Savcılar, sıkıyönetim ilanını haklı çıkarmak için Kuzey Kore'ye insansız hava aracı uçuşları emri vererek askeri çatışma çıkarmaya çalıştığı iddiasıyla Yoon'u suçluyordu.
Ayrıca, geçen yıl eski başbakan Han Duck-soo'nun isyana yardım suçlamasıyla yargılandığı davada verdiği ifadeyle ilgili olarak yalan tanıklıkla da suçlanıyordu.
Sıkıyönetim ilanına ilişkin suçlamaların yanı sıra Yoon, bir deniz subayının ölümüne ilişkin soruşturmayı engellemek ve 2022 seçimlerine müdahale etmek de dahil olmak üzere bir dizi başka davada da suçlanıyordu.
İlk mahkemede neler yaşandı?
13 Ocak'ta hakim karşısına çıkan Yoon, suçlamaları reddederek sıkıyönetimin muhalefet partisinin yanlışlarını kamuoyunun dikkatine sunmak için sembolik bir jest olduğunu savundu.
Anayasa Mahkemesi, 4 Nisan 2025'te ülkede sıkıyönetim kararı alan cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol'un azledilmesini oybirliğiyle onaylamıştı.
Mahkeme, Yoon'un sıkıyönetim kararının Anayasa'ya aykırı olduğuna karar verdi.
Yoon, bunun ardından görevden alındı ve ülkenin görevdeyken gözaltına alınan ilk cumhurbaşkanı oldu.
Güney Kore'nin şu anki cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, Yoon'un görevden alınmasının ardından yapılan erken seçimle Haziran ayında göreve geldi.
Azil süreci ve öncesinde neler yaşandı?
Anayasa Mahkemesi, Yoon'un sıkıyönetimi kararını Anayasa'ya aykırı buldu
Güney Kore'de cumhurbaşkanının azledilmesi sıradışı bir durum değil.
En son 2016 yılında böyle bir süreç yaşanmıştı ve ilginç bir şekilde, o dönemde savcı olan Yoon, dönemin Cumhurbaşkanı Park Geun-hye'yi görevden uzaklaştıran soruşturmayı yönetmişti.
Yoon'un azline giden süreç 3 Aralık'taki sıkıyönetim ilanıyla başladı.
Yoon, ülkeyi Kuzey Kore yanlılarından korumak için sıkıyönetim ilan ettiğini savunmuş fakat bu karar, siyasi rakipleriyle hesaplaşma girişimi olarak görülmüştü.
Bundaki temel neden ise genel seçimlerde güç kaybeden Yoon'un parlamentodaki güçlü muhalefet karşısında sıkışmış olmasıydı.
190 milletvekili parlamentonun önündeki askerlere karşın, oylama yapıp olağanüstü hali iptal etmiş, Yoon da daha sonra kararını geri çekmek zorunda kalmıştı. Sıkıyönetim kararı birkaç saat yürürlükte kalabilmişti.
Yoon'un azil sürecinde ilk adım 14 Aralık 2024'te atıldı. Parlamentoda yapılan oylamada 204 milletvekili Yoon'un azledilmesi için oy kullandı.
Bu, Anayasa Mahkemesi'nde bir yargılama sürecinin başlamasına yol açtı.
Yoon, Ocak ayında tutuklanmış, ancak Mart ayında teknik gerekçelerle serbest bırakılmıştı.
Son kararı veren Anayasa Mahkemesi, Yoon'un görevden daimi olarak uzaklaştırılmasını onayladı ve Güney Kore, siyasi geleceğini belirleyecek yeni bir seçim sürecine girdi.
