İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını açıkladı. İran devlet medyasının aktardığına göre, İran Devrim Muhafızları Komutanı, Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını ve geçmeye çalışan gemilerin ateşe verileceğini söyledi.
Hürmüz Boğazı küresel petrol ticareti için neden önemli?
İran Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri durdurdu. Boğaz'ın küresel petrol ticaretinin ana noktalarından biri olması sebebiyle piyasalar diken üstünde.
İran Devrim Muhafızları, İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik geniş çaplı saldırılarının ardından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda deniz taşımacılığını kısıtladı. Haber, Devrim Muhafızlarına yakın haber ajansı Tasnim üzerinden duyuruldu.
Küresel piyasalar bu nedenle diken üstünde. İngiltere'nin köklü bankalarından Barclays Bank, Ortadoğu'daki gerginliğin tırmanması nedeniyle petrol fiyatlarının önemli ölçüde artacağını öngörüyor.
Bankanın gelişmelere ilişkin yaptığı analizde "Petrol piyasaları Pazartesi günü en kötü korkularıyla karşı karşıya kalabilir" ifadelerine yer verdi. Banka, mevcut durumda ham petrolün varil başına 100 ABD dolarına ulaşabileceğini tahmin ediyor.
Hürmüz Boğazı küresel enerji ticareti ve yük taşımacılığı trafiği açısından dünyanın en kritik rotalarından biri. ABD'nin Enerji Bilgi İdaresi (EIA) bu boğazı "dünyanın en önemli petrol geçiş güzergahı" olarak tanımlıyor.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Küresel petrol sevkiyatlarının yaklaşık beşte biri her gün bu yoldan geçiyor. Bu noktada yaşanabilecek herhangi bir kesinti enerji fiyatlarını yukarı çekebilir.
Böyle bir durum tüketicilerin benzin ve diğer petrol ürünleri için ödedikleri fiyatlara yansıyacağı anlamına geliyor.
İran ile Umman arasında yer alan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni açık denizlere bağlayan tek geçit. Bu boğazdan günde 21 milyon varil petrol ve 306 milyon metreküp sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) geçiyor.
Bu rakamlar, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25-30'unu ve LNG'nin yüzde 20'sini oluşturuyor. Bu petrolün büyük kısmı Çin, Hindistan ve diğer Asya ülkelerine gidiyor. Bu nedenle Hürmüz yalnızca bölgesel değil, küresel enerji güvenliği açısından da kritik bir geçit olarak değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı'nın Süveyş Kanalı'nda olduğu gibi merkezi bir kontrol otoritesi yok. Tankerler, İran ve Umman'ın karasularından geçiyor. İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan bir BM anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı.
Petrolde yüzde 92, doğal gazda yüzde 99 oranında dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten en fazla etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Petrol ihracatı İran için ne kadar önemli?
Petrol ticaretinde yaşanacak uzun süreli muhtemel aksamanın İran ekonomisini de olumsuz etkilemesi muhtemel.
Ham petrol ve petrol ürünlerinin ihracatı, İran için kritik bir gelir kaynağı. Bu ürünler, toplam ihracatın yüzde 17'sinden fazlasını oluşturuyor. İkinci sıradaki doğal gazın oranı ise yaklaşık yüzde 12.
İran, 2023 itibarıyla OPEC içinde en büyük dördüncü ham petrol üreticisi konumundaydı. 2022 yılında ise dünyada "kuru doğal gaz" (hızla sıvılaşabilen hidrojen gibi gazlar içermeyen) üretiminde üçüncü sıradaydı.
İran, uzun yıllardır yaptırımlara tabi olsa da bu, rejimin petrol ihraç etmesini engellemedi. Bu durumdan en çok fayda sağlayan ülke ise Çin oldu. 2023 yılında, İran petrolünün yaklaşık yüzde 90'ı Çin Halk Cumhuriyeti'ne ihraç edildi.
"İran saldırıları iki defa ABD'nin Kuveyt Büyükelçiliği'ne isabet etti"
CNN’e konuşan bir kaynak, İran’ın misilleme saldırılarında pazar ve pazartesi günü ABD’nin Kuveyt Büyükelçiliği’nin vurulduğunu aktardı. Kaynak kimsenin yaralanmadığını belirtti. Bugün, ABD’nin Kuveyt Büyükelçiliği yakınlarında duman yükseldiği görülmüştü.
Büyükelçilik, yayımladığı güvenlik uyarısında, “Kuveyt üzerinde füze ve İHA saldırılarına yönelik devam eden bir tehdit bulunmaktadır” ifadelerine yer vermişti. Uyarıda “Büyükelçiliğe gelmeyin. Bulunduğunuz yerde, mevcut en alt katta ve pencerelerden uzak bir şekilde siper alın. Dışarı çıkmayın” ifadeleri yer almıştı.
Birleşik Arap Emirlikleri liderinden Dubai'de "Güvendeyiz" mesajı
İran’ın misilleme saldırılarının hedeflerinden biri olan Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai şehrinde BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed al Nahyan ve Savunma Bakanı Hamdan bin Muhammed, alışveriş merkezi Dubai Mall’a giderek “Güvendeyiz” mesajı verdi. Dubai Medya Ajansı’nın paylaştığı görüntülerde BAE Devlet Başkanı ve Savunma Bakanı’nın alışveriş merkezinde yürüdüğü görüldü. Paylaşımlarda “Liderlik halka yakın" ifadeleri yer aldı.
İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami: ABD ve İsrail nükleer tesise 2 kez saldırı düzenledi
İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami, ABD-İsrail'in Natanz'daki nükleer tesise iki kez saldırı düzenlediğini bildirdi. İran'ın yarı resmi ajansı ISNA'ya göre İslami, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafarel Mariano Grossi'ye ABD-İsrail'in nükleer tesislere saldırılarına dair mektup gönderdi.
İslami, "ABD ve İsrail'in suçlu rejimleri, saldırganlıklarını sürdürerek pazar günü öğleden sonra uluslararası hukuku ihlal eden vahşi saldırılarla Natanz Nükleer Tesisini iki kez daha hedef aldı." ifadelerini kullandı.
UAEA'nın nükleer tesislere saldırılar karşısındaki eylemsizliğine en kısa sürede son vermesi gerektiğini belirten İslami, "Uluslararası düzenlemelere aykırı olan bu eylemleri kınayarak yasal görevlerini yerine getirmesi gerekmektedir." dedi.
