Yolande Knell
BBC Orta Doğu Muhabiri / Kudüs
Filistinliler, Arap ülkeleri, işgal karşıtı İsrailli gruplar ve İngiltere, İsrail güvenlik kabinesinin işgal altındaki Batı Şeria için atılan yeni adımları onaylamasını kınadı ve bu adımların "fiili ilhak" anlamına geldiğini kaydetti.
Yahudi yerleşimcilerin Filistin topraklarını ele geçirmesini kolaylaştıracak hamleleri, aşırı sağcı İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich açıkladı.
Smotrich, "Filistin devleti fikrini öldürmeye devam edeceğiz" dedi.
Tüm yerleşimler uluslararası hukuka göre yasa dışı.
İsrail'in Batı Şeria'daki en üst düzey komutanı tarafından imzalanarak yürürlüğe girmesi beklenen tedbirler; mülkiyet hukuku, planlama, ruhsatlandırma ve uygulama açısından İsrail'in bölgede kontrolünü arttırmasını amaçlıyor.
Yeni önlemler, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Washington'da ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşmeden üç gün önce açıklandı.
Birleşmiş Milletler (BM), geçen yıl Batı Şeria'daki yerleşimlerin, izleme faaliyetlerinin başlamasından bu yana en hızlı şekilde genişlediğini duyurmuştu.
Batı Şeria'daki arazilerin doğrudan Yahudilere satışına ilişkin yasak kalkıyor
İsrail'in yeni önlemleri arasında Batı Şeria'daki arazilerin doğrudan Yahudilere satışına ilişkin on yıllardır uygulanan yasağın ve yerel tapu kayıtlarının gizliliğinin kaldırılması da var.
Şimdiye kadar yerleşimciler sadece İsrail hükümeti tarafından kontrol edilen arazilerdeki kayıtlı şirketlerden ev satın alabiliyordu.
İsrailli bakanlar bu değişikliği "şeffaflığı arttıracak ve toprakların geri alınmasını kolaylaştıracak bir adım" olarak sundu.
İsrail Dışişleri Bakanlığı daha sonra yaptığı açıklamada, "Yahudiye ve Samiriye'deki gayrimenkul alımlarında Yahudilere, Amerikalılara, Avrupalılara ve Arap olmayan herkese karşı ayrımcılık yapan ırkçı bir çarpıtmanın" düzeltildiğini belirtti.
İsrail kabinesi ayrıca, herhangi bir gayrimenkul alımını tamamlamak için işlem iznine ilişkin yasal gerekliliği kaldırmaya karar verdi ve dolandırıcılığı önlemeye yönelik gözetimi azalttı.
Filistinliler, değişikliklerin bireyler üzerinde satış konusunda daha fazla baskıya, sahtecilik ve aldatma eylemlerine yol açmasından endişelendiklerini söyledi.
Filistin Yönetimi Başkanı Abbas: 'İsrail'in önlemleri tehlikeli'
Batı Şeria'nın bir bölümünü idare eden Filistin Yönetimi'nin başkanı Mahmud Abbas, bu önlemleri "tehlikeli" olarak nitelendirdi.
Mahmud Abbas'a göre önlemler, "İsrail'in, Filistin egemenliği altındaki bölgelerde bile yerleşimlerin genişletilmesini, topraklara el konulmasını ve Filistinlilere ait mülklerin yıkılmasını yasallaştırmaya yönelik açık bir girişimi."
Abbas, ABD ve BM Güvenlik Konseyi'ne duruma derhal müdahale etme çağrısı yaptı.
İsrailli sivil toplum kuruluşu Peace Now, kabinenin kararının Filistin Yönetimi'ni devirme riski taşıdığını ve anlaşmaların iptal edilerek fiili ilhakın dayatılmasını içerdiğini belirtti.
Peace Now, İsrail hükümetini, "Batı Şeria'da büyük bir toprak hırsızlığına yol açmakla" suçladı.
İngiltere, İsrail'e, "şiddetle kınadığını" kararı geri alması çağrısında bulundu. Yapılan açıklamada, "Filistin'in coğrafi ya da demografik yapısını değiştirmeye yönelik herhangi bir tek taraflı girişim hiçbir şekilde kabul edilemez ve tamamen uluslararası hukuka aykırıdır" denildi.
Türkiye dahil sekiz ülke ortak açıklamayla İsrail'i kınadı
Türkiye, Mısır, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Pakistan, Suudi Arabistan ve Katar dışişleri bakanları da İsrail'in duyurduğu kararı, "yasa dışı ilhak ve Filistin halkının yerinden edilmesi girişimlerinin hızlandırılması" olarak nitelendirerek kınadı.
Sekiz ülke yaptıkları ortak açıklamada, "İsrail hükümeti tarafından işgal altındaki Batı Şeria'da sürdürülen yayılmacı politikaların ve yasa dışı tedbirlerin bölgede şiddeti ve çatışmayı körüklediği" uyarısında bulundu.
İşgal altındaki Batı Şeria'da, El Halil'deki eski şehirde bulunan ve İbrahimi Camii olarak da bilinen Atalar Mağarası. Burası Yahudiler için en kutsal ikinci, Müslümanlar için ise en kutsal dördüncü mekan (9 Şubat 2026)
İsrail-Filistin sorunun merkezinde yer alan toprak hakları ile yerleşimcilere toprak satışı, genellikle aracıların dahil olduğu karanlık bir sektör.
Bu satışlar Filistin Yönetimi tarafından "vatana ihanet" olarak kabul ediliyor ve bu nedenle teknik olarak idamla cezalandırılabiliyor ancak hüküm giyen kişilere genellikle hapis cezası veriliyor.
İbrahimi Camii/Atalar Mağarası neden önemli?
İsrail'de yerleşim politikalarından sorumlu bakan olan Smotrich ve Savunma Bakanı Israel Katz tarafından açıklanan diğer tartışmalı adımlar arasında, istikrarsız El Halil kentindeki önemli bir dini alanın ve yakınındaki hassas bölgelerde inşaat ruhsatının yalnızca İsrailli yetkililere devri de var.
İbrahimi Camii ve Atalar Mağarası; Yahudiler, Müslümanlar ve Hıristiyanlar tarafından İbrahim, İshak ve Yakup'un mezar yeri olarak saygı görüyor.
Burası Yahudiler için en kutsal ikinci, Müslümanlar için ise en kutsal dördüncü mekan.
İsrail kurumlarına ayrıca Filistin Yönetimi'nin idaresindeki bölgelerde çevre ve arkeoloji konularında denetim ve yaptırım yetkileri verilecek.
Bunun yanı sıra, İsrail devletinin Batı Şeria'da "proaktif" toprak alımları yapmasına izin verecek bir komite yeniden canlandırılacak.
İsrail bunu, "gelecek nesillere yönelik olarak yerleşim için toprak rezervlerini güvence altına almak üzere tasarlanmış bir adım" olarak yansıtacak.
İşgal altındaki Batı Şeria ile Doğu Kudüs'te 700 binden fazla İsrailli yerleşimci yaşıyor
Çığır açan bir barış anlaşması olan 1993 Oslo Anlaşmaları'nın ardından, yeni kurulan Filistin Yönetimi'ne A Bölgesi olarak bilinen Filistin kentsel alanları (bölgenin yaklaşık yüzde 20'si) üzerinde tam kontrol verildi.
Benzer bir orana sahip olan B Bölgesi'nde ise Filistin Yönetimi sadece idari kontrolü elinde tuttu, İsrail bölgede güvenliği sağlamaya devam etti.
İsrail, C Bölgesi olarak bilinen yerleşimlerin bulunduğu Batı Şeria'nın yüzde 60'ında ise hem güvenliği sağlıyor hem de idari kontrolü elinde tutuyordu.
İsrail'in 1967'deki Altı Gün Savaşı'nda Ürdün'den ele geçirdiği işgal altındaki Batı Şeria'da ve İsrail'e bağlı Doğu Kudüs'te 700 binden fazla İsrailli yerleşimci yaşıyor.
Filistinliler bu toprakları, Gazze Şeridi ile birlikte bağımsız bir devlet kurmak için istiyor.
Trump yönetimi İsrail'in Batı Şeria'yı ilhakını reddetti ancak İsrail'in hızlanan yerleşim inşaatlarını kontrol etmeye de çalışmadı.
Kendisi yerleşimci olan ve yerleşimciler yanlısı bir partinin de genel başkanı olan Smotrich, Batı Şeria'daki yerleşimci nüfusunu iki katına çıkarma sözü verdi.
İsrail kabinesi Aralık ayında 19 yeni yerleşim yeri inşası önerisini onayladı.
İsrail ayrıca Kudüs yakınlarında E1 olarak bilinen ve Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyini fiilen birbirinden ayıracak tartışmalı bir yerleşim projesinin inşasına başlamaya hazırlanıyor.
BM'ye göre sadece 2025 yılında rekor sayıda, 37 binden fazla, Filistinli yerinden edildi ve İsrailli yerleşimcilerin neden oldukları şiddet olayları da rekor düzeylere ulaştı.
'Batı Şeria'yı ilhak edelim' diyen İsrailli bakanlar var
Başbakan Netanyahu'nun koalisyon hükümetinde, İsrail'in dini ve tarihi bağları olduğunu iddia ettikleri Batı Şeria'yı ilhak etmesini isteyen çok sayıda yerleşimci yanlısı bakan var.
Bu yılın sonunda seçime gidecek olan Netanyahu, ülkesi için güvenlik tehdidi oluşturacağını söylediği bir Filistin devletinin kurulmasını asla kabul etmeyeceğini açıkladı.
2024 yılında, BM'nin en yüksek mahkemesi olan Uluslararası Adalet Divanı, İsrail'in Filistin topraklarındaki işgalinin yasa dışı olduğuna ve sona ermesi gerektiğine dair bağlayıcı olmayan bir tavsiye kararı almıştı.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.
