ABD ve İsrail'in başlattığı İran Savaşı'nda ikinci gün…
İran Devrim Muhafızları Ordusu, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ölümünün ardından bölgedeki ABD üslerini hedef aldı.
Katar'ın başkenti Doha, Bahreyn ve İsrail'de patlama sesleri duyulduğu bildirildi. İran Devrim Muhafızları, İsrail'e yönelik büyük çaplı bir misilleme saldırısı başlattığını kaydetti. İsrail'de İran saldırısı sonucu Kudüs yakınlarındaki Beyt Şemeş'te en az 8 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi. İran Cumhurbaşkanı Abbas Erakçi, "bölgedeki ABD üslerini yok edeceklerini" dile getirdi.
İran, ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln'u hedef aldığını duyurdu.
İran Dini Lideri Hamaney, Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı öldürüldü. İran yeni liderini seçecek.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'ye ait Abraham Lincoln Uçak Gemisine 4 balistik füze ile saldırı düzenlediğini duyurdu.
Devrim Muhafızları Ordusu Basın Ofisi tarafından "Gerçek Vaat 4" operasyonunun 7. duyurusu yayımlandı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıda 3 ABD askerinin öldüğünü açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik operasyonun başlangıcında Jamaran sınıfı bir korveti vurduğunu kaydederek, "Gemi şu anda Çabahar iskelesinde, Umman Körfezi'nin dibine batıyor. Başkan'ın da söylediği gibi, İran silahlı kuvvetleri, Devrim Muhafızları ve polis teşkilatı üyeleri silahlarını bırakmalı. Gemiyi terk edin" ifadelerini kullandı.
Açıklamada, "Düşman hedeflerine saldırı sonucunda, ABD ordusuna ait Abraham Lincoln Uçak Gemisi dört balistik füze ile hedef alındı" ifadelerine yer verildi.
ABD ordusu tarafından henüz konuya ilişkin açıklama yapılmadı.
İran füzeleri Fransız üssünü vurdu
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran'dan gönderilen insansız hava araçlarının (İHA), başkent Abu Dabi'deki Fransız askeri üssüne isabet ettiğini duyurdu. İsabet sonucu depodaki iki konteynerde yangın çıktığı, ekiplerin duruma müdahale ettiği ve can kaybının yaşanmadığı kaydedildi. Saldırının ulusal egemenliğin ve uluslararası hukukun aleni bir ihlali olduğu ifade edilen açıklamada, saldırı kınandı. BAE'nin saldırılara karşılık verme, topraklarını, halkını ve ülkede yaşayanları korumak için gerekli önlemleri alma hakkını muhafaza ettiği belirtildi.
İsmi "Barış Kampı" anlamına gelen Selam Deniz Üssü, BAE'deki Fransız Askeri Yerleşimi olarak biliniyor. Üs, 2009'dan beri Fransız deniz hava istasyonu olarak kullanılıyor.
İran Cumhurbaşkanı'ndan açıklama
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile İsrail'in düzenlediği saldırılarda ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesini "Tüm Müslümanlara karşı savaş ilanı" olarak nitelendirdi.
Pazar günü televizyondan halka seslenen Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, "Hamaney'in öldürülmesi tüm dünyadaki Müslümanlara ve özellikle de Şiilere açık bir savaş ilanı olarak algılanmaktadır" ifadelerini kullandı. Pezeşkiyan ayrıca, ülkesinin, "bu tarihi suçun faillerinden ve arka planındaki isimlerden intikam almayı meşru bir hak ve görev" olarak gördüğünü dile getirdi.
İran Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Ali Laricani de, ABD ve İsrail'i "eşi benzeri görülmemiş" saldırılarla tehdit etti. X hesabından açıklama yapan Laricani, "İran dün Birleşik Devletler ve İsrail'e füzeler fırlattı ve onlara zarar verdi. Bugün onları daha önce yaşamadıkları bir sertlikle vuracağız" dedi.
İSRAİL: İRAN'IN FÜZE SALDIRILARINDA 8 KİŞİ ÖLDÜ
İsrail, İran'ın Batı Kudüs'teki Beit Şemeş'e füze saldırısı gerçekleştirdiğini duyurdu. Saldırıda 8 kişinin öldüğü 27 kişininse yaralandığı açıklandı. Saldırıda 4 kişinin de ağır yaralandığı belirtildi. Arama kurtarma çalışmaları devam ederken, birkaç kişinin de kayıp olduğu açıklandı.
İran füzesi İsrail Büyükelçilik binasını vurdu
Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) başkenti Abu Dabi'de İsrail ve birçok yabancı Büyükelçilik ofislerinin bulunduğu binaya isabet eden insansız hava aracı (İHA) parçaları nedeniyle bir kadın ve çocuk yaralandı. Abu Dabi'deki Etihad Kuleleri'nde aralarında İsrail Büyükelçiliği olmak üzere çok sayıda yabancı misyonun ofisi bulunuyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA PETROL TANKERİ VURULDU
İran'ın "uyarıları dikkate almadan Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan" bir petrol tankerini vurduğu bildirildi. İran devlet televizyonunun haberine göre, Hürmüz Boğazı'ndan uyarıları dikkate almadan "yasa dışı" geçiş yapmaya çalışan bir petrol tankeri hedef alındı.
Tankerin alev alarak batmak üzere olduğu ifade edildi. Daha önce de Umman Sahil Güvenliği, Palau bandıralı bir başka petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'nda Kasab Limanı açıklarında saldırıya uğradığını ve 4 kişinin yaralandığını açıkladı.
Tankerin 20 kişilik mürettebatının tahliye edildiği belirtilirken tankere neyin isabet ettiği henüz açıklanmadı. Bu olay, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarının ardından Tahran'ın Umman yakınlarındaki hedeflerin vurulduğu ilk saldırı olma özelliğini taşıyor. Taşımacılık şirketi Hapag Llyod da, gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini askıya aldığını açıkladı.
İSRAİL: OKUL SALDIRISI HAKKINDA BİLGİMİZ YOK
İsrail Ordusu, dün İran'ın güneyindeki Minab'da bir ilkokula düzenlenen İsrail saldırısında en az 108 çocuğun öldüğü okul saldırısı hakkında açıklama yaptı. Bir okula yönelik herhangi bir ABD veya İsrail saldırısından "haberdar olmadıklarını" belirtti. "Şu anda orada bir İsrail veya Amerikan saldırısından haberdar değiliz. Son derece hassas bir şekilde hareket ediyoruz" dedi. İsrail'in Tel Aviv kentinden de patlama sesleri duyulduğu belirtildi. Öte yandan İsrail Ordusu, İran'ın "onlarca karadan karaya füze" üretimi yaptığını savundu ve 2025 Haziran ayındaki savaşta İran füze stoğunun yarısının yok edildiğini öne sürdü.
İSRAİL: TAHRAN'A GİDEN YOLU AÇMAK İÇİN SALDIRDIK
İsrail Ordusu İran'ın başkenti Tahran'a yeni bir saldırı dalgası başlattığını duyurdu. 28 Şubat'ta başlayan hava harekatı hakkında İsrail'den yapılan açıklamada, operasyonun 'Tahran'a giden yolu açmak' için düzenlediği ifade edildi. Açıklamanın ardından Tahran'da peşpeşe patlama sesleri geldi. Saldırılar Tahran’ın kuzey ve doğu kesimlerine gerçekleştirilirken, vurulan noktalardan dumanlar yükseldi. Tahran'da İran devlet televizyon binası yakınlarında da patlama gerçekleştiği bildirildi. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail Hava Kuvvetleri'nin ilk kez Tahran'ı "doğrudan hedeflerin üzerine bırakılan" mühimmatlarla vurduğunu açıkladı. Daha önceki saldırıların menzil dışından fırlatılan füzelerle gerçekleştiği belirtiliyor. Katz, Tahran'a "kesintisiz ve güçlü saldırılar" gerçekleştireceklerini söyledi.
PUTİN, TAHRAN'A TAZİYE MESAJI VERDİ
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Dini Lideri Hamaney'in öldürülmesinin ardından İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'a taziye mesajı verdi. Putin, operasyona ilişkin de konuştu, "Hamaney'in ölümü insan ahlakının ve uluslararası hukukun tüm standartlarının ihlali bir cinayettir" ifadelerini kullandı.
"İRAN KIBRIS'TAKİ İNGİLİZ ÜSLERİNE DOĞRU FÜZE GÖNDERDİ"
İngiliz Savunma Bakanı John Healey, Kıbrıs Rum Kesimi'nde bulunan İngiliz üslerine doğru İran'ın iki füze gönderdiğini söyledi. Healey, İran'ı füze saldırılarını durdurmaya ve silah programlarından vazgeçmeye çağırdı. İran rejimini kınayan Healey, ABD-İsrail saldırılarının yasallığı konusunda yorum yapmaktan kaçınarak, bunun ABD'nin açıklaması gereken bir konu olduğunu belirtti.
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ise İran'ın, İngiltere'nin adadaki üslerini füzeyle hedef aldığına dair iddiaları yalanladı. Rum medyasında yer alan haberlere göre, GKRY Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letimbiotis, 2 İran füzesinin Akdeniz boyunca gittiğini, hiçbir zaman Kıbrıs'a yönelmediğini iddia etti.
Pakistan'da bir grup gösterici, ABD'nin Karaçi Konsolosluğu'na girmeye çalıştı
Pakistan'ın Karaçi kentinde, ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırılara tepki gösteren grup, ABD Konsolosluğu'na girmeye çalıştı. Geo News'in haberine göre, İran'a yönelik saldırıları protesto eden grup, ABD'nin Karaçi Konsolosluğu önünde toplantı. Göstericilerin taş atarak binaya girmeye çalışması üzerine polis müdahale etti. Kolluk kuvvetleri, kalabalığı dağıtmak ve kontrolü sağlamak için göz yaşartıcı gaz ve cop kullandı. Dawn gazetesine konuşan yetkililer, göstericilerle polis arasında çıkan çatışmada ilk belirlemelere göre 10 kişinin hayatını kaybettiğini, cenazelerin hastaneye nakledildiğini açıkladı. Çatışmalarda yaralanan 32 kişinin tedavi edilmek üzere çevredeki hastanelere sevk edildiği bildirildi. Yaralıların arasında 2 polisin de bulunduğunu belirtildi.
Yetkililer, bölgedeki güvenlik önlemlerini artırırken gösteriler nedeniyle ulaşımda aksamalar yaşandı. Yüzlerce sivilin sopalarla konsolosluk binasını hedef aldığı anlar, sosyal medyaya yansıdı.
Edhi Vakfı kurtarma servisi sözcüsü Muhammed Amin, "Konsoloslukta yaşanan olayda en az on kişinin cansız bedenini Karaçi'deki devlet hastanelerine taşıdık. 20 kişi de yaralandı" dedi. Yaralıların çoğunda kurşun yarası bulunduğunu ekledi.
AFP muhabirinin aktardığına göre, yüzlerce İran yanlısı gösterici, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından konsolosluğu basmaya çalıştı.
Gençlerden oluşan bir grup ana kapının üzerinden atlayarak konsolosluk binasının giriş yoluna ulaştı ve bazı camları kırdı.
ABD ve İsrail'in başlattığı İran Savaşı'nda 24 saat geride kaldı. İran Dini Lideri Hamaney, Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı öldürüldü. İran yeni liderini seçecek.
"İRAN KIBRIS'TAKİ İNGİLİZ ÜSLERİNE DOĞRU FÜZE GÖNDERDİ"
İngiliz Savunma Bakanı John Healey, Kıbrıs Rum Kesimi'nde bulunan İngiliz üslerine doğru İran'ın iki füze gönderdiğini söyledi. Healey, İran'ı füze saldırılarını durdurmaya ve silah programlarından vazgeçmeye çağırdı. İran rejimini kınayan Healey, ABD-İsrail saldırılarının yasallığı konusunda yorum yapmaktan kaçınarak, bunun ABD'nin açıklaması gereken bir konu olduğunu belirtti.
AYETULLAH ARAFİ GEÇİCİ OLARAK LİDERLER KONSEYİ'NE ATANDI
İran ISNA Haber Ajansı Ali Hamaney'in ardından liderlik görevini alacak kişiyi seçecek liderler konseyine hukukçu üye olarak atandı. 1959 doğumlu Arafi'nin babası Muhammed Arafi, Ayetullah Humey'nin yakın çevresinde bulunuyordu. Arafi'nin kendisi de 2022 yılından bu yana Uzmanlar Meclisi'nde yer alıyordu.
PEZEŞKİYAN: İNTİKAMIMIZ MEŞRU HAKTIR
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ve İsrail'in İran saldırılarına karşı intikam mesajı verdi. Pezeşkiyan, yaptığı açıklamada Tahran'ın intikamı "meşru hak ve görev" olarak gördüğünü söyledi ve "Bu görevi yerine getirmek için elimizden gelenin en iyisini yapacağız" ifadelerini kullandı.
İran'ın başkenti Tahran'daki İnkilap Meydanı'nda yüz binlerce kişi, ABD ile İsrail'in, ülkenin 37 yıllık dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'e ofisinde suikast düzenlemesini protesto etmek için toplandı. Kitle giderek büyüdü ve “Amerika'ya ölüm” sloganları atıldı.
İsrail, gece de devam eden saldırılarda İran'ın balistik füze stoklarını ve fırlatma noktalarını, ayrıca hava savunma sistemlerini hedef aldığını açıkladı.
İran Kızılayı'na göre İsrail ve ABD'nin 28 Şubat sabahı başlattığı saldırılarda ülke genelinde 200'den fazla kişi hayatını kaybetti.
İran Dini Lideri Hamaney’in ABD ve İsrail’in düzenlediği operasyonla hayatını kaybettiği haberi, İran devlet televizyonu tarafından duyurulmasının ardından ülkede geniş çaplı gösteriler yaşandı.
İran medyasına göre, Tahran başta olmak üzere birçok kentte halk İran bayraklarıyla sokaklara döküldü. Tahran’daki İnkılap Meydanı’nda toplanan çok sayıda kişi, ellerinde Hamaney posterleri ve İran bayraklarıyla ABD ve İsrail karşıtı sloganlar attı.
Kum kentinde Hz. Masume Türbesi önünde yüzlerce kişi toplanarak ABD ve İsrail’i lanetledi. Meşhed kentinde ise İmam Rıza Türbesi’nin kubbesine siyah bayrak çekildi.
Hamaney'in öldürüldüğüne kanıt fotoğraf
Akşam saatlerinde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamaney'in öldürüldüğüne dair güçlü kanıtlar olduğunu öne sürerken, dakikalar sonra ABD Başkanı Donald Trump tarafından yapılan açıklamada Hamaney'in öldürüldüğü resmen ilan edildi.
İsrail basınında yer alan haberlere göre, bir Mossad ajanı Hamaney’in öldürülmesinin ardından Hamaney’in cesedini kayda aldı ve Netanyahu’nun ofisine gönderdi.
İbranice kaynaklar, Hamaney'e ait görüntünün bizzat enkazın arasında bulunan bir MOSSAD ajanı tarafından kaydedildiğini doğrularken, İran'da yaşanan istihbarat zafiyeti halk arasında büyük bir tepkiye neden oldu.
Açıklamada, “Hava Kuvvetleri, askeri istihbaratın yönlendirmesiyle İran’daki terör rejimine ait hedeflere karşı Tahran’ın kalbinde geniş çaplı bir saldırı dalgası başlattı,” denildi.
IDF ayrıca son 24 saat içinde İsrail Hava Kuvvetleri’nin 'hava üstünlüğünü sağlamak ve Tahran’a giden yolu açmak' amacıyla geniş ölçekli saldırılar düzenlediğini belirtti.
İsrail tarafı operasyonların askeri hedeflere yönelik olduğunu savunsa da sahadan gelen haberlerde yüksek sayıda sivil can kaybı olduğu da görülüyor. Bu saldırılardan birinde İran'da kız öğrencilerin bulunduğu bir okulda 100'den fazla kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.
İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Amir Said İravani, BM Güvenlik Konseyi’nin acil toplantısında yaptığı konuşmada, ABD-İsrail saldırılarında yüzlerce sivilin öldüğünü ya da yaralandığını söyledi. İravani, saldırıların birden fazla şehirde sivil yerleşim alanlarını kasıtlı olarak hedef aldığını öne sürdü.
Laricani: İran’ı bölmek isteyenler ağır bedel öder
İran’ın en üst düzey ulusal güvenlik danışmanı Ali Laricani, devlet televizyonuna verdiği röportajda 'ayrılıkçı' olarak adlandırdığı grupları sert sözlerle uyardı. Laricani, ülkenin bütünlüğünü hedef alan herhangi bir girişimin ağır bir karşılıkla karşılaşacağını söyledi.
Laricani, “İran’ı bölmeye çalışan gruplar şunu bilmelidir ki buna asla müsamaha göstermeyeceğiz,” ifadelerini kullanarak ulusal birlik çağrısı yaptı.
Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran halkına hükümeti 'devralma' çağrısında bulunmasının ardından geldi. Trump, ABD-İsrail saldırılarını duyurduğu yaklaşık sekiz dakikalık video mesajında, “Şimdi kaderinizi kontrol altına alma zamanı,” demişti.
Trump daha sonra Truth Social platformunda yayımladığı ve Ayetullah Ali Hamaney’in öldüğünü duyurduğu mesajında ise, “Bu, İran halkının ülkelerini geri almaları için tek ve en büyük fırsattır,” ifadelerine yer verdi.
İsrail’deki son durum
ABD ve İsrail’in yoğun saldırılarının ardından İran, bölgedeki ABD üslerinin yanı sıra İsrail’e de misilleme saldırıları gerçekleştirildi.
İki gündür sirenlerin susmadığı Tel Aviv kentine yönelik İran saldırısında iki bina doğrudan vurulurken 40 binanın hasar gördüğü bildirildi. 1 kişinin ise yaşamını yitirdiği açıklandı. Ölen kişinin “40’lı yaşlarında bir kadın” olduğu belirtildi.
Haaretz gazetesine göre, cumartesi günü İran’ın saldırılarında en az 40 binanın hasar görmesi üzerine 200’den fazla İsrailli evlerinden tahliye edilerek Tel Aviv’deki üç otele yerleştirildi.
Polis, İran füzelerinin Tel Aviv’deki iki binayı doğrudan vurduğunu duyurdu. Kentteki Ichilov hastanesine 25 kişinin kaldırıldığı bildirildi. Yaralıların dördünün durumunun orta derecede, 16’sının ise hafif yaralı olduğu, yedisinin ise çocuk olduğunu açıkladı. Olay yerinde binalar ve araçlar büyük hasar gördü, birkaç araba alev aldı.
Dan Bölgesi İtfaiye ve Kurtarma Şefi, çarpmanın sonucu olarak yolda büyük bir krater oluştuğunu ve binalardan birinde yangın çıktığını, bunun da binanın kısmen çökmesine neden olduğunu söyledi.
İsrail ordusu, İran’dan füze fırlatıldığını tespit ettiğini ve ülkenin çeşitli bölgelerinde alarmları devreye soktuğunu açıkladı. Ordudan yapılan açıklamada, "Şu anda Hava Kuvvetleri, tehdidi ortadan kaldırmak için gerekli her yerde füzeleri önlemek ve saldırmak için çalışıyor" denildi.
İsrailli Araplar’ın yeterli sığınağı yok
İsrail yönetimi Arap vatandaşlarının yaşadığı bölgelerde yeterli sığınak bulunmuyor. Bu nedenle, hava saldırılarında yaralanma riski yüksek.
Acil servisler, İsrail’in merkezindeki Arap kasabası Kafr Qasem’de bir gence füze şarapnelinin isabet ettiğini, ülkenin kuzeyindeki Kiryat Tivon yakınlarında ise bir kişinin patlama sonucu yaralandığını bildirdi.
Haaretz gazetesine göre İsrail’in Arap nüfusunun neredeyse yarısı uygun bir sığınağa sahip değil; yani evlerinde koruma odası, özel bomba sığınağı ya da kamuya açık veya ortak bir sığınağa erişimleri yok.
Haziran ayındaki ABD-İsrail saldırılarına yönelik misillemelerde, İran’ın füzelerinin İsrail’in kuzeyindeki Arap kasabası Tamra’da bir binayı vurması sonucu dört kadın hayatını kaybetmişti.
İran medyası: İsrail’deki üsler hedef alındı
Öte yandan Tehran Times’ın haberine göre İran, İsrail'in önemli askeri ve endüstriyel altyapılarını da hedef aldı.
Haberde şu bilgiler verildi: “Özellikle Hayfa limanındaki askeri deniz üssü ve savaş gemisi demirleme yerini hedef aldı. Diğer başlıca hedefler arasında Ramat David Hava Üssü, Kiryat bölgesinde bulunan rejimin Savaş Bakanlığı, Beit Shemesh askeri-endüstriyel kompleksi ve Aşdod Askeri Endüstri Merkezi vardı.”
Trump: İran saldırırsa eşi benzeri görülmemiş güç kullanırız
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a ABD ya da İsrail’e karşı misilleme saldırısı düzenlememesi yönünde sert bir uyarıda bulundu. Trump, kendisine ait Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, İran’ın bugün 'şimdiye kadarki en sert saldırısını yapacağını' açıkladığını belirterek şu ifadeleri kullandı: ''Bunu yapmasınlar, eğer yaparlarsa daha önce hiç görülmemiş bir güçle karşılık vereceğiz.''
Trump’ın açıklaması, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Ayetullah Ali Hamaney’in ölümüne misilleme olarak ABD üslerini ve İsrail’i hedef alacağı yönündeki tehdidinin ardından geldi.
Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri tarihinin en yıkıcı taarruz operasyonu, işgal altındaki topraklara ve Amerikan terör üslerine karşı çok kısa süre içinde başlayacaktır,” ifadeleri kullanıldı.
Trump'tan misilleme uyarısı
ABD Başkanı Donald Trump, İran'a ABD ya da İsrail'e karşı misilleme saldırısı düzenlememesi uyarısında bulundu.
Trump, kendisine ait Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, "İran bugün şimdiye kadarki en sert saldırısını yapacağını söyledi. Bunu yapmamalılar. Çünkü eğer yaparlarsa, daha önce hiç görülmemiş bir güçle karşılık vereceğiz" ifadelerini kullandı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesine misilleme olarak ABD üsleri ile İsrail'i hedef alacaklarını duyurmuştu.
Yapılan açıklamada, "İran İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin tarihindeki en yıkıcı taarruz operasyonu, işgal altındaki topraklara ve Amerikan terörist üslerine doğru birkaç dakika içinde başlayacak" denmişti.
İranlı komutan saldırılardan son anda kurtuluyor: İsrail ajanı olduğu iddiası gündemde
Hamaney'in ölümünün ardından İran misilleme saldırıları başlatırken, İranlı komutan İsmail Kani'nin saldırılardan her seferinde kurtulmasına ilişkin iddialar kamuoyunda tartışma yarattı. Kani hakkında ABD ve İsrail ajanı olduğuna dair animasyonlar bile yapıldığı ortaya çıktı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ölümünün ardından İsrail'e ve bölgedeki ABD üslerine yönelik misilleme saldırısı başlattı. Katar'ın başkenti Doha, Bahreyn ve İsrail'de patlama sesleri duyulduğu bildirildi. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın geniş çaplı saldırılar düzenlemesi halinde "daha önce hiç görülmemiş bir güçle karşılık vereceklerini" açıkladı.
Her saldırıdan son anda kurtuldu
Bölgedeki yakından takip edilirken İranlı komutan İsmail Kani'ye ilişkin iddialar kamuoyunda tartışma yarattı. Kani, İsrail tarafından düzenlenen saldırılardan her seferinde son anda kurtuldu.
Hasan Nasrallah'ın öldürüldüğü gün Lübnan'da bulunduğu ancak saldırıdan sağ çıktığı, 12 gün süren savaşta üst düzey komuta kademesi hedef alınırken hayatta kaldığı ve Ali Hamaney'in öldürüldüğü toplantıdan erken ayrıldığı iddia edildi. Söz konusu toplantıda üst düzey komutanların istihbarat görüşmesi için bir araya geldiği belirtildi.
ABD ve İsrail ajanı mı?
Bu gelişmelerin ardından Kani'nin ABD ve İsrail ile bağlantılı olabileceğine yönelik iddialar gündeme geldi. Ancak bu iddialara ilişkin resmi bir doğrulama yapılmadı.
BM Genel Sekreteri Guterres: Orta Doğu’daki askeri tırmanışı kınıyorum
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Orta Doğu’daki askeri tırmanışı kınadığını belirterek, ABD ve İsrail’in İran’a karşı güç kullanması ve İran’ın misillemelerinin uluslararası barışı baltaladığını söyledi.
Guterres, BM Genel Sekreter Sözcülüğü ofisi üzerinden, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar hakkında yazılı açıklama yaptı.
Açıklamada, "Orta Doğu'da askeri tırmanışı kınıyorum. ABD ve İsrail'in İran'a karşı güç kullanması ve İran'ın misillemeleri, uluslararası barışı baltalıyor." ifadelerine yer verildi.
Guterres, derhal düşmanlıklara son verilmesini ve gerilimin azaltılmasını talep ederek, "Bunun yapılmaması, siviller ve bölgesel istikrar için ciddi sonuçlar doğuracak daha geniş bir bölgesel çatışma riskini beraberinde getirir. Tüm tarafları derhal müzakere masasına dönmeye şiddetle teşvik ediyorum." değerlendirmesinde bulundu.
Tüm üye devletlerin, BM Şartı ve uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine saygı göstermesi gerektiğine işaret eden Guterres, BM Şartının, "herhangi bir devletin toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı güç kullanma tehdidini" açıkça yasakladığını vurguladı.
Rusya: BM üyesi devlete yönelik saldırı, uluslararası temel ilkeleri ihlal ediyor
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’a yönelik ABD-İsrail saldırılarını eleştirdi.
ABD’yi kastederek, “Barış gücü, bir kez daha gerçek yüzünü gösterdi.” ifadesini kullanan Medvedev, şunları kaydetti:
"İran ile yapılan tüm müzakereler, (saldırıyı) örtbas etme operasyonudur. Kimse bundan şüphe duymadı. Hiç kimse gerçekten bir şey müzakere etmek istemedi."
Medvedev, "Soru, düşmanının utanç verici sonunu görmek için kimin daha fazla sabra sahip olduğudur." görüşünü paylaştı.
ABD’nin sadece 249 yaşında olduğunu, Pers İmparatorluğu’nun ise 2 bin 500 yıl önce kurulduğunu hatırlatan Medvedev, "100 yıl sonra (ne olacağını) göreceğiz." değerlendirmesinde bulundu.
Ayrıca Rusya Dışişleri Bakanlığından, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına ilişkin yapılan yazılı açıklamada, bu saldırının planlı olduğuna işaret edilerek, şu ifadeler kullanıldı:
"Egemen ve bağımsız Birleşmiş Milletler (BM) üyesi devlete yönelik saldırı, uluslararası temel ilkeleri ihlal ediyor. Saldırıların yeniden başlatılan müzakere süreci devam ederken yapılması kınanmayı hak ediyor."
Açıklamada, BM ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) dahil uluslararası toplumun Orta Doğu'da barış, istikrar ve güvenliği yok etmeyi hedefleyen sorumsuzca yapılan eylemleri objektif şekilde değerlendirmesi gerektiği vurgulandı.
Söz konusu saldırıların Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması için olumsuz sonuçlar doğurabileceği ifade edilen açıklamada, şunlar aktarıldı:
"UAEA güvencesi altındaki nükleer tesislerin bombalanması kabul edilemez. Washington ve Tel Aviv, bölgeyi insani, ekonomik ve radyolojik bir felakete sürükleyen tehlikeli bir maceraya bir kez daha girişti. Onlar, yaratılan krizin doğuracağı olumsuz sonuçlardan sorumlu. ABD yönetiminin son birkaç aydır dünya düzeninin uluslararası hukuk temellerine saldırması endişe vericidir. Durumun derhal siyasi ve diplomatik çözüm yoluna döndürülmesini talep ediyoruz."
Açıklamada, Rusya'nın uluslararası hukuk çerçevesinde barış yollarını bulma konusunda yardımcı olmaya hazır olduğu kaydedildi.
Çin: İran’ın egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmeli
Çin, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırıların ardından İran'ın egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini bildirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, Pekin yönetiminin İran’a yönelik ABD-İsrail saldırıları nedeniyle son derece endişeli olduğu belirtildi.
Taraflara askeri eylemelere son verme çağrısı yapılan açıklamada, "İran'ın egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmeli." ifadesine yer verildi.
Açıklamada, taraflara gerilimi daha fazla tırmandırmaktan kaçınmaları, diyalog ve müzakereleri sürdürmeleri, Orta Doğu’da barış ve istikrarın korunmasına yönelik çabaları devam ettirmeleri çağrısında bulunuldu.
Birleşik Krallık: (ABD ile İsrail'in İran'a saldırıları) Daha geniş bölgesel çatışmaya doğru tırmanma istemiyoruz
Birleşik Krallık hükümet sözcüsü, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının ardından yaptığı yazılı açıklamada, İran'ın nükleer silah geliştirmesine asla izin verilmemesi gerektiğini ve bu nedenle müzakere yoluyla çözüme ulaşma çabalarını sürekli desteklediklerini bildirdi.
Sözcü, öncelikli hedeflerinin, bölgedeki İngiliz vatandaşlarının güvenliğini sağlamak ve 7 gün 24 saat konsolosluk yardımı sunmak olduğunu belirterek, şunları kaydetti:
"Orta Doğu'daki müttefiklerimizin güvenliğine yönelik uzun süredir devam eden taahhütlerimizin bir parçası olarak, bölgede bir dizi savunma kapasitesine sahibiz ve bu kapasiteyi yakın zamanda güçlendirdik. Çıkarlarımızı korumaya hazırız. Daha geniş bölgesel çatışmaya doğru tırmanma görmek istemiyoruz."
Açıklamada, ayrıca İngiltere'nin bu saldırılara katılmadığı ve Başbakan Keir Starmer'ın, bu sabah Acil Durum Kabine Toplantısı'na (COBRA) başkanlık edeceği kaydedildi.
Fransa, Birleşik Krallık ve Almanya, İran’ın bölgedeki ülkelere yönelik saldırılarını şiddetle kınadı
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından İran’ın bölgedeki ABD üslerini hedef alan saldırılarına ilişkin olarak Fransa, Birleşik Krallık ve Almanya, İran’ın bölgedeki ülkelere yönelik saldırılarını en güçlü şekilde kınadıklarını bildirdi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin yaptıkları görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamada, "İran’ın bölgedeki ülkelere yönelik saldırılarını en güçlü şekilde kınıyoruz. İran ayrım gözetmeyen askeri saldırılardan kaçınmalıdır." ifadelerine yer verildi.
Müzakere masasına dönüş çağrısının yapıldığı açıklamada, İran'dan "müzakere yoluyla bir çözüm araması" talep edildi.
"İran halkının kendi geleceğine karar verebilmesi gerektiği" kaydedilen açıklamada ayrıca Fransa, İngiltere ve Almanya’nın ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılara katılmadığı dile getirildi.
İrlanda, ABD ile İsrail'in İran'a gerçekleştirdiği saldırılardan derin endişe duyuyor
İrlanda Başbakanı Micheal Martin, ABD ile İsrail'in İran'a gerçekleştirdiği saldırılardan derin endişe duyduğunu belirterek, tüm taraflara itidal çağrısında bulundu.
Martin, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına ilişkin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan açıklama yaptı.
İran’daki gelişmeler nedeniyle bölgede tırmanma ve daha geniş çaplı bir çatışma ihtimalinin gerçek bir risk taşımasından derin endişe duyduklarını belirten Martin, tüm taraflara itidal çağrısında bulundu ve bu sonucun önlenmesi için çaba gösterilmesi gerektiğini ifade etti.
Martin, ülkesinin, çatışmaların her zaman Birleşmiş Milletler (BM) Şartı ve uluslararası hukuk ilkeleri doğrultusunda diplomasi ve müzakere yoluyla çözülmesi gerektiğine inandığını aktararak, bu yaklaşımın mevcut durum dahil tüm krizler için geçerli olduğunu vurguladı.
"Müzakere masası takip edilmeli"
İran, İsrail ve tüm komşu ülkelerde sivil hayatın korunmasının artık en öncelikli husus olması gerektiğinin altını çizen Martin, şunları kaydetti:
"İran'daki rejimin acımasız ve baskıcı olduğu konusunda hiçbir şüphe olamaz. Son aylarda, halkı protesto amacıyla ayağa kalktığında kendi insanlarını nasıl katlettiğini ve hapsettiğini gördük. Orta Doğu genelinde çatışma ve bölünmeyi körüklemek için zararlı etkisini kullandı. Nükleer silah edinmesine asla izin verilmemesi gerektiğini açıkça ifade ettik ve uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerine uymasını sağlamak amacıyla uluslararası çabaları destekledik. Bu hedef, müzakere masasında takip edilmeli."
Martin, bölgedeki büyükelçilikleri ve misyonlarının, bu durumdan etkilenen İrlanda vatandaşlarına destek için çalıştığını ve güvenliklerini sağlamak amacıyla İrlanda’nın uluslararası ortaklarıyla yakın koordinasyon içinde hareket ettiklerini bildirdi.
İrlanda Başbakanı Martin, durum geliştikçe, Avrupa Birliği (AB) ve BM'deki uluslararası ortaklarla yakın temas içinde kalacaklarını vurguladı.
İtalya Dışişleri Bakanı Tajani: "Bu bir yıldırım savaşı olmayacak, günlerce sürecek"
ABD ve İsrail’in, İran’a başlattığı saldırılar dolayısıyla sabah saatlerinde Başbakan Giorgia Meloni'nin başkanlık ettiği toplantıya katılan Bakan Tajani, daha sonra krizi takip ettiği Dışişleri Bakanlığı'nda İtalyan basın mensuplarına değerlendirmelerde bulundu.
Tajani, "Zor ve karmaşık bir durum söz konusu. Bu bir yıldırım savaşı olmayacak, günlerce sürecek. Hedef, İsrail ve bölgedeki Amerikan üsleri için en tehlikeli olan İran'ın askeri kapasitesini etkisiz hale getirmek." dedi.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın İran’a karşı başlatılan saldırıdan önce kendisini bilgilendirdiğini belirten Tajani, "Bana savaşın, saldırının hedefinin ne olduğunu söyledi. İran’ın atom projesini sürdürme ve daha uzun menzilli füzelerin de dahil olduğu füze üretimini artırma yönünde gerçek bir niyet gördüklerini ifade etti. Hatta tüm Avrupa’yı vurabilecek füzelerden söz edildi." diye konuştu.
ABD ve İsrail'in başlattığı saldırının ardından her şeyin İran’a bağlı olduğunu ileri süren Tajani, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Birleşik Arap Emirlikleri’nde patlamalar oldu ve hava sahasını bir haftalığına kapattılar. Dolayısıyla kaygı verici bir atmosfer var. Her şey İran’a bağlı. Eğer İran savaşı genişletmek isterse gerçekten küresel izolasyon riskiyle karşı karşıya kalır ve çok sert bir tepkiyle karşılaşabilir. Umarız durum daha da kötüleşmez."
Tajani, şu ana kadar İran ve Körfez Bölgesi'ndeki ülkelerde herhangi bir İtalyan vatandaşının zarar görmediğini dile getirerek, şunları dile getirdi:
"İran tarafından füzelerle vurulan Kuveyt’teki üste bulunan İtalyan Hava Kuvvetleri askerleri de tamamen güvende, hepsi sığınaktaydı. Piste ciddi hasar verildi ancak yaralanan İtalyan askeri yok. 5. Filo Komutanlığı'na da bir saldırı düzenlendi ancak bölgede ne sivil ne de asker hiçbir İtalyan bu olaylara karışmış değil."
Tajani, Kuveyt'te vurulan üste 300'den fazla İtalyan askerinin bulunduğunu ama onlar için de bir sorun olmadığı bilgisini paylaşırken, "Askerlerimiz Lübnan'da, Ürdün'de ve Eriha'daki Jandarma birlikleri dahil olmak üzere güvende. Özetle, şu an için vatandaşlarımız açısından, özellikle askerlerimiz için ciddi bir alarm durumu yok. Ancak elbette durum zor ve karmaşık, bu bir yıldırım savaşı olmayacak." dedi.
Avrupa Birliği'nin (AB) bu krizde neler yapabileceği sorusuna ise Tajani, şu yanıtı verdi:
"Avrupa ne yapabilir? Biz yalnızca gerilimin düşürülmesini desteklemek için çalışabiliriz, ancak artık durum kontrolden çıktı. Avrupa vatandaşlarını güvence altına almaya çalışmak ve diplomatik bir çözüm bulmak için baskı yapmayı sürdürmek dışında yapılabilecek pek bir şey yok. Diplomatik çözüm, İran’ın fiilen nükleer tercihini durdurmaya ve İsrail’i, Amerikan üslerini ve Batı'nın bir bölümünü vurabilecek füzelerin üretimini durdurmaya karar vermesi halinde bulunabilir. Bana göre savaşı durdurmanın tek yolu budur."
DEMOKRATLARDAN "YETKİ AŞIMI" VE "SONU GELMEZ SAVAŞ" UYARISI
ABD Kongresi'nde ise birçok Demokrat, bu saldırı hazırlıklarını yasadışı ve anayasaya aykırı olarak nitelendiriyor.
Demokratlar, Donald Trump'ın İran'dan kaynaklanan riskleri abarttığını ve Amerikan halkının yeni bir "sonu gelmez savaş" istemediğini savunuyor.
Kongre üyeleri, süreci durdurmak için derhal toplanılması gerektiği yönünde çağrı yapıyor.
SAVAŞ YETKİSİ TARTIŞMASI
ABD Anayasası'na göre savaş ilan etme yetkisi başkana değil, doğrudan Kongreye aittir.
1973 tarihli Savaş Yetkileri Kararı, başkana belirli durumlarda askeri eylem başlatma izni tanısa da bunun için Kongreye bilgi verilmesi şartı aranıyor.
Bilgi verilmemesi veya onay alınmaması durumunda birliklerin 60 gün içinde geri çekilmesi gerekiyor.
ABD'nin doğrudan saldırı altında olduğu durumlarda başkanın yürütme yetkisi bulunsa da muhalifler, İran konusunda ABD'ye yönelik somut bir tehdit olduğuna dair herhangi bir kanıt sunulmadığını belirtiyor.
ABD İLE İSRAİL'İN İRAN'A SALDIRILARI
İran ile ABD arasındaki müzakere süreci devam ederken İsrail ve ABD sabah saatlerinde İran'a ortak saldırılar düzenledi. İsrail Savunma Bakanlığı, İsrail’in İran’a "önleyici saldırı" başlattığını duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump da İran'a yönelik "büyük bir operasyon" başlattıklarını açıkladı.
Saldırılarda, başkent Tahran, İsfahan, Kerec, Kum, Tebriz, Buşehr, Kirmanşah başta olmak üzere 24 eyalette çeşitli noktalar hedef alındı. İran Kızılayı, saldırılarda şu ana kadar 201 kişinin hayatını kaybettiğini, 747 kişinin de yaralandığını bildirdi.
İran ordusu, ABD ile İsrail'in saldırılarına karşılık İsrail'e balistik füze ve insansız hava araçlarıyla karşı saldırılar başlattığını duyurdu. İran ordusu, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar ve Ürdün’deki ABD üsleri ve hedeflerine füzeler ve kamikaze insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi.
