ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmasından bu yana küresel petrol ve doğalgaz fiyatları yükselmeye devam ediyor.
Brent petrolün varil başına fiyatı 3 Mart erken saatlerde yaklaşık %1,9 artış göstererek 79,25 dolara çıktı.
Dünyanın en büyük gaz ihracatçılarından biri olan QatarEnergy'nin tesislerine yönelik "askeri saldırılar" sonrasında üretimi durdurmasının ardından doğalgaz fiyatları da 2 Mart'ta sert çıkışlar gösterdi.
Avrupa Merkez Bankası Baş Ekonomisti Philip Lane, 3 Mart Salı günü Financial Times gazetesinde yayımlanan röportajında Orta Doğu'daki uzun süreli bir savaşın Euro Bölgesi'nde enflasyonu önemli ölçüde artırabileceğini ve ekonomik büyümeyi azaltabileceğini söyledi.
Diğer yandan uluslarası ticaret de savaştan etkileniyor.
Londra Borsası'nın verilerine göre, Orta Doğu'dan Çin'e petrol taşımak için bir süper tanker kiralamanın maliyeti, 400 bin doların üzerine çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
Maliyet geçen hafta bugünkünün yaklaşık yarısıydı. Rekor ücretler, iki milyon varile kadar ham petrol taşıyabilen en büyük petrol tankerleri için geçerli.
Borsaların ilk işlem gününde neler yaşandı?
İlk işlem gününde Borsa İstanbul düştü, altın ve gümüş fiyatları ise yükseldi.
BIST 100 endeksi güne %3'ün üzerinde düşüşle başlarken çok sayıda uçuşunu iptal etmek zorunda kalan Türk Hava Yolları ve Pegasus'un hisseleri %5'ten fazla değer kaybetti.
Borsanın önemli bir kısmını oluşturan bankacılık hisselerinde %6'yı aşan düşüşler yaşanırken açığa satış işlemleri de askıya alındı. Öte yandan savunma sanayisi şirketi Aselsan'ın hisseleri %2'nin üzerinde değer kazandı.
Altın fiyatları %2, gümüş ise %1,5 üzerinde arttı.
Reuters'a göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Türk lirasının değer kaybetmesini önlemek için 5 milyar doların üzerinde döviz sattı.
Hürmüz Boğazı'nda en az üç geminin saldırıya uğramasıyla birlikte küresel petrol fiyatları %7 civarında arttı.
Petrol ve doğalgazda ithalatçı durumunda olan Türkiye için bu cari açığı artıracak olumsuz bir gelişme.
İran'la ticaret ve turizm ilişkileri de Türkiye ekonomisi için önemli ve çatışma ortamının bunları olumsuz etkilemesi bekleniyor.
Bu nedenlerden ötürü JPMorgan Türkiye'ye dair ekonomik beklentilerini değiştirdi.
Banka 12 Mart'taki Merkez Bankası toplantısında faiz indirimi bekliyordu fakat artık bunun olmayacağı görüşünde.
Yıl sonu politika faizi beklentisi %30'dan %31'e, enflasyon beklentisini ise %24'ten %25'e çıkardı.
'Saldırılar dört hafta sürebilir'
Hürmüz Boğazı çatışmalardan önce son derece yoğun bir gemi trafiğine sahipti
ABD ve İsrail'in İran'da dini lideri Ayetullah Ali Hamaney dahil üst düzey liderlerini öldürdüklerini söyledikleri saldırılara İran, Ortadoğu genelinde misillemelerle yanıt verdi.
ABD Başkanı Donald Trump, 1 Mart'ta İngiliz basınına verdiği demeçte çatışmaların dört hafta kadar sürebileceğini söyledi.
Petrol fiyatlarındaki yükselişte Hürmüz Boğazı yakınlarında en az üç gemiye saldırı düzenlenmesi de etkili oldu.
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi (UKMTO), iki geminin vurulduğunu ve üçüncü bir geminin "çok yakınında" "bilinmeyen bir patlama olduğunu" açıkladı.
İran, dünyanın petrol ve doğalgazının yaklaşık %20'sini taşıyan boğazdan gemilerin geçmemesi konusunda uyarıda bulunmuştu.
Hürmüz'de trafik 'durma noktasında'
Bölgede riskin yükselmesiyle gemilerin boğazdan geçişi için yapılan sigorta maliyetinin fırlamasının ardından trafiğin durma noktasına geldiği belirtildi.
MST Research enerji araştırmaları başkanı Saul Kavonic, BBC'ye verdiği demeçte, "Piyasa panik yapmıyor" dedi.
"Şu ana kadar petrol taşımacılığı ve üretim altyapısının hiçbir tarafın öncelikli hedefi olmadığı konusunda daha fazla netlik var" diye ekledi.
"Piyasa, Hürmüz Boğazı'ndan geçişin yeniden başlamasına dair işaretleri izleyecek; bu da petrol fiyatlarının tekrar düşmesine neden olabilir."
1 Mart'ta Suudi Arabistan ve Rusya'nın da dahil olduğu petrol üreten ülkeler grubu OPEC+, fiyat artışlarını hafifletmek için günlük üretimlerini 206 bin varil artırma konusunda anlaştı. Ancak bazı uzmanlar bunun etkisinin sınırlı olacağını düşünüyor.
Bazı analistler, uzun süreli bir çatışma durumunda fiyatların 100 doların üzerine çıkabileceği konusunda uyarıda bulundu.
İngiltere Otomotiv Derneği Başkanı Edmund King fiyat artışlarının benzin fiyatlarını artırabileceği konusunda uyardı. Artış miktarının çatışmaların uzunluğuna bağlı olacağı öngörüsünde bulundu.
