Orta Doğu’da İran-ABD gerilimi tırmanırken, İsrail ve Suudi Arabistan’dan üst düzey askeri ve istihbarat heyetlerinin İran gündemiyle Washington’da bulunması dikkat çekti. Axios’a göre, olası bir saldırıya ilişkin kritik istihbarat paylaşımları yapılırken, bölge başkentleri yüksek alarm durumuna geçti.
İşte detaylar...
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'da rejim değişikliği planladığı öne sürülüyor.
Adlarının paylaşılmaması şartıyla Reuters'a konuşan ABD'li yetkililer, Washington'ın protestolardan sorumlu tuttuğu İranlı güvenlik kurumları ve komutanlara saldırı planladığını iddia ediyor.
Bu saldırılarla protestoları kışkırtarak İran'da "rejim değişikliğinin önünü açacak koşulların oluşturulmasının" hedeflendiği savunuluyor.
Yetkililer, İran'ın misilleme kapasitesini azaltmak için balistik füze tesislerine geniş çaplı saldırıların da masadaki seçenekler arasında yer aldığını söylüyor. Buna ek olarak uranyum zenginleştirilen nükleer tesislerin hedef alınabileceği aktarılıyor.
Diğer yandan kaynaklar, Beyaz Saray'ın askeri harekat da dahil henüz bir eylem planında karar kılmadığını belirtiyor.
Trump, dünkü açıklamasında Tahran yönetimine nükleer anlaşma için müzakere çağrısı yapmış, herhangi bir saldırının hazirandaki askeri harekattan daha şiddetli olacağı tehdidinde bulunmuştu.
İran ve İsrail arasında Gazze savaşı nedeniyle tırmanan gerginlik haziranda sıcak çatışmaya dönüşmüştü. İsrail'in 13 Haziran'daki saldırısıyla başlayan çatışmalarda İran vakit kaybetmeden misilleme yapmıştı.
Çatışmalarda ABD'ye ait bombardıman uçakları İran'daki İsfahan, Fordo ve Natanz tesislerine 22 Haziran'da hava saldırısı düzenlemiş, operasyonda 14 "sığınak delici" GBU-57 bombası kullanılmıştı.
Kimliğinin gizli tutulmasını isteyen İranlı bir üst düzey yetkili, Tahran yönetiminin "hem çatışmaya hazırlandığını hem de diplomatik diyaloğu sürdürdüğünü" söylüyor.
Diğer yandan İsrailli bir üst düzey yetkiliyse Tahran yönetiminin sadece hava saldırılarıyla devrilemeyeceğine dikkat çekiyor:
Rejimi devirmek istiyorsanız, asker göndermeniz gerekir.
Kaynak, İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesi durumunda Tahran yönetiminin onun yerine birini geçireceğini belirtiliyor. Yalnızca dış baskı ve ülke içinde örgütlenmiş bir muhalefetin birlikte hareket ederek rejimi yıkabileceğini savunuyor.
"İran hâlâ ölümcül bir güç"
Wall Street Journal'ın analizinde, olası bir saldırıya karşı İran'ın kuvvetli misilleme yapabileceği yazılıyor.
Devrim Muhafızları'nın elinde İsrail'e ulaşabilecek yaklaşık 2 bin adet orta menzilli balistik füze ve önemli miktarda kısa menzilli füze stoku bulunduğu belirtiliyor.
Washington merkezli düşünce kuruluşu Demokrasileri Savunma Vakfı'nın İran programının kıdemli direktörü Behnam Ben Taleblu, "Tahran zayıf olabilir ancak füze gücü sayesinde hâlâ ölümcül bir güç" diyor.
ORTA DOĞU'DA BAŞKENTLER YÜKSEK ALARM SEVİYESİNDE
ABD'nin İran'a saldırı düzenlemesi olasılığına karşı Orta Doğu başkentlerinin son günlerde yüksek alarm seviyesine geçtiği biliniyor.
Haberde, Tahran yönetimini, önceki saldırılardan "çok daha ağır" sonuçlar doğuracak bir saldırıyla tehdit etmesine rağmen ABD Başkanı Donald Trump'ın bu konuda nihai bir karar vermediğinin altı çizildi.
İSRAİL'DEN İRAN'A OLASI SALDIRI İÇİN İSTİHBARAT PAYLAŞIMI
Axios'a konuşan ABD'li iki yetkili, İsrail Askeri İstihbarat Dairesi Başkanı Tümgeneral Şlomi Binder'in, salı ve çarşamba günü ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ve Beyaz Saray'dan üst düzey yetkililerle bir araya geldiğini aktardı.
Binder ve beraberindeki heyetin, Trump yönetiminin talep ettiği İran'a ilişkin özel istihbarat bilgilerini paylaştığı ifade edildi.
SUUDİ ARABİSTAN, GERİLİMİN DÜŞÜRÜLMESİ ARAYIŞINDA
Axios'un haberinde, Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman'ın da İran gündemiyle bugün ve yarın Washington'da temaslarda bulunacağı bildirildi.
Ziyaret kapsamında Bin Selman'ın Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve ABD Başkanı Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, ABD Dışişleri Bakanlığı, Pentagon ve Beyaz Saray’dan yetkililerle görüşmeler yapacağı kaydedildi.
ABD'NİN İRAN'A YÖNELİK OLASI SALDIRISINDA SUUDİ SAHASI KULLANILAMAYACAK
Haberde, Suudi Arabistan’ı yetkililerin bir bölgesel savaş ihtimalinden kaçınılmasını istediği ve diplomatik çözüm arayışında olduğu aktarıldı.
Suudi Arabistan'ın, son günlerde ABD ile İran arasında gerilimi düşürmek amacıyla yoğun bir mesaj trafiği yürüttüğü belirtilen haberde, Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'la salı günü yaptığı telefon görüşmesinde ABD’nin İran'a yönelik olası bir saldırısında Suudi hava sahasının kullanılmasına izin verilmeyeceğini ilettiği paylaşıldı.
USS ABRAHAM LİNCOLN UÇAK GEMİSİ BÖLGEYE ULAŞTI
Şu aşamada Washington ile Tahran arasında kayda değer bir müzakere sürecinin bulunmadığını dile getiren ABD'li yetkililer, İran’ın ABD’nin "maksimalist" taleplerini ihtiva eden bir anlaşmaya sıcak bakmadığını savundu.
Öte yandan ABD'li yetkililer, Orta Doğu'ya askeri yığınağın ilerleyen günlerde tamamlanacağını belirterek USS Abraham Lincoln uçak gemisinin bölgeye ulaştığını aktardı. Trump'ın, İran açıklarında konuşlandırılan donanmayı "Venezuela’dan bile büyük bir armada" olarak tanımladığı kaydediliyor.
ABD'li yetkililerden biri, "Şu anki talimat hazırlık yapılması yönünde ancak Başkan Trump'ın önümüzdeki günlerde İran konusunda yeni bir karar aşamasına gelmesi bekleniyor." değerlendirmesinde bulundu.
TAHRAN'DA SAVAŞ PLANI
İran'ın başkenti Tahran'da, "savaş ihtimaline karşı" halkın korunmasına yönelik sığınak inşası ve tehlike sirenleri sisteminin kurulması planlanıyor.
Kentsel sığınak projelerinin öncü nitelikte olduğunu savunan İranlı İşçiler Haber Ajansına (ILNA) konuşan Tahran Belediye Başkanı Alireza Zakanii, şu ana kadar iki noktanın belirlendiğini ancak hedefin ilerleyen yıllarda tüm mahallelerde "otopark-sığınaklar" kurmak olduğunu dile getirdi.
İranlı yetkili, bu kapsamda metro hatlarının mevcut kapasitesinden de yararlanılmasının planlandığını ifade ederek, gerekli düzenlemelerin yapıldığını ve halkın bu hizmetten faydalanabilmesi için uygun koşulların oluşturulduğunu kaydetti.
NE OLMUŞTU?
Orta Doğu’da tansiyon gün geçtikçe artmaya devam ederken İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi üçüncü aşamaya geçildiğini söyleyerek “baskı altında kalınması halinde daha önce hiç olmadığı kadar sert karşılık verileceğini” ifade etmişti.
Trump ise “Tahran için zamanın daraldığına” dikkat çekerek İran’a doğru büyük bir ABD deniz gücünün ilerlediğini açıklamış, Tahran’ın nükleer program konusunda anlaşmaya varmaması halinde daha önceki benzemeyen çok sert bir askeri karşılık verileceği uyarısında bulunmuştu.
ABD basınından Fox News ise Trump’ın 30 Ocak’a kadar İran’a fiili bir deniz ablukası uygulanması için donanmaya talimat verdiğini öne sürmüştü.
