Alican ULUDAG
DW Türkçe
Son dönemde başta gazeteciler ve ünlülere yönelik İstanbul merkezli yapılan operasyonlar uyuşturucuyla bağlantılı suçları Türkiye'nin başlıca gündem maddelerinden biri haline getirdi.
Son iki haftada uyuşturucu satıcılarına yönelik Jandarma'nın düzenlediği operasyonunda da 1 ton 343 kg uyuşturucu madde ile 178 bin 615 adet uyuşturucu hap ele geçirildi. Gözaltına alınan 424 şüphelinin 162'si tutuklandı.
Uyuşturucu kullanımının yasak olduğu Türkiye'ye her yıl yasa dışı yollarla farklı türlerde tonlarca uyuşturucu giriyor. Bu gelişmeye paralel uyuşturucu kullanımı ve uyuşturucu kaynaklı ölümler de artıyor.
Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı'nın 2025 Uyuşturucu Raporu'nda ise bu konuda dikkat çekici ipuçları yer alıyor: Türkiye uyuşturucu kaçakçılığında hem üretim hem transit geçiş hem de hedef ülke, yani pazar konumunda.
Türkiye'de en çok artan üç uyuşturucu maddesi
Rapora göre, 2024 boyunca Türkiye'de özellikle sentetik uyuşturucu ile metamfetamin ve kokain kaçakçılığı arttı. Metamfetaminde Türkiye üretim, hedef ve transit ülke oldu. Kokain kaçakçılığında Türkiye limanları rota olarak kullanılmaya devam etti.
Emniyete göre, uyuşturucu türevleri içerisinde en büyük artış "sentetik ecza" denilen uyuşturucu özelliği kazandırılmış sahte veya kaçak ilaçlar.
Bu ilaçlardan geçen yıl tam 94 milyon adet ele geçirildi. Artış yüzde 227. Bunlar arasında kırmızı reçete ile satılan pregabalin etken maddesi içeren sentetik eczalar (Galara, Gerica ve Lyrica gibi) Türkiye'de en fazla miktarda ele geçirilen eczalar olarak öne çıktı.
2024 Yılında Yakalanan Uyuşturucu
| Uyuşturucu türü | Yakalanan miktar |
|---|---|
| Eroin | 3 ton 300 kg |
| Esrar | 61 ton 501 kg |
| Kokain | 3 ton 82 kg |
| Ecstasy (hap) | 5.139.878 adet |
| Captagon | 15.907.961 tablet |
| Metamfetamin | 33 ton 800 kg |
| Sentetik Kannabinoidler (Bonzai) | 2 ton 491 kg |
| Sentetik Ecza/İlaçlar | 94.753.500 tablet |
| Kök kenevir | 108.378.999 adet |
Kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü
Metamfetamin İran sınırından giriyor
Sentetik eczayı yüzde 54 artış ve yaklaşık 34 tonla metamfetamin izledi. Raporda Türkiye'nin metamfetamin kaçakçılığında hedef ve transit ülke olmaya devam ettiği vurgulanıyor.
Rapora göre, Türkiye sınırları içerisinde özellikle İstanbul'da metamfetamin dönüştürme merkezleri ile üretim girişimleri tespit edildi. Bu durum, Türkiye'nin metamfetamin konusunda üretim merkezine dönüştüğünü gösteriyor.
Rapora göre Türkiye'ye metamfetamin İran ve Irak sınırından sıvı halde yasadışı yollarla giriyor. Bu ülkelerin yanı sıra Meksika kaynaklı metamfetamin kaçakçılığında da Türkiye, kısmen transit bölge olarak kullanılıyor. Meksika kaynaklı yakalamalarda İstanbul Havalimanı'nın kullanıldığı belirtiliyor.
Kokain Türkiye'ye Mersin ve İstanbul limanlarından giriyor
Kokain kaçakçılığı 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 23,2 oranında arttı ve 3 ton 82 kg kokain yakalandı.
Narkotik'e göre son yıllarda Türkiye üzerinde alternatif kokain kaçakçılık rotası arayışlarına paralel olarak özellikle deniz limanlarında kokain yakalamalarında artışlar görülmeye başladı.
Ayrıca kokain kaçakçılığında sıklıkla kullanılan emdirme yöntemi Türkiye'de de görülmeye başladı. Bu kapsamda 2024 yılı içinde Antalya ve İstanbul'da gerçekleştirilen iki ayrı yakalamada yasal yüklere emdirilmiş halde yaklaşık 1 ton kokain muhtelif kimyasallarla birlikte ele geçirildi.
En fazla kokain yakalanması, İstanbul ve Mersin limanlarında gerçekleşti. İstanbul'da 32 yakalama, Mersin Limanı'nda ise 31 kokain yakalanması kayıtlara geçti.
Raporda "Türkiye, Latin Amerika kaynaklı doğrudan veya Batı Afrika üzerinden Avrupa'ya hedefli kokain kaçakçılığında giderek artan bir şekilde geçiş koridoru olarak kullanılmaktadır" ifadeleri yer alıyor. Rapora göre Mersin ve Ambarlı limanları aynı zamanda Avrupa'ya hedefli kokain kaçakçılığında aktarma merkezi olarak kullanılmaya çalışılıyor. Bu kokainin kaynağı ise başta Kolombiya olmak üzere Ekvador,Bolivya ve Peru gibi Güney Amerika ülkeleri.
Raporda, "Ticaret yoğunluğu kaçakçı gruplar tarafından bir fırsat olarak değerlendirildiğinden dolayı Avrupa ve Ortadoğu'ya hedefli kokain kaçakçılığında Mersin limanının en fazla kullanılmaya çalışılan liman olduğu, bu durumun ilerleyen süreçte de devam edebileceği değerlendirilmektedir" uyarısı da yer alıyor.
Eroin Afganistan'dan geliyor
Türkiye'de 2024 yılında eroin yakalamaları yüzde 31 artarak 4,3 ton oldu. Taliban yönetiminin 2021'de ülkede haşhaş ekimini yasaklamasına karşın ticaret önceki yıllara göre azalsa da devam etti.
Rapora göre, eroin maddesi kaçakçılığı ve üretiminde Afganistanhalen küresel boyutta en büyük tedarikçi ülke olmaya devam ediyor. Afganistan kaynaklı eroin kaçakçılığında Balkan rotası, Güney rotası ve Kuzey rotası en fazla sıklıkta kullanılan rotalar.
Türkiye'nin de yer aldığı Balkan rotası "en yoğun şekilde kullanılan rota konumuna" sahip. 1990'lardan bu yana Balkan rotası, çoğunlukla eroin olmak üzere Afganistan'dan Batı ve Orta Avrupa'ya eroin tedarikinde en önemli kaçakçılık güzergâhı.
Rapora göre, Afganistan'dan başlayan rota, İran ve Türkiye'den geçiyor.
Captagon Irak'tan
Captagon operasyonlarında 2024 yılında 3 bin 455 şüpheli yakalandı ve 15 milyon 907 bin tablet Captagon hap ele geçirildi. 2024 yılında Captagon yakalama miktarında bir önceki yıla göre 15,6 oranında arttı. Küresel boyutta Captagon üretiminde Suriye ve Lübnan halen en büyük üretici konumunda olsa son dönemde kaçakçı grupları üretim amacıyla Irak'a yöneldi.
Emniyetin raporunda Türkiye'nin, Captagon kaçakçılığının yaygın olmasının nedeni "ana üretim bölgesi Suriye ile sınırı olması, transit ülke olarak yoğun bir şekilde kullanılması ve ana tüketici pazarlarına olan coğrafi yakınlığı" olarak gösterildi.
2024 yılına ait Captagon yakalamaları Suriye sınırına yakın Hatay ve Gaziantep illerindeydi. Bunun yanı sıra 2022 ve 2024 yıllarında Hatay ve Kilis illerinde iki Captagon tabletleme merkezi tespit edildi.
Raporda bunun nedeni olarak Suriye'de yaşanan istikrarsızlık ve otorite boşluğu kaynaklı artan Captagon üretimi ve kaçakçılığının farklı bölgelere yayma çabası olarak yorumlanıyor.
Bonzaide yüzde 25 artış, esrar ve kenevirde azalma
Türkiye'de 2009 yılından itibaren görülmeye başlayan ve bonzai olarak bilinen sentetik kannabinoid türevi maddelerin 2024 yılı yakalama miktarı bir önceki yıla göre yüzde 25 arttı.
Bonzai kaynaklı olay sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 95,6 oranında artış gösterdi. Bu kapsamda 70 bin 593 şüpheli yakalandı. 2 ton 491 kg sentetik kannabinoid ele geçirildi.
Genellikle hammadde formunda Türkiye'ye kaçakçılığı yapılan sentetik kannabinoid türevi maddeler kimyasal bir süreçten geçirildikten sonra farklı türde yasal ürünlere emdiriliyor. Mayıs 2025'te İstanbul'da 100 kg hammadde ve kimyasalların bulunduğu çoğaltım merkezi ortaya çıkarıldı.
Türkiye genelinde 2024'te esrar yakalamaları yüzde 49, kök kenevir yakalamaları yüzde 31 azaldı. Raporda bu durum, kenevir ekim alanlarına yapılan yoğun müdahaleler sonucu yaşanan daralmayla açıklandı. Ancak bu azalma, farklı uyuşturucu türlerine yönelme riskini artırdı. Geçen yıl 61 ton 501 kg esrar ve skunk maddesi, 108 milyon 378 bin kök kenevir ele geçirildi.
Uyuşturucudan ölümlerde yüzde 42'lik artış
2024 yılında uyuşturucu kullandığı için 427 kişi hayatını kaybetti. Bir önceki yıla göre bu yüzde 42,3 artış demek. 2023'te 300 kişi ölmüştü. 15-18 yaş aralığında ölenlerin sayısı 6. Yani 6 çocuk uyuşturucudan öldü.
Madde bağlantılı 427 ölümün 204'ünde sentetik kannabinoid (bonzai), 142'sinde ise metamfetamine rastlandı. 97 ölüm ise ecstasy kaynaklı olarak kayıtlara geçti.
2024 yılında sadece tedavi merkezlerine yapılan toplam ayaktan tedavi başvuru sayısı 390 bin 778 oldu. Bunların 158 bin 651'i denetimli serbestlik kapsamında merkezlere yönlendirildi. Yataklı tedavi merkezlerine başvuru ise 10 bin 776. 2024 yılında tedaviye başvuranların yüzde 48,1'i ilk kez tedavi gördüğünü bildirdi. Başvuranların yaş ortalaması 31.
2024 yılında yatarak tedavi gören hastaların maddeye ilk başlama yaşı ortalamasının 22 olduğu görüldü. Yüzde 50,4'ü ortaöğretim, yüzde 36,3'ü ilköğretim mezunu. 2024 yılında tedavi gören kişilerin yüzde 4,32'sinin düzenli bir işi yok.
Tedavi görenlerin yüzde 29,1'i metamfetamin, yüzde 17'si esrar, yüzde 14,6'sı ise eroin kullanıcısı.
2024'te 375 bin kişi uyuşturucu şüphelisi
2024'te uyuşturucu suçundan işlem gören şüpheli sayısı yüzde 20 artarak 375 bin kişi oldu. Bunlardan 293 bini uyuşturucu satın almak ve kullanmak, 77 bini ise uyuşturucu ticaretinden. Geçen yıl 223 bin 866 kişi uyuşturucu satmak veya kullanmak suçundan yargılandı. Aynı yıl uyuşturucu ticareti suçundan yargılanan kişi sayısı ise 113 bin 537. Bu kapsamda 116 bin 541 kişi uyuşturucu suçlarından mahkûm oldu. Bunların 34 bin 447'si uyuşturucu ticareti yapmak iddiasından.
