Meksika ordusu, dünyanın en çok aranan uyuşturucu kartel liderlerinden Rubén Nemesio Oseguera Cervantes’i, yaygın bilinen adıyla “El Mencho”yu, hafta sonu ülkenin orta kesimindeki Jalisco eyaletinde düzenlenen operasyonla öldürdü. Bilgi, resmi kaynaklarca doğrulandı.
“El Mencho”, ülkenin en güçlü suç örgütlerinden biri olan Jalisco New Generation Cartel’in (CJNG) lideriydi. On yıllardır Jalisco’nun dağlık bölgelerinde, örgütün silahlı kanatlarının koruması altında faaliyet gösterdiği belirtiliyordu. Operasyonun Jalisco’nun Tapalpa kasabasında düzenlendiği ve sonrasında çatışmalar patlak verdi.
CJNG karteli halka broşür dağıttı. Broşürde temel olarak, “Evlerinizde kalın. Dışarı çıkmayın. Kirli hükümet yüzünden işler çığırından çıkmak üzere. Sivillere zarar vermek istemiyoruz, ama yolumuza çıkan herkesin işi bitti. Kapılarınızı kilitleyin, bu çok kötü olacak." dendi.
“El Mencho”nun ortadan kaldırılmasının ardından patlak veren şiddet dalgası sırasında, Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) üyelerinin Guadalajara'da bir benzin istasyonunu ateşe verdikleri kameralara yansıdı.
Meksika bilinmez bir döneme giriyor
El Mencho’nun suç sahnesinden çekilmesi, yaklaşan Dünya Kupası öncesinde Meksika’yı belirsiz bir sürece soktu. Uzmanlar, kartelin liderliği için kanlı bir güç mücadelesi yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Son yıllarda CJNG’nin gücü, üst düzey yöneticilerinin hayatta kalmasına dayanıyordu. Ancak örgütün önemli isimlerinden Abimael González, namıdiğer “El Cuini”, birkaç ay önce ABD’ye iade edilmişti.
MEKSİKA BÜYÜKELÇİSİ: VATANDAŞLARIMIZIN DURUMUNU İZLİYORUZ
Meksika Türkiye Büyükelçisi Murat Salim Esenli NTV canlı yayınında olaylarla ilişkin konuştu.
Esenli, "Bu kartel oldukça kapsamlı bir operasyonla, karteller arasında en tehlikeli oluşum. Bunların lideri El Mencho öldürüldü. Olaylar birçok eyalete sıçradı. Özellikle federal bağlantısı olan yollarda kamyon ve araçları yaktıklarını biliyoruz. Vatandaşlarımızın durumunu takip ediyoruz. Büyükelçilik olarak bir uyarıda da bulunduk. Bizim Meksika genelinde 1441 vatandaşımız var. Kalabalık alanları çıkmamaları ve evlerinde kalmaya devam etmeleri konusunda uyarıyoruz. Meksika Savunma Bakanlığı'ndan aldığımız bilgiyle bu operasyonun ABD ile işbirliği içinde gerçekleştirildiğini anlıyoruz." dedi.
ABD tarafından da öncelikli hedef olarak görülen Oseguera’nın ölümü, son yıllarda uyuşturucu kaçakçılığına vurulan en büyük darbe olarak değerlendiriliyor.
ABD, El Mencho'nun başına 15 milyon dolarlık ödül koymuştu.
Operasyonun Meksika ve ABD kuvvetlerinin katılımıyla gerçekleştirildiği bildirildi.
El Mencho, daha önce yakalanarak ABD’de hapse gönderilen Joaquín Guzmán ve Rafael Caro Quintero gibi kartel liderlerinin ardından güvenlik güçlerinin en çok aradığı isimdi.
Jalisco, Tamaulipas, Nayarit ve Michoacán'da 21'den fazla uyuşturucu karteli tarafından yol kontrol noktası kurulduğu bildirildi. Araçlar ateşe verildi, yollar kapatıldı ve vatandaşların arabaları bu suç örgütlerinin kurduğu barikatlarda kullanılmak üzere çalındı.
FOTOĞRAFLARI DÜNYAYI ŞOKE ETTİ
Bununla birlikte CJNG üyeleri çok yakın zamana kadar hep maskeleriyle görüntülendi. Ancak geçtiğimiz temmuz ayında Meksika haber ajansı Cuartoscuro'nun bir muhabiri, grubun 8 üyesini maskesiz görüntülemeyi başardı.
Dünya basınında büyük olay olan fotoğraflarda, CNJG üyesi 8 erkek, ellerinde yüksel kalibreli makineli silahlarla Michoacán'da bulunan Aguililla karayolunda zırhlı araçların önünde pozlar veriyordu.
Adamların kurşun geçirmez yeleklerinin üzerinde CJNG, "Fuerzas Especiales Mencho" (Mencho Özel Güçleri) ve Delta ifadeleri net bir biçimde görülebiliyordu. (Delta, CJNG'nin Aguililla'nın kontrolünü yerel güçlerden almaya çalışan kolu.)
O dönemde analistler, CJNG'nin bu görüntüleri vermesinin bir gövde gösterisi olduğu yorumlarını yaptı. Kartelin Meksika hükümetine açık açık meydan okuyan bu fotoğrafları Aguililla'da çektirmesi de manidar bulundu. Zira burası CJNG'nin en fazla direnişle karşılaştığı Cárteles Unidos (Birleşmiş Karteller) ile en çok çatıştığı noktaların başında geliyor.
Bristol Ünversitesi'nden organize suçlar uzmanı Karina García Reyes, InSight Crime'a yaptığı açıklamada, "Bu videolardaki unsurların hepsi çok net bir mesaj yolluyor: Silahlıyız ve korkmuyoruz" ifadelerini kullandı.
Diğer yandan bir ay kadar önce paylaşılan bir başka videoda da kartel üyeleri yoğun yaz yağışlarının sel baskınlarına yol açtığı bölgelerde yaşayan insanlara yatak ve karyola hediyeleri dağıtırken görüldü. Bu da CJNG'nin yukarıda bahsettiğimiz üzere hayır işleriyle gönlünü kazanma çalışmalarının bir başka örneği.
DESTEK MESAJLARI YAĞDI
CPJ temsilcisi Hootsen Washington Post'a yaptığı açıklamada, "Kısa süre önce Mexico City Emniyet Müdürü'ne bir saldırı planlayıp gerçekleştirdiği iddia edilen gruptan bahsediyoruz. Meksika ordusu da dahil federal güvenlik güçlerine de saldırılar planlayıp düzenlediler" derken gazetecilerin bu kadar açık açık tehdit edilmesinin yeni bir şey olduğunu belirtti.
2019 itibarıyla Meksika'daki kartellerin dağılımı
Kartelin pazartesi günü paylaştığı video viral olurken, Uresti'ye de destek mesajları yağdı. Yazarlar, siyasi analistler, gazeteciler, senatörler ve eski devlet başkanları birbiri ardına Uresti'yle ilgili paylaşımlarda bulundu. Michoacán Valisi Silvano Aureoles de "@azucenau ve @Milenio'ya yönelik tehdit çok ciddi ve hafife alınmamalı" mesajını paylaştı.
Aralarında Meksika'nın en büyük yayıncılarının da bulunduğu 19 medya kuruluşu ortak bir açıklama yaparak yetkililere harekete geçme çağrısı yaptı.
Medya kuruluşlarının açık mektubunda, "Federal hükümetten bu olayları kınayan ve kendilerini sosyal medyada böylesine küstahça ifade edenlerin yakalanacağı ve yargılanacağına dair garanti veren bir açıklama bekliyoruz" ifadeleri kullanıldı.
Diğer yandan Devlet Başkanı López Obrador, salı günü düzenlediği basın toplantısında Uresti'ye seslenerek, "Ona bize güvenebileceğini söylemek istiyorum. Olayı duyduğum anda kendisine destek olunması için emir verdim" diye konuştu. Başkanlık Sözcüsü Jesús Ramírez Cuevas ise Meksika hükümetinin "tehdit edilen gazetecileri ve medyayı korumak için gerekli önlemleri alacağını" bildirdi.
BASINA YÖNELİK EN AÇIK SALDIRI
İngiltere'de ifade özgürlüğü üzerine çalışan sivil toplum kuruluşu Article 19, 2020 yılında Meksika'da gazetecilere yönelik 154 tehdit yaşandığını kayda geçirdi. Bu tehditlerin çoğu muhataplarına özel kanallarla ya da sosyal medyada gönderilen isimsiz mesajlar aracılığıyla ulaştırıldı.
En çok risk altındaki Meksikalı gazeteciler ise küçük ve fazla zengin olmayan yerel yayıncılar için çalışan, doğrudan sosyal medya paylaşımlarıyla yayın yapan, kamu radyoları için çalışan ya da küçük dergilerde yazan muhabirler. Öldürülen gazeteciler genellikle yerel siyasetçiler, suç örgütleri veya bu ikisinin kesişimi hakkında haber yapmış oluyor. Bazen spor ya da cemiyet hayatı gibi sayfalarda yer alan ve kirli çamaşırları ortaya dökmek gibi bir kastı olmayan haberler bile gazetecilerin başını derde sokabiliyor.
Pazartesi günü yayınlanan videoda gazeteci Héctor de Mauleón'a yönelik 2017 tarihli tehdit de hatırlatıldı. Videoda gazetecinin yüzünü gösteren siyah beyaz bir fotoğrafa ateş eden birileri bulunuyor.
De Mauleón da salı günü bir açıklama yaparak, Uresti'ye yönelik tehdidi, "silahlı bir grubun basına yönelik en açık seçik saldırısı" olarak nitelendirdi.
Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin kısa tarihçesi ve kim olduklarına dair bilgiler
2009 yılında kurulan bu örgüt, ABD'ye en büyük fentanil ihracatçısı olup, 10.000'e kadar silahlı üyesi olduğu söyleniyor.
Avrupa ve ABD'ye yönelik uluslararası uyuşturucu ticaretinde yoğun olarak yer alıyor ve 2010'lardan beri çok hızlı bir şekilde büyüyor.
Meksika'nın 32 eyaletinin tamamında mevcut olup, en etkili olduğu eyaletler Jalisco, Nayarit, Colima ve Veracruz'dur.
Sinaloa Karteli ile doğrudan rekabet halinde.
Teknik tip araçlar ve dronlar kullanma konusunda deneyime sahipler.
Öldürülen kartel lideri kimdir?
“Nemesio Oseguera Cervantes'in ölümüyle El Mencho, sadece 15 yıl içinde Meksika tarihindeki en kana susamış, geniş ve en çeşitlendirilmiş kartellerden birini inşa eden organize suç patronlarından birinin hikayesi sona erdi
Meksika Cumhuriyet'in en az 22 eyaletinde toprak hakimiyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ve Asya'da ortakları olan El Mencho tarafından inşa edilen Jalisco Yeni Nesil Karteli, Ocak 2024'te ABD Başkanı Donald Trump hükümeti tarafından bir terör örgütü olarak sınıflandırıldı.
Jalisco Yeni Nesil Karteli, hidrokarbon kaçakçılığına ek olarak sadece kokain ve metamfetamin kaçakçılığını değil, aynı zamanda muazzam karlılığa sahip bir pazar olan fentanil gibi sentetik afyonları da çeşitlendirerek kendisini önemli uyuşturucu rotalarında konumlandırmayı başardı.
Nemesio Rubén Oseguera Cervantes 17 Temmuz 1966'da Aguililla, Michoacán'da doğdu. Suç kariyeri, yasadışı olarak Amerika Birleşik Devletleri'ne göç ettiği 1980'lerde başladı. Uyuşturucu kaçakçılığına karıştığı Kaliforniya'ya yerleşti. 1986'da ateşli silah bulundurmak ve soygun yapmaktan tutuklandı. 1994'te Kaliforniya'nın Kuzey Bölge Mahkemesi'nde eroin dağıtmak için komplo kurmaktan hüküm giydi ve üç yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Meksika'ya döndüğünde, 1990'lardan beri Michoacán ve Jalisco'da kurulan ve hızla pozisyonlara tırmandığı bir suç örgütü olan Millennium Cartel'e katıldı.
2000'lerin sonunda, 2010'da Ignacio "Nacho" Coronel'in ölümünden ve Óscar Orlando Nava Valencia gibi Milenyum liderlerinin yakalanmasından sonra, grup iki gruba ayrıldı: "Los Torcidos" ve "La Resistencia".
El Mencho, 2011'de CJNG olarak konsolide edilen "Los Torcidos"a liderlik etti ve Jalisco'da uyuşturucu kaçakçılığının kontrolü için bir iç savaşta galip çıktı.
CJNG ülkedeki en çok cinayeti işliyor
Michoacán'dan ulusal güvenlik ve silahlı gruplar uzmanı Alberto Guerreo Baena, El Sol de México'ya El Mencho'nun ölümüyle sonuçlanan operasyonun ABD yetkilileriyle ortak bir operasyon olabileceğini söyledi.
Guerreo Baena, "Bu operasyon, Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin en büyük cezasızlığa sahip olan ve pratikte dokunulmayan suç örgütlerinden biri olduğunu göz önünde bulundurarak Başkan Claudia Sheinbaum hükümetine atfedebileceğimiz en büyük başarılardan biri" dedi.
Uzman, Afrika ve Okyanusya gibi uzak bölgelerle olan bağlantıları göz önüne alındığında, "gezegendeki en güçlü suçlu" olarak tanımladığı imparatorluğu ayakta tutan suç endüstrisinin ve finansman kaynaklarının ne kadar azalmaya başladığının gerçekten aşkın olacağına dikkat çekti”
Bütün bunlar, organize suç örgütü üyesi olduğu iddia edilen kişilerin yakalanmasının ardından yaşanan ve şiddetli tepkilere yol açan olaylardan sonra gerçekleşti.
Sivil halk bir kez daha kaos ve güvensizliğin ortasında mahsur kaldı.
Oseguera’nın öldürülmesinin ardından CJNG’ye bağlı gruplar, başta Guadalajara olmak üzere Jalisco genelinde ve komşu eyalet Michoacán’da yolları kapattı. Çok sayıda araç ateşe verildi, ana karayollarında barikatlar kuruldu.
CJNG, Washington tarafından terör örgütü ilan edilmişti
ABD, El Mencho'yu Meksika’da "bir terör saltanatı" yürütmek ve fentanil kaçakçılığı yoluyla "sayısız hayatı mahvetmekle" suçluyordu.
Washington yönetimi, El Mencho'nun yakalanmasına veya mahkum edilmesine yol açacak bilgi karşılığında 15 milyon dolara kadar ödül teklif etmişti.
Ülke genelinde yol kesme ve kundaklamalar
CJNG, Washington yönetiminin geçen yıldan bu yana terör örgütü olarak ilan ettiği Meksikalı kartellerden biri olarak biliniyor.
El Mencho’nun öldürülmesinin ardından CJNG üyeleri hükümete karşı adeta savaş ilan etti. Jalisco’nun çeşitli bölgelerinde otomobil, kamyon ve otobüsler ateşe verilerek yollar kapatıldı. “Sokağa çıkan vurulacak” şeklinde anonslar yapıldığı bildirildi. Şiddet olayları kısa sürede Michoacán ve Guanajuato gibi komşu eyaletlere de sıçradı.
Güvenlik endişeleri nedeniyle Air Canada, Jalisco’nun önemli turizm merkezlerinden Puerto Vallarta’ya yapılan uçuşları askıya aldığını duyurdu.
Kartel lideri 'El Mencho'nun oğlu Meksika ordusu tarafından yakalandı ve sorgulanmak üzere helikopterle gizli bir yere götürüldü.
El Mencho'nun diğer oğlu El Menchito (bu arada şu anda federal hapishanede ömür boyu hapis cezası çekiyor), Eylül 2015'te tutuklandı ve Şubat 2020'de ABD'ye iade edildi. 7 Mart 2025'te Menchito, Washington DC'deki Federal Bölge Mahkemesi Yargıcı Beryl Howell tarafından ömür boyu hapis cezasına ek olarak 30 yıl daha hapis cezasına çarptırıldı ve 6 milyar dolardan fazla tazminat ödemesine karar verildi.
Meksika bilinmez bir döneme giriyor
El Mencho’nun suç sahnesinden çekilmesi, yaklaşan Dünya Kupası öncesinde Meksika’yı belirsiz bir sürece soktu. Uzmanlar, kartelin liderliği için kanlı bir güç mücadelesi yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Son yıllarda CJNG’nin gücü, üst düzey yöneticilerinin hayatta kalmasına dayanıyordu. Ancak örgütün önemli isimlerinden Abimael González, namıdiğer “El Cuini”, birkaç ay önce ABD’ye iade edilmişti.
17 Temmuz 1966’da Michoacán eyaletindeki Naranjo de Chila kasabasında doğan Oseguera, çiftçi bir ailenin çocuğuydu. Genç yaşta suç dünyasına adım atan El Mencho; küçük çaplı uyuşturucu ticaretinden tetikçiliğe, oradan da uluslararası ölçekte faaliyet gösteren bir suç imparatorluğunun liderliğine uzanan bir yükseliş yaşadı.
Oseguera’nın ölümü, özellikle Sinaloa ve Michoacán eyaletlerinde artan şiddet olaylarıyla mücadele eden Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum yönetimi için önemli bir güvenlik başarısı olarak değerlendiriliyor. Ancak ülke genelinde yükselen gerilim, Meksika’nın önümüzdeki günlerde yeni bir istikrarsızlık dalgasıyla karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor.
Pasifik kıyısındaki turizm merkezi Puerto Vallarta’da 10’dan fazla aracın yakıldığı, şehirden yükselen siyah dumanların görüldüğü bildirildi.
ABD: HARİKA BİR GELİŞME
ABD Dışişleri Bakanı Yardımcısı Christopher Landau, “El Mencho'nun ölümü Meksika, ABD, Latin Amerika ve tüm dünya için harika bir gelişme” dedi.
Landau, Meksika'daki şiddet olayları nedeniyle endişeli olduklarını da sözlerine ekledi.
Toplu taşıma hizmetleri geçici olarak durdurulurken, oteller misafirlerine odalarından çıkmamaları yönünde uyarı yaptı. Puerto Vallarta ve Guadalajara havalimanlarına iniş yapan uçuşlar başka noktalara yönlendirildi.
Jalisco Valisi Pablo Lemus Navarro, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada eyalet genelinde “Kırmızı Kod” ilan edildiğini duyurdu.
Meksika medyasına göre, komşu Michoacán eyaletinin valisi Alfredo Bedolla da 13 belediyede benzer olayların yaşandığını açıkladı. Veracruz, Guanajuato, Colima, Tamaulipas, Aguascalientes ve Guerrero eyaletlerinde de hareketlilik bildirildi.
El Mencho’nun öldürülmesi, Meksika Lideri Claudia Sheinbaum yönetiminin güvenlik stratejisi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Güvenlik politikalarını yürüten isim olan Güvenlik Bakanı Omar García Harfuch için de kritik bir başarı olarak görülüyor.
Ancak uzmanlar, kartel liderinin ölümünün yeni bir güç mücadelesini tetikleyebileceği ve özellikle 2026 Dünya Kupası öncesinde ülkede istikrarsızlığı artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Meksika Federal Güvenlik Bakanlığı önceliklerinin “vatandaşların güvenliğini ve korunmasını sağlamak” olduğunu açıkladı. Olayla ilgili ayrıntıların ilerleyen saatlerde netleşmesi bekleniyor.
ABD’nin Maduro iddianamesinde Meksika detayı
ABD, Meksika’dan kartellerle mücadelede “somut sonuçlar” talep ediyor. Trump, özellikle fentanil üretimiyle bilinen Sinaloa Karteli hakkında “bir şeyler yapacağını” sık sık dile getirdi. Sheinbaum ise ABD’nin Meksika topraklarında askeri operasyon tekliflerini reddetti.
Geçen ay ABD yönetimi, uyuşturucu kaçakçılığı ve kartelleri gerekçe göstererek Venezuela'ya operasyon düzenlemiş ve devlet başkanı Nicolas Maduro'yu yakalamıştı. Bu operasyonun ardından Trump, Meksika ve Küba'ya işaret etmişti.
Maduro ABD'de yargılanmaya devam ederken, kamuoyuna açılan iddianamede Maduro'nun yanı sıra, Meksika’ya da onlarca atıf yapılıyor. Financial Times'a göre, iddianame, Meksika’nın en güçlü kartellerinden bazılarının Venezuelalı yetkililerle birlikte kokain kaçakçılığı yaptığı veya kara para akladığını öne sürüyor.
İddianame ayrıca Maduro’nun Meksika’daki Venezuela Büyükelçiliği’ni, uyuşturucu gelirlerini diplomatik dokunulmazlık altında ülkesine aktarmak için kullandığını öne sürüyor. Maduro ise mahkemede tüm suçlamaları reddederek “Masumum, suçlu değilim” demişti.
ABD savcıları daha önce Maduro’ya yakınlığıyla bilinen iş insanı Alex Saab’ın da Meksika merkezli paravan şirketler üzerinden gıda tedariki ve petrol yaptırımlarını delme planları yürüttüğünü iddia etmişti. Saab da tüm suçlamaları reddediyor.
Trump son dönemde Meksika'da kartellere karşı “karada harekete geçme” tehdidinde bulunarak Sheinbaum üzerindeki baskıyı güçlendirdi. Sheinbaum yakın zamanda, ABD’ye yaklaşık 100 kartel üyesini teslim etmiş ve güvenlik operasyonlarını artırmıştı.
Küba ve petrol krizi
ABD’nin Venezuela petrolünü bloke etmesiyle Küba meselesi de Meksika-ABD hattında yeni bir gerilim başlığı haline geldi.
Sheinbaum, ABD baskısı sonrası Küba’ya planlanan bir petrol sevkiyatını iptal etmişti. Veri şirketi Kpler’e göre bu karar, Havana’nın mevcut tüketim seviyelerinde yalnızca 15-20 günlük petrol rezervi kalmasına yol açmıştı.
Meksika ile Küba arasındaki uzun soluklu ittifak, ekonomik ve kültürel iş birliğine ve ABD müdahaleciliğine yönelik ortak mesafeye dayanıyor. 1959’daki Küba Devrimi sonrasında da Meksika, bölgedeki birçok ülke Washington’la hizalanırken Havana ile diplomatik ilişkilerini sürdürdü.
Ancak Sheinbaum yönetimi şimdi zorlu bir dengeyle karşı karşıya: Bir yandan tarihsel müttefiki Küba’yla bağları korumaya, diğer yandan Meksika ekonomisi için hayati önemde olan ancak giderek gerilen ABD ilişkilerini yönetmeye çalışıyor.
New York Times'ın aktardığına göre, Sheinbaum bu baskılara karşın ticari petrol anlaşmaları ile insani yardımı birbirinden ayırmaya çalışıyor. Meksika devlet petrol şirketi Petróleos Mexicanos (Pemex) ile Küba arasındaki ticari sözleşmelerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini savunurken, insani yardımın devam edeceğini vurguluyor.
Sheinbaum, ABD yaptırımlarının Küba halkını “çok adaletsiz bir şekilde” etkilediğini belirterek, Meksika donanmasına ait iki gemiyle 814 tondan fazla insani yardım malzemesinin -temel gıda ve hijyen ürünleri- Küba’ya gönderildiğini açıklamıştı.
