Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 3 Nisan günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefonda görüştü. Bir gün sonra da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile İstanbul'da bir araya geldi.
Erdoğan'ın hafta sonunda yaptığı bu görüşmeler, dikkatlerin yeniden 2022'den bu yana süren savaşa ve başta Karadeniz olmak yarattığı güvenlik sorunlarına dönmesine neden oldu.
Türkiye'nin "Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu" girişimi kapsamında İstanbul Boğazı'nda Deniz Unsur Komutanlığı (MCC) kuracak olması, Karadeniz güvenliği konusunda hangi askeri adımların atılacağı ve bunun Montrö Sözleşmesi'ne etkileri gibi birçok konunun Ankara-Kiev-Moskova hattının gündem maddeleri arasına girdi.
Erdoğan, Rus lider Putin'le 3 Nisan günü telefonda görüştü.
İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Erdoğan, Putin'e tüm taraflara gerilimi tırmandıracak adımlardan uzak durmalarını tavsiye ettiğini ve Karadeniz'de sivil gemilere saldırıların istikrar ortamına zarar verdiğini iletti.
Aynı görüşmeyle ilgili Kremlin'den yapılan açıklamada ise Putin'in Ukrayna'yı Rusya-Türkiye arasındaki doğalgaz boru hatlarına ve sivil gemilere saldırı girişiminde bulunmakla suçladı ve "Karadeniz sularında kapsamlı güvenliğin sağlanması amacıyla koordineli önlemlerin alınması gerektiğini" vurguladı.
Moskova uzun süredir Kiev'in Türk Akım ve Mavi Akım boru hatlarına saldırı girişiminde bulunduğunu, özellikle Rusya topraklarındaki altyapının hedef alındığını kaydediyor.
Bu iddialarda Karadeniz'de Rus petrolünü dünya pazarlarına taşıyan bazı ticari gemilere yapılan saldırıların arkasında Ukrayna'nın olduğu belirtiliyor.
Bu tankerlerin Türkiye'nin münhasır ekonomik bölgesinde yaşanması Ankara'daki kaygıları artıran önemli bir gelişme olmuştu.
Ukrayna güvenlik iş birliğini artırmayı hedefliyor
Karadeniz güvenliği konusunun Erdoğan-Zelenskiy görüşmesinde de ele alındığı İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamada yer aldı.
Açıklamaya göre Erdoğan, Türkiye'nin Karadeniz'de seyrüsefer emniyeti ve enerji arz güvenliğine büyük önem verdiğini Ukrayna liderine bir kaz daha aktardı.
Zelenskiy'nin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada ise Karadeniz başlığı yer almadı.
Ukrayna lideri, Türkiye ile güvenlik iş birliği konusundaki ortaklığı artırmayı hedeflediklerini, ileriki dönemde Ukrayna'nın uzmanlık, teknoloji ve tecrübelerini paylaşmaya dönük somut adımların atılacağı mesajını verdi.
Ukrayna, Ortadoğu Savaşı'nın başlamasının ardından başta Körfez olmak üzere tüm bölge ülkelerine hava savunma sistemleri konusunda ülkesinin tecrübelerini ve teknolojisini paylaşma önerisinde bulunmuş ve başta Suudi Arabistan olmak üzere bazı ülkelerle anlaşmalar imzalamıştı.
İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Erdoğan Zelenskiy ile görüşmesinde Ukrayna'nın bu adımlarından Türkiye'nin memnuniyet duyduğunu aktardı.
Montrö neden yeniden tartışıldı?
Erdoğan'ın Putin ve Zelenskiy ile bir gün arayla yaptığı görüşmeler, İstanbul'daki çok uluslu Deniz Unsur Komutanlığı'nın kamuoyuna yansımasının hemen ardından gelmesi açısından da önemli oldu.
Komutanlığın çok uluslu bir yapıya sahip olması ve Fransa'nın başkenti Paris'te konuşlu operatif karargâh üzerinden işletilecek olması Montrö Sözleşmesi'nin ihlal edilebileceği tartışmalarına yol açmıştı.
Türkiye, Ukrayna-Rusya savaşının başladığı 24 Şubat 2022'den sadece birkaç gün sonra Montrö Sözleşmesi'nden kaynaklanan hakkını kullanmış ve bölgedeki "savaş durumu" sona erene kadar boğazlardan askeri gemi geçişini askıya aldığını açıklamıştı.
Savunma Bakanlığı kaynakları 2 Nisan'da düzenledikleri bilgilendirmede, Montrö'den taviz verilmesinin söz konusu olmadığını kayda geçirdiler ve "Türkiye'nin Karadeniz'e yönelik güvenlik anlayışı; Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin sağladığı denge ve istikrarın korunmasına, bölgesel sahiplik ilkesi doğrultusunda Karadeniz'e kıyıdaş ülkelerin öncelikli rol üstlenmesine dayanmaktadır" değerlendirmesini yaptılar.
Kaynaklar, Karadeniz'in güvenliği için oluşturulan ve NATO girişimi olmayan bu kuvvete Türkiye'nin yanı sıra kıyıdaş ülkeler Bulgaristan ve Romanya'nın destek sağlayacağını da kaydettiler.
Aynı kaynaklar, 25 Ağustos 2025'ten bu yana faaliyet gösteren karargâhın tamamı Türk personelden oluşan çekirdek kadro ile oluşturulduğunu da anımsattılar.
Rusya, Türkiye'nin tutumundan memnun
Rusya'nın Ankara Büyükelçiliği de 1 Nisan'da sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı bir açıklamada, Moskova'nın Montrö Sözleşmesi'ne büyük önem verdiğini ve tüm taraflarca uygulanmasını kararlılıkla desteklediğini bildirdi.
Elçilik, "Sözleşmenin, özellikle Akdeniz ve Ortadoğu'daki son olaylardan dolayı meydana gelen dramatik dönemde, tüm ülke ve devletlerin çıkarlarına hizmet ettiğine inanıyoruz. Bu bağlamda, Türkiye'nin dengeli ve sorumlu tutumunu takdirle karşılıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
Ukrayna da Montrö Sözleşmesi'nin uygulanmasından memnun olduğunu daha önce yapılan açıklamalarla dile getirdi.
Kiev yönetiminin daha çok gündeme getirmek istediği konu ise Rus petrolünü dünya pazarlarına taşıyan ve "hayalet filo" olarak bilinen deniz taşıtlarının boğazlardan geçmesinin önlenmesi.
Rusya'ya uygulanan yaptırımlara katılmayan Türkiye, ABD, İngiltere ve AB'nin "hayalet filo" konusunda attığı adımlara da katılmıyor. Montrö Sözleşmesi, Türkiye'ye sadece savaş döneminde askeri gemilerin geçişini engelleme hakkını veriyor.
