NASA'nın (ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi) 50 yıl sonra gerçekleştireceği ilk insanlı Ay seyahati için geri sayım resmen başladı. Uçuşun 1 Nisan'da ya da hemen sonrasındaki altı günden birinde yapılması umuluyor.
Fırlatma için ilk fırsat penceresinin 1 Nisan'da yerel saatle 18 civarında açılması bekleniyor.
Kalkış planlandığı saatte yapılırsa, Türkiye saatiyle 2 Nisan 01:24'te kalkış takip edilebilecek.
NASA internet sitesinde yer alan bilgilere göre, kalkışa geri sayım resmen başlarken, mühendisler uçuş donanımını çalıştırıyor, iletişim bağlantılarını kontrol ediyor ve roketin sistemlerini, yüz binlerce galon soğutulmuş sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yüklemek için gereken hassas yakıt ikmaline hazırlıyor.
Mart ayı başı için planlanan fırlatma roket bölümündeki bazı sıkıntılar nedeniyle ertelendi.
NASA yöneticisi Lori Glaze, seyahatle ilgili 29 Mart'ta yapılan basın toplantısında "her şeyin hazır" olduğunu söyledi.
Artemis II uçuşu için seçilen astronotlar yaklaşık 10 gün sürecek görevde daha önce hiçbir insanın gitmediği kadar uzağa gidecek.
Bu proje ile 1960'lı ve 70'li yıllardan sonra ilk kez Ay'a inilmesinin yolu açılacak.
NASA'nın, devasa Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) Ay roketi fırlatma rampasına götürüldü.
Yaklaşık 6,5 kilometrelik yolculuk 12 saat kadar sürdü.
Artemis II'nin mürettebatı kimler ve ne yapacaklar?
Türkiye saatiyle 2 Nisan 01:24'te sıfırlanacak geri sayım başladı .
Artemis II'nin dört kişilik mürettebatı NASA komutanı Reid Wiseman, pilot Victor Glover ve görev uzmanı Christina Koch'tan oluşuyor.
Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen adlı ikinci bir görev uzmanı da gemide yer alacak.
Bu görev, SLS ve Orion'un ilk mürettebatlı uçuşu.
Astronotlar güvenli bir şekilde yörüngeye yerleştikten sonra, Orion uzay aracının nasıl hareket ettiğini test edecekler.
Bu testte, gelecekte Ay'a inişler için uzay aracını yönlendirme ve hizalama pratiği yapmak amacıyla kapsül Dünya yörüngesinde manuel bir şekilde uçurulacak.
Daha sonra, Orion'un yaşam destek, itme, güç ve navigasyon sistemlerini kontrol etmek için Ay'ın binlerce kilometre ötesindeki bir noktaya gidecekler.
Mürettebat ayrıca tıbbi test denekleri olarak da görev yapacak ve derin uzaydan veri ve görüntüler gönderecek.
Ağırlıksız ortamda küçük bir kabinde çalışacaklar.
Radyasyon seviyeleri, Dünya yörüngesinin alçak kesimlerinde bulunan Uluslararası Uzay İstasyonu'ndakinden daha yüksek, ancak yine de güvenli olacak.
Dünyaya dönüşte astronotlar, atmosferden geçerken oldukça sarsıntılı bir yolculuk yapacak ve ABD'nin batı kıyısı açıklarında, Pasifik Okyanusu'na iniş yapacaklar.
Artemis II Ay'a inecek mi?
Artemis II Mürettebatı: solda Christina Koch, arkada Victor Glover (pilot), önde Reid Wiseman (komutan), sağda Jeremy Hansen
Hayır. Bu görevin amacı, bir sonraki Artemis III görevi kapsamında astronotların Ay'a inişi için zemin hazırlamak.
NASA, Artemis III'ün fırlatılmasının "en erken" 2027'de gerçekleşeceğini söylüyor.
Ancak uzmanlar, en erken olası tarihin 2028 olduğuna inanıyor.
Mürettebatı ay yüzeyine indirecek uzay aracı konusunda henüz nihai bir karar verilmedi.
Bu ya SpaceX'in ya da Blue Origin şirketi tarafından tasarlanan bir araç olacak.
Artemis III en nihayetinde uçuşunu gerçekleştirdiğinde, astronotlar Ay'ın güney kutbuna doğru yol alacaklar.
Bundan sonraki hedef, Ay'da daimi bir insan varlığı sağlamak.
Artemis IV ve V görevleri, Ay'ın yörüngesinde dönecek küçük bir uzay istasyonu olan Gateway'in inşasına başlayacak.
Bunu takiben Ay'a daha çok sayıda iniş, Gateway'e ek bölümlerin konulması ve yüzeyde yeni robotik keşif araçlarının faaliyet göstermesi gelecek.
İnsanların Ay'da ve çevresinde daha uzun süre yaşamalarını ve çalışmalarını sağlamaya daha fazla ülke dahil olacak.
En son Ay görevi ne zamandı?
İnsanlı son Ay görevi, Aralık 1972'de Ay'a inen ve aynı ayın sonlarında Dünya'ya dönen Apollo 17 olmuştu.
Toplamda 24 astronot Ay'a seyahat etti ve bunların 12'si Apollo programı sırasında Ay yüzeyinde yürüdü.
Amerika Birleşik Devletleri ilk olarak 1960'larda, esas olarak Sovyetler Birliği'ni geride bırakmak ve jeopolitik, teknolojik üstünlüğünü ortaya koymak amacıyla bu yola girmişti.
Bu hedefe ulaşıldıktan sonra, siyasi coşku ve kamuoyu ilgisi, dolayısıyla gelecekteki Ay yolculukları için ayrılan para da azaldı.
Artemis programı, insanları Ay'a geri döndürme arzusundan doğdu, ancak bu sefer yeni teknoloji ve ticari ortaklıklar etrafında inşa edilmiş daha uzun vadeli bir varlık için.
Başka ülkeler Ay'a astronot göndermeyi planlıyor mu?
Birçok başka ülke de 2030'lu yıllarda Ay'a insan gönderme hedefi taşıyor. Avrupalı astronotların daha sonraki Artemis görevlerine katılmaları planlanırken, Japonya da yer ayırtmış durumda.
Çin, 2030 yılına kadar Ay'ın güney kutbuna yakın bir yere ilk inişi hedefleyen kendi uzay aracını inşa ediyor.
Rusya, 2030 ile 2035 yılları arasında bir tarihte kozmonotları Dünya yüzeyine göndermek ve küçük bir üs kurmak konusunda görüşmelere devam ediyor.
Ancak yaptırımlar, finansman baskıları ve teknik aksaklıklar nedeniyle takvimleri oldukça iyimser.
Hindistan da bir gün kendi astronotlarının Ay'da yürümesini görme arzusunu dile getirdi.
Chandrayaan 3'ün Ağustos 2023'te Ay'ın güney kutbuna yakın bir bölgeye başarılı bir şekilde iniş yapmasının ardından, Hindistan uzay ajansı 2040 yılına kadar Ay'a astronot gönderme hedefi belirledi.
İşte gelecekteki Ay inişlerinin önünü açması hedeflenen Artemis 2 görevindeki astronotlar:
Reid Wiseman
10 günlük görevin liderliğini üstlenecek 50 yaşındaki Reid Wiseman, iki kızını tek başına büyütmeyi hayatının en büyük ve en tatmin edici mücadelesi olarak görüyor.
Emekli bir ABD Deniz Kuvvetleri kaptanı olan Wiseman, 2009'da NASA'ya astronot olarak katıldı.
2014'te Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 5 aydan uzun süre kaldı ve 2020-2022 döneminde Astronot Ofisi'nin başkanlığını yaptı.
Artemis 2, NASA'nın Space Launch System (Uzay Fırlatma Sistemi) roketi ve Orion uzay aracının ilk insanlı görevi (NASA)
2020'de eşini kanser nedeniyle kaybeden Wiseman'ın kızları, babalarının yeniden uzaya gitmesi fikrine başlangıçta pek sıcak bakmamış.
Wiseman durumu "Bunu konuştuk ve ben de 'Bakın, şu anda Dünya'daki tüm insanlar arasında, Ay'ın etrafında uçabilecek konumda olan sadece 4 kişi var. Bu fırsata hayır diyemem' dedim" diye anlatıyor.
Ardından kızlarının desteğini alan Wiseman, en zor kısmın onlardan ayrılmak değil "onlara yüklediği stres" olduğunu söylüyor.
2023'te göreve seçilen astronot o zaman yaptığı açıklamada NASA'nın Ay'a neden gittiği sorusuna "Çünkü insanları Mars'ta görmek istiyoruz" diye yanıt vermişti.
NASA'nın astronotlara yanlarında taşıma izni verdiği kişisel eşyalar arasında Wiseman, görev sırasında düşüncelerini not edebilmek için küçük bir not defteri götürmeyi planlıyor.
Victor Glover
12 yıldır NASA astronotu olarak görev yapan Glover, Artemis 2'de pilot koltuğunda oturacak.
Eski bir ABD Deniz Kuvvetleri savaş pilotu ve test pilotu olan Glover, ABD uzay ajansının az sayıdaki siyah astronotundan biri.
Test uçuşu mühendisliği de dahil üç yüksek lisans derecesi bulunan astronot, aynı zamanda Ay'a giden ilk siyah kişi olacak.
Evli ve 4 çocuk babası olan 49 yaşındaki Glover, "NASA beni hazırlamak için ne kadar zaman ve emek harcıyorsa, ben de ailemi hazırlamak için aynı ölçüde çaba gösteriyorum" diyor.
Ayrıca görev süresince mürettebatın aileleriyle yakın temas kuracak bir astronotun Dünya'da görevlendirilmesinden memnun olduğunu söylüyor.
Göreve hazırlanırken 1960'lardaki görevlerin makalelerini inceleyen pilot, astronotları ve onların ailelerini düşünmeye başladığını belirtiyor.
Glover "Kendimizi keşfetmeye itmek, kimliğimizin özüdür" diyerek ekliyor:
İnsan olmanın bir parçası... Nerede olduğumuzu, neden burada bulunduğumuzu ve evrendeki yerimize dair büyük soruları anlamak için keşfe çıkıyoruz.
Glover yanına bir İncil, evlilik yüzükleri ve aile yadigarlarının yanı sıra Apollo 9 astronotu Rusty Schweickart tarafından derlenen ilham verici alıntılar koleksiyonunu almayı planlıyor.
Christina Koch
Görev uzmanı olarak Artemis 2'de yer alan Christina Koch, 2019'da Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 328 gün geçirerek tek seferde uzayda en uzun süre kalan kadın rekorunu kırdı.
Bu dönemde tamamen kadınlardan oluşan ilk uzay yürüyüşüne de katıldı.
47 yaşındaki mühendis ve fizikçi, 2013'te NASA'ya katılarak daha sonra Maryland'deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nde Dünya gözlem uyduları üzerinde çalıştı.
Koch'un Ay'a gidecek ilk kadın olma yolculuğu bir fotoğrafla başlamış. Apollo 8 görevindeki Bill Anders'ın ünlü "Dünya'nın doğuşu" fotoğrafını odasına asmış ve deklanşöre otomatik bir kameranın değil, bir insanın bastığını öğrendiğinde astronot olmaya karar vermiş.
NASA tarafından çağrılmadan önce Koch, Güney Kutbu'ndaki bir araştırma istasyonunda bir yıl geçirdi.
Bilim insanı 2020'de yaptığı bir açıklamada "Beni küçük hissettiren, evrenin büyüklüğünü, evrendeki yerimi düşünmemi sağlayan şeyleri çok severim" demişti.
Koch geçmiş görevleri sayesinde ailesini ve arkadaşlarını duruma alıştırdığını söylüyor:
Şu ana kadar çevremdekilerden pek endişe duyan olmadı. Belki köpeğim hariç ama ona bunun sadece 10 gün süreceğini açıkladım. Geçen seferki kadar uzun sürmeyecek.
Ayrıca iletişim, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki kadar rahat olmayacağı için eşinin evde bir şeyi bulamadığında kendisini arayamayacağını söyleyerek espri yapıyor.
Koch uzaya giderken, yakın olduğu kişilerin elleriyle yazdığı notları alıyor.
Jeremy Hansen
İlk uzay yolculuğuna çıkmaya hazırlanan Jeremy Hansen, aynı zamanda böyle bir göreve seçilen ilk Kanadalı olmanın sorumluluğunu da taşıyor.
Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri'nde görev yapmış eski bir savaş pilotu ve fizikçi olan Hansen, 2009'da Kanada Uzay Ajansı'na katıldı.
Daha önce hiç uzaya gitmese de NASA'nın Johnson Uzay Merkezi'nde yeni astronotların eğitiminde önemli bir rol oynadı.
Evli ve üç çocuğu olan fizikçi, uzaya duyduğu hayranlığının kökenini tıpkı Koch gibi Apollo 8'e borçlu.
Artemis görevindeki başka bir mürettebatın 2028'de Ay yüzeyine inmesi planlanıyor
Kanada'nın kırsal kesiminde büyüyen Hansen, Buzz Aldrin'in Ay yüzeyinde durduğu bir fotoğrafı gördükten sonra ağaç evini hayali bir uzay gemisine dönüştürmüş.
Görev uzmanı olarak ekibe katılan astronot, Apollo görevinde insanları Ay'a göndermenin ne kadar büyük bir çaba gerektirdiğini ancak şimdi anladığını söylüyor.
Hansen "Şimdi dışarı çıkıp Ay'a baktığımda, bana eskisinden biraz daha uzak geliyor" diyerek ekliyor:
Videolarını izlerken düşündüğümden çok daha zor olduğunu ayrıntılarıyla anlıyorum.
Kanadalı astronot, eşi ve çocuklarına hediye ettiği, Ay şeklindeki kolye uçlarının yanı sıra akçaağaç şurubu ve akçaağaç kurabiyelerini de uzaya götürecek.
