Türkiye'nin efsane tarihçilerinden Prof. Dr. İlber Ortaylı, tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.
Ortaylı, pazar gününden bu yana yoğun bakımdaydı. Ailesi son olarak entübe ediliğini açıklamıştı.
Geniş kitleler tarafından sevilen tarihçinin ölüm haberinin ardından taziye mesajları paylaşılıyor.
Gazeteci İzzet Çapa, sosyal medya hesabından, "Bazı insanlar bir ömür yaşar…Bazı insanlar ise bir çağ anlatır. İlber Ortaylı ikinci türdendi. Ve bazı isimler vardır ki…Tarih onları yazmaz. Onlar zaten tarihin kendisidir" yazdı.
Cenaze programına ilişkin ailesinden henüz herhangi bir açıklama yapılmadı.
Ortaylı'nın sosyal medya hesabı üzerinden 12 Mart'ta yapılan açıklamada, durumunun stabil olduğu belirtilmişti.
Yapılan ilk açıklamada "Alanında çok iyi bir ekip tarafından büyük bir özenle takip edilmektedir. İyi dileklerinizin ve dualarınızın yardımcı olacağını umuyoruz" denilmişti.
Prof. Dr. İlber Ortaylı için 12 Mart'ta yapılan açıklamada, Ocak ayında prostat ameliyatı olduğu, ek olarak böbrek rahatsızlığı ve diyabeti bulunduğu da aktarıldı.
2008 yılında Bursa'yı ziyaret eden Kraliçe Elizabeth'e, o dönem Topkapı Müzesi müdürü olan İlber Ortaylı eşlik etmişti
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İlber Ortaylı için taziye mesajı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybeden tarihçi ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı için taziye mesajı yayımladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, şu ifadeleri kullandı:
"Entelektüel kişiliği, bilgi ve birikimi, kitapları, araştırmaları ve akademik çalışmalarıyla milletimizin saygısını kazanan, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi, çok değerli Prof. Dr. İlber Ortaylı hocamızın vefatından derin üzüntü duydum.
Sayın İlber Ortaylı’ya Allah’tan rahmet niyaz ediyor; kederli ailesine, öğrencilerine, dostlarına, tüm sevenlerine ve akademi dünyamıza başsağlığı dileklerimi iletiyorum.
Rabb’im mekânını cennet eylesin."
Acı haber sonrası Ortaylı'nın ailesinden yapılan açıklamada ise şu ifadeler yer aldı:
“Ailemizin büyüğü İlber Ortaylı'yı 13 Mart 2026 gününde kaybettik. Uzun süren ve giderek karmaşıklaşan sağlık sorunlarına rağmen hayata duyduğu merakı, insanlarla bir arada olma arzusu hiç azalmadı ve gücü yettiğince bildiği gibi yaşadı. Okurları, öğrencileri ve sevenleri onu hiçbir akademisyene nasip olmayacak büyüklükte bir sevgi ve saygıyla sarmaladılar.”
Ortaylı adına derin bir şükran duyduklarını söyleyen ailesi, cenaze töreniyle ilgili bilgilerin daha sonra paylaşılacağını belirtti.
Siyasi konulara tartışmalı şekilde dahil oldu
Ortaylı, tarih konusundaki açıklamaları ve programlarının yanı sıra tartışmalı şekilde siyasi ve güncel konulara da dahil oldu.
Tarih profesörü, 2019 yılında İstanbul'daki yerel seçimlerde CHP'nin adayı Ekrem İmamoğlu'na karşı yarışan Cumhur İttifakı'nın adayı Binali Yıldırım'ın kampanyasında yer aldı. Ortaylı'nın Yıldırım'ın YouTube kanalındaki bir videoda yer alarak, eski Başbakan ile Tarihi Yarımada'da yürüyüp İstanbul hakkında konuşması ve vaatlerini dinlemesi toplumda bazı kesimlerin tepkisine neden oldu.
Kendisi de göçmen bir aileden gelen Ortaylı, sığınmacılara ilişkin söylemleriyle de zaman zaman gündeme geldi. Örneğin Ağustos 2024'te KAFA TV adlı Youtube kanalında "Suriyeli sığınmacıların geri gönderilmesi gerektiğini" söyleyen ünlü tarihçinin, "Kendi memleketini savunamayan bir kitleyi ben neden vatandaş kitlesi yapayım? Yarın o zaman ben bu adamları orduya alacağım. Alabilir miyim? Olur mu öyle şey?" sözleri kamuoyunda tartışma yarattı.
Ortaylı'nın Ağustos 2025'te Hürriyet gazetesinde kaleme aldığı yazısında kuraklıktan dolayı Fırat ve Dicle havzasında boşalan köylerin "Asya'daki kardeş potansiyel nüfusla doldurulması gerektiğini" söylemesi de gündem oldu. "Çin'in nükleer denemeleriyle yıpratılan bereketli Uygur bölgesinin çalışkan çiftçileri kısa zamanda Türkiye'ye getirilmelidir. Hayvancılık konusunda uzman Kırgızların da bu topraklarda faaliyet göstermesi gerekir" ifadelerini kullanan Ortaylı'ya özellikle DEM Parti'den "açıkça ırkçı ve insan onurunu yok sayan bir anlayış" tepkisi geldi.
"HEPİMİZ İÇİN BİR KILAVUZDU"
İlber Ortaylı'nın vefatı tüm Türkiye'yi yasa boğdu. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye büyük bir değerini, bir tarih dâhisini yitirdi. Ülkemizin yetiştirdiği en müstesna değerlerden, kıymetli hocamız Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendim. Hocamıza Allah’tan rahmet; ailesine, öğrencilerine ve aziz milletimize başsağlığı diliyorum. Mekânı cennet, makamı âli olsun. Başımız sağ olsun."
NTV canlı yayınına bağlanan Prof. Dr. Ali Faik Demir ise üzüntüsünü “Başımız sağ olsun, benim üniversite yıllarında hocamdı. Galatasaray Üniversitesi'nde birlikte de çalıştık. Türkiye'nin en önemli münevverlerinden (aydınlarından) birini kaybettik. Entelektüel olmanın, doğru düşünmenin, doğru yaşamanın en önemli rehberlerinden biriydi. İlber Hoca ile her gittiğimizde yerde herkes onunla konuşmak, fotoğraf çektirmek isterdi. Bilimin bu sıcak yüzünü herkese gösterdi. Herkese tarihi sevdirdi. Kendi söylediği gibi yaşadığı ve bunu bize aktardı” sözleriyle aktardı.
Oyuncu Ayşenil Şamlıoğlu ise "İlber Bey hepimiz için bir kılavuzdu. Ben çok değerli bir yaşam kılavuzumu kaybettim. Onun yaşamın içinde olmasını saygıyla izledim. Benim için bundan sonraki kuşakların önünü açacak, armağan olacak bir insanı kaybettik. Böyle bir aydının yetişmesi kolay değil. Toplumun bilgisi ve görgüsünün değişmesine vesile olan birini kaybettik.
Acı haberi sette aldığını ve çok üzüldüğünü söyleyen Zafer Algöz, “İlber hoca içimize ateş düşürdü. Ülkemiz için çok çok büyük bir kayıp. Bilge bir hocaydı. Bilgisini herkese aktarabilme yeteneğine sahipti. Biz tarihi ondan öğrendik, İlber Hoca'nın büyük bir derya olduğunu gördük. Türkiye Cumhuriyeti'nin en önemli tarih öğretmenini kaybettik. Yeri dolmaz, hepimizin başı sağ olsun” dedi.
Erol Evgin ise “Türkiye için insanlık için çok büyük bir kayıp. Gerçek bir entelektüeldi. Yaşamın her alanında düşüncelerini paylaşırdı. Bazen de esprili yorumlarıyla bizi hem güldürür hem düşündürürdü. Hep anacağız onu hiç unutmayacağız. Mekanı cennet olsun” dedi.
GENÇLERE "HAYATA BİR KEZ GELDİNİZ, TADINI ÇIKARIN" DİYE SESLENMİŞTİ
Sayısız öğrenci yetiştiren, kendinden sonraki nesle de tarihi sevdiren İlber Ortaylı gençlere çok iyi anlaşır ve onlara tavsiyeler vermeyi ihmal etmezdi. “Hayata bir kere geldiniz, tadını çıkarın” diye seslendiği gençliğe “Zamanlarını çok iyi kullanmalarını öneririm çünkü genç insanın kapasitesi çok yüksek. Enerjisi çok, hafıza çabuk emiyor ve çok iş yapıyor. Ben bu halimi bir saatte kaldırıp koşana kadar, genç insan eğer enerjisi ve niyeti varsa bütün işi bitirir; flört de edebilir, spor da yapabilir, hepsini yapabilir. 24 saat onun için çok değerli ve uzundur ama niyeti yoksa bir köşeye göçüp oturursa şimdikiler gibi bir devre yazık olur. Sağlığınız gençlikte çok yardımcıdır, bizimki gibi değildir. Gençken aldıklarınızı iyi öğrenebiliyorsun, sonrakiler uçup gidiyor. Tuğlayı ve temeli sağlam atacaksın. Ümitsizliğe kapılacak bir şey yok.” diye seslenmişti.
Mersin eski milletvekili Dr. Talip Özdolay'ın kızı Ayşe Özdolay’la 1981’de evlenen İlber Ortaylı’nın bu evlilikten Tuna Ortaylı adında bir kızı, iki de torunu vardı.
Ortaylı kimdir?
1947 yılında Avusturya'nın Bregenz şehrinde dünyaya gelen İlber Ortaylı, 2 yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etti.
İlk, orta ve lise öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesi ve Ankara Atatürk Lisesi'nde tamamlayan Ortaylı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü'nde lisans eğitimi aldı.
Ardından Viyana Üniversitesi'ne giderek Slav ve Doğu Avrupa dilleri üzerine yüksek ihtisas yapan ünlü tarihçi, Ankara Üniversitesi'nde 1974 yılında "Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler" tezi ile doktor ünvanını aldı. Aynı fakültede 1979 yılında doçent oldu.
1982 yılında görevinden istifa eden Ortaylı, dünya genelinde pek çok üniversitede dersler verdi.
1989 yılında ülkeye dönerek profesörlük ünvanını kazandı.
Kariyeri boyunca Galatasaray Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi'nin de arasında olduğu pek çok üniversitede dersler verdi.
Ortaylı, 2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesinin Müdürü oldu. Yedi yıl bu görevde kaldıktan sonra 2012 yılında emekli oldu.
2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığına danışmanlık yaptı.
Çeşitli televizyon kanallarında düzenli olarak programlara katılan Ortaylı, renkli kişiliği ile de Türkiye genelinde de tanınan popüler bir isim haline geldi.
İlber Ortaylı, tarihçi kimliğinin yanı sıra popüler kültür ve tarih eserleriyle geniş kitlelere hitap etti.
İlber Ortaylı, tarihçi kimliğinin yanı sıra popüler kültür ve tarih eserleriyle geniş kitlelere hitap etti. Türkçe, Almanca, Rusça, Fransızca, İngilizce, İtalyanca ve Farsça olmak üzere 7 dil bilen Ortaylı, ardında 50'den fazla eser bıraktı.
Tarih bilgisinin yanı sıra kültürel birikimi ve kendine has hitabet tarzıyla Türkiye’de önemli bir yere sahip olan yazarın öne çıkan eserleri arasında "İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı", "Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek", "Tarihin İzinde" ve "Bir Ömür Nasıl Yaşanır" yer alıyor.
1981-1999 yılları arasında Ayşe Özdolay ile bir evlilik yaşayan Ortaylı'nın Tuna adında bir kızı bulunuyor.
AKADEMİK KARİYERİ
İlber Ortaylı, Yunanistan'ın Preveze şehrinde düzenlenen İkinci Uluslararası Tarih ve Kültür Sempozyumu'nda; Eylül 2009.
1970 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümünü bitirdi. Burada Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli, Mübeccel Kıray'ın öğrencisi oldu.[10] Ayrıca sınıf arkadaşları arasında Zafer Toprak, Mehmet Ali Kılıçbay ve Ümit Arslan da vardı.
Viyana Üniversitesi'nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri hakkında öğrenim gördü.[3] Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık ile yaptı. "Tanzimat sonrası mahallî idareler" başlıklı tezi ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde 1974 yılında doktor, "Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu" adlı çalışmasıyla 1979'da aynı Fakültede doçent oldu.
1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus'ta ders, seminer ve konferanslar verdi.
1989'da Türkiye'ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinin idare tarihi anabilim dalının başkanlığını yaptı.
2002 yılında Galatasaray Üniversitesine, iki yıl sonra ise Bilkent Üniversitesine konuk öğretim üyesi olarak geçti. Şu anda Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Türk Hukuk Tarihi derslerini vermektedir. Galatasaray Üniversitesi senatosu üyesidir. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Hukuk Tarihi Anabilim Dalı üyesiydi.
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü oldu. Yedi yıl bu görevde kalan Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi Ayasofya Müzesi Müdürü Haluk Dursun'a devretti.
Ortaylı, eski Türk Tarih Kurumu Başkan Yardımcısı Ahmet Belada ile, 2016. Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesidir. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı bakanlık danışmanı oldu.
Tarih Vakfı ve Afet İnan ailesinin iş birliğiyle iki yılda bir verilen Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü'nün 2004 yılındaki sahipleri İlber Ortaylı'nın da içinde bulunduğu jüri tarafından belirlenmiştir. 2009 yılında İzmir Kitap Fuarı'na katılmıştır. Millî Saraylar Daire Başkanlığının Dolmabahçe Sarayı'nda düzenlediği "Vefatının 150'nci yılında I. Abdülmecit ve dönemi" başlıklı uluslararası sempozyumun açılış ve kapanış oturumlarına katılmıştır.
Ortaylı, ileri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Farsça ve iyi seviyede Latince bilmektedir. Katıldığı bir televizyon programında bilgisayar kullanmadığını, başkalarının yanlış bilgilerle biyografisini yazdığını ve bundan büyük rahatsızlık duyduğunu dile getiren Ortaylı, orta seviyede Sırpça, Hırvatça, Boşnakça bildiği iddialarını yalanlamıştır.
1981 yılında Mersin senatörü Dr. Talip Özdolay'ın kızı Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı oldu. On sekiz yıllık birliktelikten sonra 1999 yılında boşandı. İlber Ortaylı'nın ayrıca çocukluğundan beri büyük bir tutku ve özenle biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır. 5 Aralık 2025 tarihinde bacağındaki iltihaplanma nedeniyle hastaneye kaldırıldı. Ortaylı, kısa süre içinde taburcu edileceğini açıkladı. 11 Mart 2026'da gazeteci Fatih Altaylı, Ortaylı'nın ciddi sağlık sorunları yaşadığını belirterek Ortaylı için dua edilmesini istedi. Aynı gün Ortaylı’nın ailesi, Ortaylı’nın beş gündür yoğun bakımda tedavi gördüğünü ve sağlık durumunun stabil olduğunu açıkladı. Ortaylı, 13 Mart 2026'da 78 yaşında hayatını kaybetti.
