Bulgaristan'da 19 Nisan'da yapılan genel seçimi, resmi olmayan sonuçlara göre eski cumhurbaşkanı Rumen Radev'in liderliğindeki İlerici Bulgaristan Partisi kazandı.
İlk sonuçlar, partinin rakiplerinin çok önünde olduğunu ve Bulgaristan Parlamentosu'nda çoğunluğu sağladığını gösteriyor.
Bulgaristan Devlet Televizyonu'nun paylaştığı resmi olmayan sonuçlara göre, oyların yüzde 90'dan fazlası sayılırken, İlerici Bulgaristan Partisi oyların yüzde 45'ini alarak 240 sandalyeli parlamentoda mecliste 135 sandalye kazandı.
Bulgaristan'ın Avrupalı Gelişimi İçin Yurttaşlar (GERB) ve Değişime Devam-Demokratik Bulgaristan İttifakı (PP-DB) yüzde 12'şer oy alırken, Bulgaristan'daki Türk ve Müslüman azınlığın en güçlü siyasi temsilcisi Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) oyların yüzde 6'sını ve Vızrajdane (Diriliş) Partisi de oyların yüzde 4'ünü alarak seçim barajını aşan diğer partiler oldu.
Seçim zaferi sonrası başkent Sofya'daki parti merkezinde açıklama yapan Radev, "Bu sadece ilk adım. Bu, umudun güvensizliğe karşı zaferidir, özgürlüğün korkuya karşı zaferidir. Beklentiler, umutlar büyük" dedi.
"Bu da büyük bir sorumluluk anlamına geliyor" diye konuşan Radev, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Yeniden seçime gidilmemesi için elimizden geleni yapacağız. Güçlü bir Avrupa'nın içinde, güçlü bir Bulgaristan olmalı."
62 yaşındaki Radev, 2017'den Ocak ayında yeni bir parti kurmak için istifa etmesine dek, Bulgaristan'ın cumhurbaşkanıydı.
Radev'in seçim kampanyasındaki en büyük vaadi, yolsuzlukla mücadeleydi.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalini eleştiren Radev, bununla birlikte Bulgaristan'ın da üyesi olduğu Avrupa Birliği'nin (AB) Kremlin'e yaptırımlar uygulamasına karşı çıkmıştı.
Radev, Bulgaristan'ın Ukrayna'ya askeri destek vermesini ve silah satmasını da istemiyor.
BBC Orta Avrupa Muhabiri Nick Thorpe, Bulgaristan'da son beş yılda sekizinci kez genel seçim yapıldığına dikkat çekiyor ve yıllardır zayıf hükümetlerden bıkan seçmenlerin Radev'e ülkeye istikrar getirme fırsatı verdiğini söylüyor.
Rumen Radev, 23 Ocak'ta yeni bir parti kurmak için cumhurbaşkanlığından istifa etmişti
Eski savaş uçağı pilotu ve hava kuvvetleri komutanı
Rumen Radev, 18 Haziran 1963'te Sovyetler Birliği döneminde kurulan Bulgaristan'ın güneyindeki Dimitrovgrad şehrinde doğdu.
Askeri kariyerine 1987'de başlayan Radev, ülkesindeki eğitimi sonrası ABD'deki seçkin Hava Harp Koleji'nden mezun oldu.
"Bulgaristan'ın en tecrübeli savaş uçağı pilotu" unvanıyla korgeneral olan Radev, 2014'te Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na atandı ve bu görevi iki yıl sürdürdü.
2016'da askeri kariyerine son vererek siyasete atılan Radev, aynı yıl Bulgaristan Cumhurbaşkanı seçildi.
2017'de göreve başlayan Radev, 2021'de de seçimi kazandıktan sonra bu görevi, İlerici Bulgaristan Partisi'ni kurmak amacıyla istifa ettiği Ocak ayına kadar sürdürdü.
Radev, görev yaptığı dönemde AB politikalarına karşı "temkinli" duruşuyla dikkat çekti. "Rusya ile diyaloğun sürdürülmesi" çağrısı yaptı, Ukrayna'ya askeri yardım gönderilmesine karşı çıktı, Başbakan Boyko Borisov ile sık sık siyasi krizler yaşadı.
"Bulgaristan benzersiz bir konumda, çünkü hem Slav hem de Doğu Ortodoks geleneğine sahip tek AB üyesiyiz. Bu kullanılmalı" diyen Radev, Bulgaristan'ın Rusya ile ilişkileri yeniden tesis etmek için "çok önemli bir bağlantı" olabileceğini söyledi.
Radev geçen yıl Bulgaristan'ın Euro Bölgesi'ne katılmaya hazır olmadığını söylemiş ve bu kararın referanduma götürülmesini istemişti. Ancak bu girişimi sonuçsuz kalmış, Bulgaristan 1 Ocak'ta Euro Bölgesi'ne katılmıştı.
Bulgaristan'ın silah üretimini artırması, kamu ihalelerinin yapay zeka ile yapılması ve çok eleştirilen yargı sisteminde kapsamlı bir reforma gidilmesi, Radev'in vaatlerinden birkaçı.
Radev, 2020'deki yolsuzluk karşıtı protestolara açıkça destek vermiş, Bulgaristan'da birçok liberal ve AB yanlısı seçmenin desteğini kazanmıştı.
Bir yıl sonra muhafazakar Başbakan Boyko Borisov'un görevden ayrılmasıyla sonuçlanan protestolara katılmak için Cumhurbaşkanlığı Saratyı'ndan yumruğunu kaldırarak çıkan Radev, geçen yılın sonunda yine yolsuzluk karşıtı protestoları desteklemişti.
Hükümetin Aralık 2025'te istifası sonrası da Radev yeni bir parti kurma kararı almıştı.
Radev'in merkez sol partisi İlerici Bulgaristan; eski askeri yetkililer ve sosyalist bürokratlar ile yine eski sporcular ve Ukrayna ordusuna silah sağlayarak büyüyen ülkenin en büyük silah üreticisinin sendika lideri gibi farklı isimleri bir araya getiriyor.
Evli ve iki çocuk babası Radev, mütevazı yaşam tarzı ile kendi ifadesiyle "vatansever" eylemlere" ve "aile değerlerine" destek verdiğini söylüyor.
Sade ve içine kapanık bir siyasetçi olarak görülen Radev, deneyimli siyasetçilerin iletişim becerisine sahip değil.
Bununla birlikte Radev'in seçim kampanyasında bir köy bakkalında çekilen videosu viral olmuştu.
Radev bu videoda, artan fiyatlar ve Bulgaristan'ın Euro Bölgesi'ne girişinden şiksayet eden esnafı sakinleştirirken görülüyordu.
Viktor Orban'ın hayranı
Ülkenin eski cumhurbaşkanı Rumen Radev ve yeni kurduğu İlerici Bulgaristan partisinin reklam panoları ve afişleri, kampanya dönemi boyunca ülke genelindeki görsel manzaraya hâkim durumdaydı. Diğer partiler, geleneksel olarak kampanyalarında geniş bir kadroya yer verirken onun partisinin kampanyası tamamen lider etrafında şekillendi.
Macaristan'daki son seçimlerde mağlup olan Viktor Orban'ın hayranı olan eski savaş pilotu Radev, 2016 ve 2021'de iki kez cumhurbaşkanı seçildi.
Eski Cumhurbaşkanı Rumen Radev seçimlerin favorisiydi
Bulgaristan'ın euroya geçmesine karşı olan Radev, cumhurbaşkanlığı döneminde ardı ardına gelen koalisyon hükümetlerini sık sık eleştirdi ve yüksek oranda bir halk desteğine ulaştı.
Rusya yanlısı yönetim mi?
Bütçe yasasına yönelik ülke geneline yayılan protestoların ardından hükümetin geçen Aralık'ta dağılmasıyla tetiklenen yarışa, Cumhurbaşkanı Radev'in görev süresinin dolmasını beklemeden istifa ederek aday olması damgasını vurdu. Radev, "Hedefimiz açık: Oligarşiyi devirmek. Ülkemizi geri alalım ki Avrupalı Bulgaristan'da yoksul insan kalmasın" sözleriyle kampanyasını başlattı.
Yerleşik partilerin "yolsuzluk modelini tersine çevirme" vaadi, cumhurbaşkanlığı döneminde benimsediği Rusya yanlısı tutumu ve net siyasi ortaklarının bulunmaması anketlerde önde giden Radev'in zaferinin ülkenin iç ve dış politikasında köklü bir değişim yaratıp yaratmayacağı ve bunun AB açısından ne anlama geleceği konusunda soru işaretleri doğuruyor.
