Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, Hürmüz Boğazı'nın "fiili olarak kapanması" nedeniyle eksilen arzı telafi etmek için 400 milyon varil petrolün serbest bırakılmasını onaylayacaklarını açıkladı.
Birol, üye 32 ülkenin acil durum petrol stoklarının serbest bırakılması" için "oy birliğiyle" karar aldığını söyledi.
Bu, ajansın tarihinde serbest bırakılacak olan en büyük petrol miktarı.
Birol, "Petrol piyasasında karşılaştığımız zorluklar benzeri görülmemiş ölçekte; bu nedenle IEA üye ülkelerinin benzeri görülmemiş büyüklükte acil bir kolektif eylemle yanıt vermesinden çok memnunum" dedi.
IEA, acil durum stoklarının her üye ülkenin "ulusal koşullarına uygun bir zaman dilimi içinde" piyasaya sunulacağını belirtti.
IEA'nın açıklamasına göre ajans daha önce 1991, 2005, 2011 ve 2022'de iki kez olmak üzere, petrol stoklarının koordineli olarak altıncı kez serbest bırakıyor.
Açıklamada ayrıca, üyelerinin 1,2 milyar varilden fazla acil durum stoğuna sahip olduğu ve hükümet yükümlülükleri uyarınca ek 600 milyon varil daha endüstri stoğunun bulunduğu belirtiliyor.
Ne anlama geliyor?
Rzervlerin serbest bırakılması, yeni petrol akışının aniden başlayacağı anlamına gelmiyor.
Bunun yerine, üreticiler rafinerilerin sipariş verebilmesi için piyasaya daha fazla petrol arz edecekler.
Ancak enerji analistleri BBC'ye rafineri kapasitesinde bir eksiklik olduğunu söylüyor.
Rezervlerin serbest bırakılmasıyla ilgili diğer sorun ise bunun bir kereye mahsus olması.
BP'nin eski strateji başkanı Nick Butler, BBC'ye verdiği demeçte, "Serbest bıraktığınızda bitiyor" uyarısında bulundu.
Rystad Energy'de enerji analisti olan Jorge Leon de bu adımın "yardımcı olduğunu ancak sorunu tamamen telafi etmediğini" söyledi.
Diğer yandan IEA İcra Direktörü Fatih Birol, kararın "çok zorlu" olarak nitelendirdiği küresel doğalgaz piyasasına yardımcı olmayacağı yorumunu yaptı.
Birol, çatışmanın yol açtığı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzındaki %20'lik düşüşle başa çıkmak için "çok az seçenek" olduğunu söyledi.
Birleşik Krallık'taki gösterge niteliğindeki LNG fiyatı, çatışmaların başlamasından bu yana yaklaşık %70 oranında yükseldi ancak Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında ulaştığı zirve seviyelerinden hâlâ çok uzakta.
İranlı yetkili: 'Hürmüz Boğazı'ndan bir litre petrolün bile geçmesine izin vermeyeceğiz'
Tahran'daki Hatem-ül Enbiya karargahı sözcüsü İbrahim Zülfikari, İran'ın saldırılara karşı saldırı düzenleme politikasının "bittiğini" ilan etti.
Sözcü, Tahran'ın artık "saldırı üzerine saldırı" düzenleyeceğini duyurdu.
Zülfikari, "bir litre petrolün dahi" Hürmüz Boğazı'ndan geçip ABD, İsrail ve ortaklarına ulaşmasına izin vermeyeceklerini söyledi ve bu ülkelere giden tüm gemi ve tankerlerin "meşru hedef" kabul edileceğini söyledi.
İranlı yetkili, "Bir varil petrolün 200 dolar olmasına hazırlanın çünkü petrol fiyatları sizin bozduğunuz bölge güvenliğine bağlıydı" diye ekledi.
Ülkelerin petrol 'rezervlerini' serbest bırakmaya hazırlanması ne anlama geliyor?
Simon Jack - BBC İş Editörü
G7 ülkeleri iran savaşının neden olduğu fiyat oynaklığı sebebiyle "stratejik petrol rezervlerinin" serbest bırakılmasını desteklediklerini duyurdu.
Peki İngiltere'nin stratejik petrol rezervleri nerede, ne kadar ve bunların salınması nasıl fark yaratabilir?
Tüm Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üye devletlerinin küresel aksamalara karşı ortalama 90 günlük petrol rezervi bulundurması gerekiyor.
Bu variller tek bir noktada toplanmıyor. Shell ve BP gibi üreticiler rezervlerini İngiltere'nin çeşitli yerlerindeki terminal ve rafinerilerde tutuyor ve gerekirse başka bölgelerde bulunan stoklarını da bu rezervlere dahil edebiliyorlar.
Bu rezervlerin serbest bırakılması bir anda yeni petrolün harekete geçmesi demek değil. Üreticiler, bu yolla piyasada rafinerilerin sipariş edebileceği varil sayısını artırıyor.
Ancak BBC'ye konuşan enerji uzmanları rafineri kapasitesinin sınırlı olmasından ötürü stratejik rezervleri salmanın petrol ve jet yakıtı gibi rafine ürünlerin akışını bir anda artırmayacağını söylüyor.
Rezervlerde toplam 1.2 milyar varil olduğu düşünüldüğünde yüz milyonlarca varili bir anda tedavüle sokmak sık sık başvurulabilecek bir yöntem değil.
G7 ülkelerinin yaptığı gibi petrol rezervlerini serbest bırakmaya "hazır olmak" ya da "prensipte" bu hamleyi onayladığını ilan etmek, potansiyel kozu oynamadan piyasada güveni tahkim etmenin bir yolu.
Petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesi, hükümetlerin mevcut tehditleri gördüğünü ve bunlara iş birliğiyle karşılık verdiklerini piyasalara göstermek için başvurduğu bir çeşit güven verici ve rahatlatıcı bir adım.
Yani bu hamle petrol fiyatlarını düşürmeyebilir ama çok daha artmasını önleyebilir.
