Güven Özalp
BBC Türkçe / Brüksel
Avrupa Birliği'nden (AB) coğrafi işaret tescili alan ürünlere Kayseri pastırması da eklendi.
Kayseri pastırmasının listeye girmesiyle birlikte AB'den coğrafi işaret tescili alan Türk ürünlerinin sayısı 46'ya yükseldi.
Kayseri pastırmasının AB yolculuğunun dokuz yıllık geçmişi var.
Bu ürün için ilk başvuru 22 Mayıs 2017'de yapıldı. Başvuru menşe adı (PDO) alınmasına yönelikti.
Yasalarda yapılan değişikliklerin ardından başvuru geri çekilerek 5 Mayıs 2023'te mahreç işareti (PGI) için yeniden başvuru yapıldı.
Başvuru, 9 Şubat 2024 tarihli AB Resmi Gazetesi'nde duyuruldu.
Değerlendirme sürecinde Bulgaristan'dan, kendilerinde de benzer nitelikli bir ürün bulunduğu gerekçesiyle itiraz geldi.
AB Komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda itirazın tescili engelleyecek nitelikte olmadığına karar verildi.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, tescil konusunda, "Memleketim Kayseri'ye ve ülkemize hayırlı olsun. Tescil sürecinde itirazlar oldu. Uzmanlarımız ve hukukçularımız ile çok uğraştık. Sonunda Kayseri olarak hedefimize ulaştık" dedi.
Türkiye'de, dünyada çok az coğrafyada bulunan ürün çeşitliliği bulunduğunun altını çizen Hisarcıklıoğlu, yerel ve coğrafi işaretli ürünler için yoğun çaba sarf etiklerini belirterek, "AB süreci devam eden 46 coğrafi işaret ve iki geleneksel ürün adıyla ilgili çalışmalarımız devam ediyor" ifadelerini kullandı.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da "Eşsiz lezzetlerimizi küresel markalara dönüştürmeye, coğrafyamızın mirasına sahip çıkmaya devam ediyoruz" vurgusu yaptı.
Yüzyıllardır üretiliyor
Kayseri pastırması yüzyıllardır geleneksel olarak üretiliyor.
Ürünün ortaya çıkmasında Orta Asya'dan göçerek Anadolu'da yerleşik düzene geçenlerin kurutulmuş et geleneğinden hareketle etin lezzetli olmasını ve sağlıklı korunmasını sağlama çabası etkili oldu.
Kayseri pastırmasının bugünkü halini almasında ilin, Osmanlı döneminde baharat ticareti için ana güzergah olan İpek Yolu üzerinde yer alması önemli rol oynadı.
Kayseri'nin konumu, yerel halkın yüzyıllar önce pastırmanın yapımında kullanılan kırmızı biber tozu, kimyon ve karabiber gibi birçok baharatı kolaylıkla temin edebilmesini sağladı.
Kayseri'nin kuru iklimi ve özellikle sonbaharda Erciyes Dağı'ndan esen rüzgâr, ürünün başarılı bir şekilde kurutulmasını mümkün kılan unsurlar arasında yer aldı.
Gündüz ve gece arasında önemli bir sıcaklık farkının olduğu bu rüzgarlı döneme "pastırma yazı" denmesi de dikkat çekiyor.
Geleneksel üretimde, Kayseri pastırması, gündüzleri sıcak ortamda fermente edilirken geceleri soğuk ortamda aromasının olgunlaşması sağlanıyordu.
Böylelikle yavaş ve homojen bir kurutma süreci gerçekleşiyordu.
Günümüzde ise üretici işletmelerde aynı kurutma koşullarını sağlayacak endüstriyel çözümler geliştirildi. Bu sayede Kayseri pastırmasının tüm yıl boyunca üretilebilmesi sağlandı.
Evliya Çelebi de yazdı
Kayseri pastırması, pek çok yayına konu olmasıyla da dikkat çekiyor.
Bu eserlerin en eskilerinden ve en önemlilerinden biri 17. yüzyıla ait.
AB Resmi Gazetesi'nde yayınlanan başvuruda yer alan bilgilere göre dünya çapında tanınan Evliya Çelebi tarafından kaleme alınan "Seyahatname" adlı eserde Kayseri pastırmasına atıf yapılıyor.
Bir diğer eski yayının ise 1928 yılında yayınlanan Askeri Tıp Veteriner Dergisi olduğuna işaret ediliyor. Bu dergide Kayseri pastırmasının kendine özgü ve lezzetli tadının anlatıldığının altı çiziliyor.
AB belgesinde, Kayseri pastırmasının, "bu coğrafi bölgenin yerli ve yabancı ziyaretçileri arasında en popüler ürünlerden biri olduğu ve yerel ekonomide önemli bir rol oynadığı" belirtiliyor.
Belgede, Kayseri pastırmasının ilk kez 1938'de 8. İzmir Uluslararası Fuarı'nda sergilendiği vurgusu da yer alıyor
AB listesinde 46 ürün
Türkiye son dönemde AB'den coğrafi işaret tescili alınmasına yönelik hamlelerini yoğunlaştırdı.
Bugüne kadar bu sürecin başarıyla tamamlandığı 46 ürün var.
Coğrafi işaret ve geleneksel ürün kategorilerinde yer alan 48 ürün için de çalışmalar sürüyor.
Kayseri pastırması dışında AB tarafından tescil edilen ürünler şunlar:
- Gaziantep baklavası
- Aydın inciri
- Malatya kayısısı
- Aydın kestanesi
- Milas zeytinyağı
- Bayramiç beyazı
- Taşköprü sarımsağı
- Giresun tombul fındığı
- Antakya künefesi
- Suruç narı
- Çağlayancerit cevizi
- Gemlik zeytini
- Edremit zeytinyağı
- Milas yağlı zeytini
- Ayaş domatesi
- Maraş tarhanası
- Edremit Körfezi yeşil çizik zeytini
- Ezine peyniri
- Safranbolu safranı
- Aydın memecik zeytinyağı
- Araban sarımsağı
- Osmaniye yer fıstığı
- Bingöl balı
- Bursa şeftalisi
- Hüyük çileği
- Bursa siyah inciri
- Söke pamuğu
- Manisa mesir macunu
- Gaziantep menengiç kahvesi
- Silifke yoğurdu
- Aydın memecik zeytini
- Erzincan tulum peyniri
- Aydın çam fıstığı
- Afyon pastırması
- Afyon sucuğu
- Gaziantep fıstık ezmesi
- Mut zeytinyağı
- Kırkağaç kavunu
- Hatay kaytaz böreği
- Gaziantep lahmacunu
- İpsala pirinci
- Bursa kestane şekeri
- Yenice ıhlamur balı
- Maraş çöreği
- Adana şalgamı
