Macaristan'ın yeni başbakanı Peter Magyar, Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un kendisine yeni hükümetin mayısın ilk haftasında göreve başlayabileceğine dair güvence verdiğini belirtti…
Viktor Orban'ın 16 yıllık iktidarına son vererek başbakanlık koltuğuna oturan Macaristan Başbakanı Peter Magyar, seçimlerin ardından geçen bir haftada öncelikli hedeflerine dair önemli sinyaller verdi.
Macaristan'da geçtiğimiz pazar günü gerçekleştirilen seçimlerde Péter Magyar'ın TIZSA partisi oyların yüzde 53,27'sini, iktidardaki Viktor Orbán'ın FIDESZ-KDNP ittifakı yüzde 38,08'ini, Vatanımız partisi yüzde 6'sını aldı. Bu sonuçlarla 16 yıldır ülkeyi yöneten otoriter Viktor Orbán'ın iktidarı barışçıl bir biçimde sona erdi. Peter Magyar'ın 9 veya 10 Mayıs'ta yemin ederek göreve başlaması bekleniyor.
Peter Magyar, Pazar günü zafer konuşmasında da "Bize hükümetin musallat ettiği tüm kuklaların istifasını talep ediyorum" diyerek Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok, Başsavcı Gabor Balint Nagy ile Anayasa Mahkemesi ve medya denetim kurumu yöneticilerini istifaya davet etti. Orban'ın parlamento çoğunluğu tarafından seçilen Cumhurbaşkanı Sulyok’un bunu "değerlendireceğini" söylediğini aktardı.
Magyar, çeşitli bakanlıklardan ve Orban'ın partisi Fidesz'e yakın şirketlerden "belge imhası" haberleri aldıklarını duyurdu. Seçim kampanyası boyunca yolsuzluklarla mücadele sözü veren Magyar, kimliğini açıklamak istemeyenlerin ihbarda bulunabilmesi için bir internet sitesi kurulduğunu belirterek, “Bu tür suçlara karışan herkes, yeni hükümet kurulduğunda hukukun en sert şekilde uygulanmasıyla karşılaşacak” ifadelerini kullandı.
FIDESZ içinden çıkan bir isim olan Magyar'ın Orban'ın politik çizgisinden tam anlamıyla uzaklaşması beklenmiyor. Suça karışmış kişilerle mücadele sözü vermesi ve hukukun üstünlüğünü tanıyor olması gibi adımlar önemli olsa da tam bir demokratikleşme yaşanması uzak bir ihtimal olarak görülüyor.
Dondurulan AB fonları
Magyar’ın önündeki en kritik sınav ekonomi olacak. Yeni hükümet; düşük büyüme, zayıf yatırımlar ve yolsuzluk ile öngörülemez devlet müdahalelerinin yarattığı kırılgan bir ekonomik yapı devralıyor. Piyasalara yapılan idari müdahaleler ve hatalı politikalar, özellikle konut fiyatlarını ve yatırım ortamını olumsuz etkilemiş durumda.
En acil adım, hukukun üstünlüğü ihlalleri nedeniyle dondurulan yaklaşık 17 milyar euroluk AB fonlarının serbest bırakılması olacak. Magyar’ın Avrupa Kamu Savcılığı Ofisi’ne (EPPO) katılma taahhüdü ve AB ile daha yapıcı ilişkiler kurma yönündeki mesajları, piyasa güvenini yeniden tesis etmek açısından kritik görülüyor.
Orban'ın VIP sığınmacıları
Macaristan, Orban döneminde yolsuzluk suçlaması ile karşı karşıya kalan siyasilerin sığındığı bir ülke haline geldi. Magyar'ın bu isimleri de hedef alması bekleniyor. Kuzey Makedonya’nın eski başbakanı Nikola Gruevski’nin 2018’de ülkeye sığınması Orban'ın VIP sığınmacı politikasının öne çıkan örneklerinden biri. Benzer şekilde 2019–2023 yılları arasında Polonya Adalet Bakan Yardımcılığı görevinde bulunan Marcin Romanowski ve Polonya'nın eski Adalet Bakanı Zbigniew Ziobro gibi isimler de bu kapsamda ülkeye kabul edildi.
Magyar, söz konusu isimlerin ülkeden gönderileceğini ve gerekirse iade edileceğini açıkça dile getirerek “Macaristan yabancı suçlular için bir sığınak olmayacak” mesajı verdi. Bu adımın, özellikle Polonya ile ilişkileri onarmak ve AB nezdinde güven tazelemek açısından sembolik ve stratejik bir öneme sahip olduğu değerlendiriliyor.
Kamu yayıncısını hedef aldı
Magyar, Macaristan'ın hükümet yapısını baştan aşağı yenileyeceğine, Orban döneminde mevcut olmayan sağlık, çevre koruma ve eğitim için ayrı bakanlıklar kuracağına dair söz verdi. Viktor Orban yanlısı olmakla suçladığı kamu medyasının yayınlarını yeni bir basın yasası çıkarana kadar askıya alacağını söyledi. Bu adımı, “basın özgürlüğünü yeniden tesis etme” hedefinin bir parçası olarak çerçeveledi.
Orban'ın neredeyse her hafta konuk olduğu, muhalif siyasetçilerin ise neredeyse hiç davet edilmediği kamu radyosu Kossuth'un programında konuşan Magyar, "Her Macar, hakikatı yayınlayan bir kamu medyasına sahip olmayı hak ediyor" diye konuştu.
Yeni başbakan, "yeni bir medya yasası çıkarmak, yeni bir medya otoritesi kurmak ve devlet medyasının asıl yapması gerekeni yapabilmesi için mesleki koşulları oluşturmada biraz zaman gerektiğini" söyledi.
Ayrıca kamu televizyonu M1'e çıkan Magyar, burada da Orban endeksli yayınları eleştirerek kamu yayıncılığını askıya alacağını belirtti. Magyar programdan sonra ise X paylaşımında şunları yazdı:
"Bir buçuk yıl sonra, tekrar "kamu" televizyon stüdyosundayım. Propaganda makinesinin son günlerine şahit olduk. TISZA hükümetinin kurulmasının ardından, kamu hizmeti niteliği yeniden sağlanana kadar "kamu" medyasının haber hizmetlerini askıya alacağız."
Başbakanlık Ofisi'ni taşıyacak
Tisza hükümeti döneminde Başbakanlık Ofisi’nin, Viktor Orban için tahsis edilen Karmeliter Sarayı yerine Parlamento’ya yakın bakanlık binalarından birine taşınacağı açıklandı.
Macaristan'ın yeni Başbakanı Magyar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Tisza hükümeti döneminde, Başbakanlık Ofisi, Viktor Orban’ın kendisi için kurduğu Kale bölgesindeki Karmeliter Sarayı’nda değil, parlamentoya yakın bakanlık binalarından birinde yer alacak" ifadesini kullandı.
Netanyahu'yu davet etti
Magyar, Macaristan-İsrail arasındaki yakın ilişkiyi devam ettirmek istediğini söyleyerek İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu Macar Ayaklanması'nın 70. yıl dönümünde düzenlenecek törene davet etti. İki ülke arasında Viktor Orban döneminde süren sıcak ilişkilerin yeni dönemde de sürmesini istediğini belirten Netanyahu da Magyar'ı İsrail'de yapılması planlanan hükümetlerarası görüşmeye çağırdı.
Orban ilk röportajında ne dedi?
Orban ise seçim yenilgisi sonrası ilk röportajını Perşembe akşamı bir YouTube kanalına verdi ve "Bu bir dönemin sonu. Bu yenilgiyi onurlu şekilde karşılamalıyız" dedi.
Kendi dönemiyle ilgili yolsuzluk iddialarını reddeden Orban, partisine yakın işadamlarının servet edinmesine ilişkin haberlerin yenilgisine katkıda bulunduğunu savundu. Orban, "acı ve boşluk hissi" içinde olduğunu söyledi ve sonucun kendi sorumluluğunda olduğunu kaydetti.
