Kate Bowie
BBC Dünya Servisi
Yirmi bir yaşındaki Maryam Khan, "Sosyal medyada karşıma çıktı ve sonrasında benzer videolar görmeye devam ettim. Neden denemeyeyim diye düşündüm?" diyor.
Bahsettiği yorucu bir egzersiz programı veya pahalı bir cilt bakım ürünü değil.
Khan ve birçok kişinin daha denediği bu yeni trend basit: Sabahları sıcak su içmek.
Geleneksel Çin tıbbı ve Hint kökenli Ayurveda kaynaklarında sıcak veya ılık su içmenin sağlığa yararlı olduğu binlerce yıldır savunuluyor.
Ancak bu kadim uygulama, sosyal medyada trend olmasının ardından yeni bir kitleye ulaştı.
Milyonlarca izlenme alan TikTok ve Instagram videoları, Çinli olmanın sağlık anlamına geldiğine yönelik etiketlerle paylaşılıyor.
Bunların çoğunda gençlerin sıcak su içtiği, sıcak kahvaltılar yaptığı ve güne esneme hareketleriyle başladığı görülüyor.
Peki bu basit yaşam tarzı alışkanlıkları gerçekten sağlığınıza faydalı mı?
Ne kadar su içmeliyiz? Fazla ya da az su tüketmenin riskleri neler?
'Çi'yi korumak '
Çin'de milyonlarca insan tarafından uygulanan geleneksel tıbbın temel inançlarından biri, enerjinin vücutta dolaştığı prensibine dayanıyor.
Çi olarak adlandırılan bu enerji akışının engellenmesi veya dengesizleşmesi durumunda hastalıkların ortaya çıktığına inanılıyor.
Bunu savunanlar, sıcak su içmenin Çi'yi güçlendirdiğine, dolayısıyla da sağlık getirdiğine inanıyor.
Geleneksel Çin tıbbı araştırmacısı Prof. Shun Au, vücudun bir ev gibi düşünülmesi gerektiğini, soğuk yemek yemenin, evinizin cereyanda kalmasıyla eş değer olduğunu söylüyor.
Bu teori, evde sıcak terlik giymek ve güne sıcak bir kahvaltıyla başlamak gibi diğer geleneksel Çin tıbbı uygulamalarının da temelini oluşturuyor.
TikTok'ta bu trendle karşılaşan asistan mimar Maryam Khan, bu anlatının, geleneksel Çin tıbbına yönelmesine neden olduğunu söyledi.
Güne Tai Chi ile başlamanın (yavaş, akıcı hareketler, derin nefes alma ve meditasyonu birleştiren bir egzersiz) ve kahvesini ılık suyla değiştirmenin faydalarını hissettiğini söylüyor.
"Hemen kafein aldığımda, sonrasında mide bulantısı hissettiğimi fark ettim" diyor.
"Sonra sade sıcak su içmeye başladım, bazen nane, limon ekleyerek... Ve kendimi daha zinde hissettim" diye devam ediyor.
İnsanlar neden geleneksel tıbba yöneliyor?
Dünya Sağlık Örgütü'nde (WHO) geleneksel tıp alanında çalışan birimin yöneticisi Dr. Shyama Kuruvilla, sosyal medyada yayılan ilginin, giderek büyüyen bir toplumsal eğilimi yansıttığını söylüyor.
Kuruvilla örneklendiriyor:
"Almanya'da yapılan bir çalışma, nüfusun %70'inin, hatta daha fazlasının, geleneksel tamamlayıcı ve bütünleyici tıp yöntemlerinden birini kullandığını gösteriyor.
"Çin ve Hindistan gibi bazı ülkelerde bu oran % 90'ın üzerinde olabilir."
Geleneksel yöntemleri savunan diğerleriyse modern tıbba güvenmiyor.
Bu şüphecilik Covid salgınında ortaya çıkmış olabilir.
ABD'de yapılan bir çalışmada, doktorlara ve hastanelere olan güvenin 2020'de %70'in üzerindeyken, 2024'te yaklaşık % 40'a düştüğü görülüyor.
Kaynak,Maryam Khan
Fotoğraf altı yazısı,Maryam Khan'a göre, geleneksel bir sabah rutini, yoğun bir günde farkındalık dolu bir an sunabilir.
Dünyanın bazı bölgelerinde modern tıbba erişimde de güçlükler yaşanıyor. Buralarda geleneksel tıp daha ucuz bir alternatif olarak kullanabiliyor.
Bazıları da kişiselleştirilmiş ve bütünsel bir yaklaşım sunduğu için geleneksel tıbba ilgi duyuyor.
Sıcak su içmek gibi alışkanlıklar, zihin, beden ve çevre dengesini savunan bu tür sağlık anlatılarına yönelimin bir işareti olabilir.
Bu sağlık inanışları aynı zamanda birçok insan için derin köklü kültürel, manevi ve tarihi öneme sahip.
Dünya Sağlık Örgütü'nden Kuruvilla, bu yöntemleri binlerce yıldır kullanan yerli halkların faydalarına yönelik de bir inanışa sahip olduğunu söyledi.
DSÖ'nün küresel geleneksel tıp merkezi, politika yapıcılara ve hastalara rehberlik sağlamak için kanıtları değerlendiriyor.
Kuruvilla, bunun devasa bir görev olduğunu ve küresel sağlık araştırmaları fonunun şu anda %1'den azının geleneksel tıp araştırmalarına harcandığını söylüyor.
"Kanıt tabanını iyileştirmeye büyük bir ihtiyaç var" diyor.
DSÖ uzmanı Kuruvilla, geleneksel bir tıp yöntemini denemeden önce hastaların, güvenli olup olmadığını kontrol etmek için sağlık uzmanlarıyla görüşmeleri gerektiğini söylüyor.
Peki ya özellikle sıcak su içmek?
DSÖ'nün bu konuda özel bir rehberi olmamasına rağmen, Kuruvilla'ya göre bu, suyun ne kadar sıcak olduğuna, ne kadar su içtiğinize ve hangi sağlık sorunlarına sahip olduğunuza bağlı.
"Her şey kanıt ve dengeyle ilgili" diye vurguluyor.
Tai Chi yavaş, akıcı hareketler, derin nefes alma ve meditasyonu birleştiren bir egzersiz.
Bilim ne diyor?
Aile hekimi ve uzun ömür tıbbı uzmanı Dr. Rosy Brooks, güne ılık su içerek başlamanın bazı faydaları olabileceğini söylüyor.
"Sindirim ve kabızlığa yardımcı olma konusunda az da olsa faydası var" diye de ekliyor.
Ayrıca, ılık suyun yemek borusundaki spazmları yatıştırmaya yardımcı olabileceğine dair az miktarda kanıt olduğunu belirtiyor.
"Ancak bunun dışında, soğuk veya sıcak su içmek sadece bedenin susuz kalmaması adına faydalı" diyor.
İngiltere'de Dr. Helen Medical adlı özel klinikte pratisyen hekimlik ve yaşam tarzı doktorluğu yapan Dr. Selina Gray ise "Soğuk suyun sağlığa zarar verdiğine dair hiçbir kanıt yok" diyor.
Ayrıca sosyal medyadaki bazı iddialara rağmen, ılık su içmenin yağ yakabileceğine, metabolizmayı hızlandırabileceğine veya "detoks" yapabileceğine dair hiçbir kanıt olmadığını vurguluyor.
"Biri ılık suyu tercih ediyorsa ve bu onu daha fazla su içmeye teşvik ediyorsa, bu harika, ancak bu metabolik bir kısayol değil" diye de ekliyor.
Singapur'da geleneksel Çin tıbbıyla iç içe büyüyen Gray, "Annemin bana iç organlarımı ısıtmak için sıcak su içmemi söylemesi halen kulaklarımda" diyor.
Yavaşlama fırsatı
Sıcak su içmenin faydalarına dair kanıtlar az olsa da araştırmalar diğer geleneksel uygulamaların faydalı olabileceğini gösteriyor.
Sağlıklı malzemelerle pişirilmiş sıcak bir kahvaltı, soğuk bir kase mısır gevreğinden çok daha besleyici olabilir.
Ayakların soğuk olmasının hastalığa neden olduğuna dair bir kanıt olmasa da, sıcak ve rahat hissetmek, rahatlamanıza ve daha iyi uyumanıza yardımcı olabilir.
Daha mütevazı araştırmalarda, geleneksel Çin Tai Chi ve Qigong egzersizlerinin gücü, hareketliliği artırabileceği ve stresi azaltabileceği tespit edildi.
Prof Shun Au: "Enerjiyi koruma kavramı, geleneksel Çin tıbbının temel konseptlerinden biri."
Geleneksel Çin tıbbı uzmanı Au, "Günlük hayatta zihnimiz çoğu zaman çok hızlı çalışıyor. Bedenimiz ve zihnimiz iki ayrı yerdeymiş gibi davranıyor" diyor.
"Meditasyon, Qigong ve Tai Chi'nin temel fikri bunu yavaşlatmak" diye de ekliyor.
Aile hekimi Brooks, sıcak su içmenin sağlığa önemli bir faydası olduğuna inanmasa da, bunun psikolojik anlamda yardımcı olabileceğini kabul ediyor.
"Yoğun dünyamızda çoğu zaman unuttuğumuz, kendinize ayırdığınız zamanı size veriyor" diye de ekliyor.
Khan da sabahları sıcak su içmenin ruh sağlığı üzerinde olumlu bir etki yarattığını ve bunun kendisine zaman ayırmak anlamına geldiğini söylüyor.
