ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'le birlikte Netanyahu'nun teşvikiyle (zorlamasıyla) 28 Şubat'tan itibaren İran'a saldırmaya başladı. Hedeflerinin İran'da rejimi değiştimek (devirmek) ve nükleer kapasitesini ortadan kaldırmak olduğunu söylemişti. Trump o tarihten bu yana ‘Destansı Öfke’ adını verdikleri saldırılarda tarihi bir başarı elde ettiklerini, rejimi değiştirdiklerini iddia etti. İran'ın 47 yıldır “ABD ve İsrail'e ölüm” dediğini, savaşla Molla rejimini devirmeyi başardıklarını öne sürdü. Onbinlerce bombardımana karşın İran’ın misilleme saldırıları ve direnişi hız kesmiş değil. Rejim de devrilmedi. Ancak ABD'de yönetim 34'ncü günde yoruldu, Trump rejimi sarsıldı. Liyakata dayalı devlet kurumları yapılanması yerle bir edilerek Beyaz Saray'a sadakat gösteren el pençe divan duran Anayasa dinamiklerini umursamadan Trump'ın talimatlarıyla kayıtsız şartsız denilenleri yapanlar göreve getiriliyor.
ABD ve İsrail’in ortak operasyonuyla başlayan “Destansı Öfke”, İran’ın nükleer tesislerini, askeri komuta merkezlerini, donanma ve hava kuvvetlerini hedef aldı. Trump, 1 Nisan 2026’da Beyaz Saray’dan ulusa seslenerek “stratejik hedeflerimizin tamamlanmak üzere olduğunu” ilan etti ve “önümüzdeki 2-3 hafta içinde İran’ı taş devrine geri göndereceğiz” tehdidinde bulundu.
Savaşın bir ayda “tarihi başarı” olarak nitelendirilmesi, kısa vadede belirli çıkar gruplarının (özellikle enerji ve savunma lobilerinin) önünü açtı; ancak bölgesel kaos, petrol fiyatlarındaki dalgalanma, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve müttefiklerle gerilim yarattı. Bu hamle, söylediğim anlamda Trump’ın “görevini” yerine getirdiği bir dönüm noktasıydı: Kısa-orta vadeli hedefler için yüksek riskli kaos yaratıldı!
Trump döneminde güç dengesi
Bondi’nin hızlı düşüşü, Trump’ın ikinci dönemine ilişkin temel bir gerçeği ortaya koydu. Sadakat, övgü ve itaat iktidar için gerekli fakat başkanın maksimalist kişisel ve siyasi hedefleri karşısında kalıcı bir koruma sağlamıyor.
Bondi’nin müttefikleri dahi onun kendisini savunmasız bir konuma soktuğunu kabul etti. 14 aylık görev süresi, bir dizi hata ve iletişim krizleriyle geçti ve Cumhuriyetçilerle ilişkilerini zayıflattı.
Bondi'nin görevden alınması, Epstein davasındaki eylemleri hakkında Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi’nde yeminli ifade vermesinden yaklaşık iki hafta önce gerçekleşti.
Trump ile gerilim ve davalar
Bondi’nin en büyük riski Trump’ın kendisiydi. Bondi, Trump’a sık sık abartılı övgülerde bulunurken, Trump’ın öfkesinin arttığı belirtildi.
Trump özellikle eski FBI Direktörü James Comey ve New York Başsavcısı Letitia James’e karşı açılan davalarda Adalet Bakanlığı’nın başarısız olmasına tepki gösterdi.
Trump’a yakın konut yetkilisi Bill Pulte’nin uzun süredir Bondi’nin görevden alınmasını istediği ve davalardaki yavaşlık ile hataları ona yüklediği ifade edildi.
Ayrıca Trump’ın uzun süredir hukuk danışmanı olan Boris Epshteyn’in de Bondi’ye karşı olduğu ve bu kararın alınmasında etkili olduğu belirtildi.
Beyaz Saray içindeki dengeler
Bondi’nin Beyaz Saray’daki en önemli destekçisi olan Genel Sekreter Susie Wiles’ın, onu savunmakta giderek zorlandığı ancak görevde kalması için sonuna kadar mücadele ettiği ifade edildi.
Son haftalarda Bondi, Trump’ın hedef aldığı isimlere yönelik daha agresif adımlar atarak konumunu güçlendirmeye çalıştı. Bu kapsamda eski Obama yetkilisi John Brennan ve eski Beyaz Saray danışmanı Cassidy Hutchinson gibi isimler hedef alındı.
Yeni görev ve olası halefler
Trump’ın hangi olayın son noktayı koyduğuna dair net bir bilgi bulunmazken, Noem ve Bondi’nin görevden alınmasıyla birlikte üst düzey görev değişikliklerinin artabileceği değerlendiriliyor.
Trump, Bondi’nin yerine geçici olarak yardımcısı Todd Blanche’ın getirileceğini açıkladı. Ayrıca Çevre Koruma Ajansı Başkanı Lee Zeldin’i de bu görev için değerlendirdiğini ifade etti.
Trump, Zeldin için daha önce “bizim gizli silahımız” ifadesini kullanmıştı.
Bondi’nin görevden alınma gerekçeleri dikkate alındığında, yerine gelecek kişinin Trump’ın misilleme beklentilerini karşılamak gibi son derece zor bir görevle karşı karşıya kalacağı belirtiliyor.
ABD Savunma Bakanlığı'nda darbe gibi görevden almalar
Pentagon'da Çarşamba gece yarısı operasyonu gerçekleştirildi. ABD ordusunun komuta kademesinde büyük kriz yaşandı, diğer bir ifadeyle darbe oldu.
Atlantic dergisi de dün, Beyaz Saray planlarına aşina kaynaklara atıfta bulunduğu haberinde, FBI Direktörü Kash Patel, Kara Kuvvetleri Sekreteri Daniel Driscoll ve Çalışma Bakanı Lori Chavez-DeRemer’in Başkan Donald Trump'ın yönetiminden ayrılmasıyla ilgili görüşmelerin devam ettiğini bildirdi. Dergi, zamanlamanın belirtilmediğini ve Trump'ın henüz kararını vermediğini ifade etti.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Randy George’u görevden alması, Pentagon’da gerilimi tırmandırdı. Kararın, ordu yönetimiyle yaşanan anlaşmazlıklar ve personel tartışmalarının bir sonucu olduğu belirtildi. Hegseth, Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı Orgeneral Randy George’u perşembe sabahı görevden aldı. Askeri yetkililer, bu kararın Hegseth ile ordu yönetimi arasında giderek artan gerilimi yansıttığını ifade etti.
2023 yılında göreve atanan George, 2024’te ordunun tarihindeki en kötü asker alım krizlerinden birinden çıkmasına liderlik etti. Ayrıca Ukrayna’daki savaşta öne çıkan düşük maliyetli insansız hava araçları ve diğer silah sistemlerinin hızlı şekilde tedarik edilmesi için çalışmalar yürüttü.
George, Hegseth'in görevden aldığı bir düzineden fazla üst düzey askeri yetkilinin sonuncusu . Bu yetkililer arasında eski Genelkurmay Başkanı General CQ Brown, Deniz Kuvvetleri Komutanı Amiral Lisa Franchetti ve Hava Kuvvetleri Genelkurmay Başkan Yardımcısı General James Slife de bulunuyor.
Gerilimin nedeni ne?
Yetkililer, Hegseth ile George arasındaki gerilimin ordunun yönü konusunda temel bir anlaşmazlıktan kaynaklanmadığını belirtti. Gerilimin, Hegseth’in orduya yönelik uzun süredir devam eden şikayetleri, personel politikaları üzerindeki çekişmeler ve Kara Kuvvetleri Bakanı Daniel P. Driscoll ile yaşadığı sorunlu ilişkiden kaynaklandığı ifade edildi. Son bir yılda George ile Driscoll’un yakın bir çalışma ilişkisi kurduğu aktarıldı.
Terfi krizi: Irk ve cinsiyet tartışması
Hegseth’in, dört subayın bir yıldızlı general rütbesine terfisini engelleme kararı da taraflar arasında gerilimi artırdı. Terfisi engellenen subaylardan ikisinin siyahi, ikisinin ise kadın olduğu; listenin geri kalanının büyük ölçüde beyaz erkeklerden oluştuğu belirtildi.
Bu durum, bazı üst düzey askeri yetkililerin söz konusu subayların ırk ya da cinsiyet nedeniyle hedef alınıp alınmadığını sorgulamasına yol açtı.
Hegseth’in aylardır bu subayların listeden çıkarılması için baskı yaptığı fakat George ve Driscoll’un bu talebi, subayların uzun ve başarılı hizmet geçmişlerini gerekçe göstererek reddettiği kaydedildi.
İki hafta önce George’un, söz konusu dört subayın durumunu ve Hegseth’in ordu personel kararlarına müdahalesini görüşmek için Savunma Bakanı ile bir araya gelmek istediği, ancak Hegseth’in bu görüşme talebini reddettiği belirtildi.
Görevden alma kararı sızdırıldı
Geçen hafta aşırı sağcı komplo teorisyeni Laura Loomer, sosyal medyada yaptığı paylaşımda Hegseth’in George’u görevden almayı “ciddi şekilde değerlendirdiğini” yazdı. Loomer’ın hem Hegseth hem de ABD Başkanı Donald Trump’a yakın olduğu biliniyor. Loomer ayrıca Driscoll’u da sık sık hedef aldı.
George’un, Hegseth’in selefi ve eski dört yıldızlı general olan Lloyd Austin ile de yakın bir ilişki içinde olduğu ifade edildi.
Yeni isimler kimler?
George’un yerine, daha önce Pentagon’da Hegseth’in kıdemli askeri yardımcısı olarak görev yapan Orgeneral Christopher LaNeve’in getirilmesinin beklendiği belirtildi.
Hegseth ayrıca Orgeneral David M. Hodne’yi de görevden aldı. Hodne, Ekim ayında ordunun modernizasyonu ve doktriniyle ilgilenen önemli bir dört yıldızlı pozisyon olan Dönüşüm ve Eğitim Komutanlığı’nın başına getirilmişti.
Bunun yanı sıra, Kara Kuvvetleri Baş Papazı Tümgeneral William Green Jr. da görevden alındı.
Telefonda söyledi
George’un görevden alınacağı yönündeki söylentilerin aylardır dolaştığı ifade edilirken, kararın kendisine perşembe günü saat 16.00’da Hegseth tarafından yapılan bir telefon görüşmesiyle bildirildiği aktarıldı.
CBS News’in de aynı saatlerde bu gelişmeyi duyurduğu belirtildi.
Orduda tepki, George sahada nasıldı?
Üst düzey askeri yetkililer, George’un görevden alınmasını, son dönemde Irak ve Afganistan’da görev yapmış deneyimli üç ve dört yıldızlı subayların görevden alınması ya da geri plana itilmesiyle birlikte değerlendirdi.
Ekim ayında Kara Kuvvetleri Kurmay Başkan Yardımcısı Orgeneral James J. Mingus’un görev süresi dolmadan bir yıl önce emekliye ayrılmak zorunda bırakıldığı ve bu kararın üst düzey ordu yönetiminin görüşü alınmadan hızlı şekilde açıklandığı hatırlatıldı.
George’un görevden alınmasının, halihazırda Hegseth’in baskısı altında olduğunu düşünen ordu içinde öfke ve hayal kırıklığı yarattığı ifade edildi.
George’un Irak ve Afganistan’da birçok görevde bulunduğu ve yenilikçi bir muharebe lideri olarak ün kazandığı belirtildi. Afganistan’da görev yaptığı dönemde askerleri kanlı ve çoğu zaman sonuçsuz çatışmaların yaşandığı uzak vadilerden çekerek nüfus merkezlerini korumaya yönlendirdi.
Ayrıca sadece Taliban’ı hedef almakla kalmayıp, Afgan halkına zarar veren yolsuz hükümet yetkililerine karşı da operasyonlar yürütülmesini teşvik etti.
Modernizasyon adımları ve yeni programlar
Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanı olarak George, “temas halinde dönüşüm” adı verilen bir program başlattı. Bu program kapsamında 3 bin askerlik tugaylar, yeni tür insansız hava araçları, yeni taktikler ve yapay zekâ destekli hedefleme sistemlerini denemeye yönlendirildi.
Bu dönüşümü finanse edebilmek için George, modern savaş alanında hayatta kalamayacağı düşünülen bazı silah sistemlerini iptal etti.
Dikkat çeken iptaller
George, düşman makineli tüfek ateşi, havanlar ve roketatarlar altında ilerlemek üzere tasarlanan hafif tank M-10 Booker projesini iptal etti. Ordu bu proje için 1 milyar dolardan fazla harcama yapmıştı. Geçen yıl bu aracın 500 ya da 1000 dolarlık kamikaze dronlar tarafından kolayca imha edilebileceği değerlendirildi.
George ayrıca, dokuz koltuklu, hafif yapılı ve arazi şartlarında hızlı hareket edebilen Piyade Manga Aracı’na yatırım yaptı. Bu araç zırh yerine hız ve manevra kabiliyetiyle saldırılardan kaçmayı hedefliyor.
Son aylarda ise ordunun ana muharebe tankının yeni versiyonu olan M1E3 Abrams’ın geliştirilmesini hızlandırdı. Yeni tankın daha hafif, daha hızlı ve daha hareketli olması planlanıyor.
