İnsanlığı Dünya'dan en uzağa götüren Artemis II görevi başarıyla tamamlandı, dört astronotu taşıyan Integrity isimli Orion kapsülü Pasifik Okyanusu'na indi.
Uzay aracı, ABD Doğu Saati ile Cuma günü saat 20.07 civarında (Türkiye saatiyle Cumartesi 03.07) San Diego açıklarında okyanusa iniş yaptı.
Astronotların Ay'ın çevresini dolaştığı görev dokuz gün bir saat 32 dakika sürdü.
İniş planlandığı gibi, bir sorun olmadan gerçekleşti ve astronotların durumlarının çok iyi olduğu bildirildi.
NASA inişi "tam anlamıyla örnek bir iniş" olarak niteledi.
Okyanusa inişiyle birlikte, uzay aracını su üstünde dengede tutacak beş hava yastığı açıldı. Kapsülün kapısı açılmadan önce iyice soğuması beklendi.
Tarihi Artemis II görevinin en riskli evrelerinden biri Dünya'ya iniş kısmıydı.
Tarihi misyonun kahramanları; NASA astronotları Reid Wiseman, Christina Koch, Victor Glover ve Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen. Bu ekip, ABD’nin Çin’den önce 2028’de Ay yüzeyine geri dönme ve ardından Mars kapısını aralayacak kalıcı bir üs kurma vizyonunun ilk öncüleri oldu.
Dakika dakika inişte neler yaşandı?
Artemis II mürettebatı, Dünya atmosferine yeniden girişten yalnızca 14 dakika sonra Pasifik Okyanusu'na iniş yaptı.
- TSİ 02.33 – Orion kapsülü, astronotları Ay'ın etrafında ve Dünya'ya dönüş yolunda yönlendirmek için kullanılan servis modülünden ayrılıyor. Servis modülü daha sonra Dünya atmosferinde zararsız biçimde yanarak yok oluyor.
- TSİ 02.53 – Orion uzay aracı, saatte ses hızının 35 katı hızla iniş noktasına doğru ilerleyerek Dünya atmosferine giriyor. Mürettebat kapsülünün etrafında plazma birikmesi nedeniyle astronotlarla planlanan altı dakikalık bir iletişim kesintisi yaşanıyor.
- TSİ 03.03 – Orion'u yavaşlatmak ve dengelemek için ilk paraşütler 7.132 metre yükseklikte açılıyor.
- TSİ 03.04 – Orion'un üç ana paraşütü açılıyor ve uzay aracının hızı saniyede 61 metrenin altına düşüyor. Orion artık son alçalma aşamasında.
- TSİ 03.07 – Suya iniş. Mürettebat, San Diego açıklarında Pasifik Okyanusu'na planlandığı gibi zamanında iniyor. Nasa daha sonra kapsülün hedefinin bir mil yakınına indiğini söylüyor.
- TSİ 03.34 – Astronotlar, 10 günün ardından ilk kez uzay aracından çıkıyor ve güvenli şekilde şişme bir bota alınıyor.
- TSİ 03.56 – Artemis II mürettebatı buradan USS John P Murtha gemisine götürülüyor ve burada tıbbi kontrollerden geçiriliyor.
Kaynak,Reuters
Fotoğraf altı yazısı,Kaliforniya'nın San Diego kentindeki Hava ve Uzay Müzesi'nde toplanan kalabalık Dünya'ya dönüşü izledi.
Kaynak,Reuters
Fotoğraf altı yazısı,Kaliforniya'nın San Diego kentindeki Hava ve Uzay Müzesi'nde toplanan kalabalık Dünya'ya dönüşü izledi.Şimdi ne olacak?
Astronotlar Dünya'ya varışlarının ardından, onlar için gönderilen ABD savaş gemisinde doktorlar tarafından derhal muayene edildiler.
Daha sonra helikopterle karaya taşınıp ardından uçakla Nasa'nın Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'ne götürüldüler.
Uzayda geçirilen zaman, Artemis II mürettebatı için fiziksel olarak oldukça yıpratıcı oldu.
Yerçekimi olmadan, uzayda kas ve kemik kütlesi azalıyor.
En fazla etkilenen kaslar, sırt, boyun ve baldır bölgelerinde duruşun korunmasına yardımcı olan kaslar.
Astronotların katı egzersiz gereklilikleri bulunuyor ancak bu tüm kas kaybını önleyemiyor.
Sadece iki hafta içinde kas kütlesi yüzde 20'ye kadar azalabiliyor.
Orion kapsülü, atmosferle temas ettiği an saatte yaklaşık 38 bin kilometre hıza ulaştı. Bu hız, atmosferik sürtünmenin kapsül yüzeyinde muazzam bir ısı yaratması demek.
Artemis II’nin son teknoloji ısı kalkanı, devasa sürtünme kuvveti ile ortaya çıkan 3 bin derecelik muazzam sıcaklığa karşı mürettebatın tek güvencesi olacak. Kapsül dışarıdan bakıldığında bir alev topuna dönüşse bile astronotlar içeride güvende oluyor. Astronotların durumlarına ilişkin "çok çok iyiler" ifadesi kullanıldı.
Artemis II pilotu Victor Glover, uzaydan basına yaptığı açıklamada, "Bu göreve atandığımız 3 Nisan 2023'ten beri aslında Dünya'ya yeniden dönüş üzerine düşünüyorum" demişti.
Yaşadıklarını henüz tam olarak sindiremediğini söyleyen Glover, "Atmosferden bir ateş topunun içinde geçmek de başlı başına çok etkileyici" diye konuşmuştu.
Uzaydaki son tam günlerinde mürettebat, Dünya'ya dönüş için hazırlık yapıyor. Dünya atmosferine dönüş ve denize iniş prosedürlerini gözden geçirmenin yanı sıra, Dünya'nın yerçekimine dönüşte yaşanabilecek baş dönmesini azaltmaya yardımcı olan basınç giysilerini denediler.
Artemis II'nin dört kişilik mürettebatı; görev uzmanı Christina Koch, görev uzmanı Jeremy Hansen, pilot Victor Glover ve komutan Reid Wiseman'dan oluşuyor.
Orion'un mürettebat modülü ile servis modülü, kapsül Dünya'nın üst atmosferine ulaşmadan yaklaşık 20 dakika önce ayrılacak. Kapsül, ısı kalkanının aşırı sıcaklıklara karşı en büyük yükü alacağı şekilde konumlanacak ve içindeki astronotları korudu.
Gerekirse, atmosfere girişten yaklaşık 16 buçuk dakika önce son bir yörünge düzeltme manevrası yapılması planlandı.
Uzay aracının atmosfere çok hassas bir açıyla girmesi gerekiyordu. Avustralya'daki Queensland Üniversitesi Hipersonik Araştırmalar Merkezi'nden Dr. Chris James, hata payının çok küçük olduğunu söylüyor; bunun artı ya da eksi bir derece olabileceğini dile getirdi.
James, "Giriş arayüzüne ulaştıklarında, koşulların tam olarak beklendiği gibi olduğundan emin olmak isterler" dedi.
Giriş arayüzü, bir uzay aracının uzaydan bir gezegenin üst atmosferine geçtiği noktayı ifade ediyor.
"Yanlış açıyla girerlerse araç atmosferde yanar. Çok yüksekten girip biraz kaldırma kuvveti oluşursa atmosferden sekebilirler. Bu yüzden tam isabet olması gerekiyor."
'Eğlence burada başlıyor'
Artemis II uçuş direktörü Rick Henfling, Çarşamba günü düzenlenen basın toplantısında Orion'un 122 km yükseklikte atmosfere giriş yapacağını söyledi.
Henfling "Ve işte asıl eğlence o zaman başlıyor" dedi.
Atmosferden geçerken Orion'un ısı kalkanı yaklaşık 2 bin 700°C sıcaklığa maruz kalacak. Bu, Güneş'in yüzey sıcaklığının yaklaşık yarısı.
Isı kalkanı özellikle dikkatle incelenmişti; çünkü ilk insansız Artemis görevinde ciddi hasar görmüştü. Ancak mühendisler, yeniden giriş açısını ayarlayarak bu sorunu çözdüklerinden emin.
Artemis II görevinin uçuş direktörü Rick Henfling
Henfling, atmosfere girişten okyanusa inişe kadar geçen sürenin yalnızca 13 dakika olduğunu söyledi.
Girişten yaklaşık 24 saniye sonra kapsülün Dünya ile iletişimi tamamen kesilmesi ve bu durum altı dakika sürmesi planlanıyordu.
James'e göre bunun nedeni, yüksek hızla ilerleyen aracın havayı aşırı ısıtarak oksijen ve azot atomlarından elektronları koparması ve radyo sinyallerini engelleyen elektrik yüklü bir plazma oluşturması.
Henfling'e göre altı dakikalık bu kesinti sona erdiğinde Orion'un yaklaşık 46 km yükseklikte olması ve oldukça hızlı bir şekilde düşmesi bekleniyordu.
Artemis II uçuş direktörü, "O noktada iniş alanına birkaç on mil mesafede olacağız. Ardından odak noktamız paraşütlerin açılması olacak" dedi.
Yavaşlama
Uzay aracı, Dünya atmosferine saatte 40 bin km'den fazla bir hızla girdi.
James, yavaşlamanın ilk adımının atmosferin kendisini bir fren olarak kullanmak olduğunu söyledi.
Orion kapsülü aerodinamik olarak tasarlanmış değil. Bu nedenle "adeta uçan bir tuğla gibi atmosfere çarpıyor ve atmosferin oluşturduğu sürtünme kuvvetiyle yavaşlıyor."
Bu hızlarda astronotların ciddi şekilde sarsılacağını belirten James, insansız araçların yaklaşık bir dakika içinde 100 G kuvvetiyle atmosfere girebildiğini, ancak bunun insanlar için ölümcül olacağını söyledi.
Mürettebat için daha güvenli olması adına giriş açısı ayarlanarak süreç bir dakika yerine yaklaşık beş dakikaya yayıldı ve maruz kalınan G kuvveti azaltıldı.
Uzay aracı güvenli şekilde atmosferden geçtikten sonra, hızını azaltmak için bir dizi paraşüt açıldı.
Henfling, "İlk olarak iki adet fren paraşütü açılacak. Bu yaklaşık 6,7 km yükseklikte gerçekleşecek ve hızımızı saatte yaklaşık 322 km'ye düşürecek" dedi.
Fren paraşütleri, ana paraşütler açılmadan önce aracı stabilize etmek ve yavaşlatmak için kullanıldı.
Ana paraşütlerin yaklaşık 1,8 km yükseklikte açılacağını belirten Henfling, bunun kapsülü ve içindeki dört astronotu saatte yaklaşık 32 km hızla "yumuşak" bir inişe hazırlayacağını söyledi.
Denize iniş
California açıklarında bir kurtarma ekibi astronotları bekliyordu.
Kapsül dik, ters ya da yan şekilde suya inebileceğinden turuncu hava yastıkları şişerek kapsülü dik konuma getirdi ve mürettebatın güvenli şekilde çıkmasını sağladı.
Mürettebatsız Orion kapsülü, Ay etrafındaki görevini başarıyla tamamladıktan sonra 11 Aralık 2022'de Pasifik Okyanusu'na iniş yaptı.
Orion programı yardımcı yöneticisi Debbie Korth, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Mürettebatı kurtarıp iki saat içinde sağlık birimine ulaştırmayı bekliyoruz" dedi.
Astronotların inişten sonraki 24 saat içinde San Diego Deniz Üssü'ne geri getirilmesi planlanıyordu.
James, "Bu, son 50 yılda insanların Dünya'ya yaptığı en hızlı atmosfer girişi" dedi.
NASA'nın astronotları güvenle geri getirme görevini son derece ciddiye aldığını vurgulayan James, sözlerini şöyle bitirdi:
"Ama yine de onların Dünya'ya geri döndüğünü görene kadar içimde bir parça daha rahat etmeyecek."
Rekor kırdılar
NASA’nın Artemis II görevi kapsamında uzaya gönderdiği dört astronot, Ay’ın yerçekiminin Dünya’ya kıyasla daha baskın hale geldiği “etki alanına” girdi. Bu kritik eşik, Dünya’dan yaklaşık 232 bin mil (373.400 km) uzaklıkta, Ay’a yaklaşık 39 bin mil (62.800 km) mesafede, görevin başlamasından dört gün altı saat sonra aşıldı. Bu geçişle birlikte ekip, insanlık tarihinde şimdiye kadar ulaşılan en uzak noktaya ilerlemiş oldu.
NASA'nın (ABD Havacılık ve Uzay Ajansı) 54 yıl sonra gerçekleştirdiği ilk insanlı Ay seyahatinde yer alan astronotlar, Dünya'dan en uzağa ulaşan insanlar olarak tarihe geçti.
Önceki rekor, 1970 yılında Dünya'dan 400 bin km. uzağa giden Apollo 13 astronotlarına aitti.
Artemis II misyonundaki astronotlar bu rekoru 406 bin km.'ye taşıdıktan sonra paylaştıkları mesajda "Bir sonraki nesil bizim rekorumuzun çok uzun süre yerini korumasına izin vermemeli" ifadelerini kullandı.
