ABD ile İran arasında kritik görüşmelerin ilki Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapıldı. Beyaz Saray, ABD ve İran heyetlerinin Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yüz yüze ve doğrudan görüştüğünü doğruladı. Hürmüz Boğazı'nın görüşmelerde ciddi anlaşmazlık yarattığı belirtildi. Tarihi görüşmede dakika dakika yaşananlar...
01:03 DEVRİM MUHAFIZLARI: SADECE ASKERİ OLMAYAN GEMİLER HÜRMÜZ'DEN GEÇEBİLİR
İran Devrim Muhafızları'dan ABD'nin Hürmüz Boğazı açıklamalarına yanıt geldi. Herhangi bir askeri geminin Hürmüz'den geçmeye çalışmasına güçlü yanıt verileceği belirtildi. Hürmüz Boğazı'ndan sadece askeri olmayan gemilerin geçebileceği açıklandı.
23:52 TRUMP: İRAN'LA DERİN MÜZAKERE İÇİNDEYİZ
ABD Başkanı Donald Trump son açıklamasında, İran'la derin bir müzakere içinde olduklarını söyledi. Trump, "İran belki bir anlaşma yapacak ya da yapmayacak. Ne olursa olsun sonuçta kazandık." dedi. Trump Hürmüz Boğazı ile ilgili de, "Mayın temizleyici gemilerimiz orada. Boğazı temizliyoruz" diye konuştu.
21:13 İRAN MEDYASI: YENİ TUR BU GECE YAPILACAK
İran devlet medyasına göre, ABD ve İran arasındaki müzakerelerde 3. tur bu gece yapılacak.
20:20 "İKİ ABD GEMİSİ HÜRMÜZ'DE MAYIN TEMİZLİYOR"
CENTCOM, ABD-İran arasındaki müzakereler sürerken bugün itibariyle ABD unsurlarının Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme çalışmalarına zemin hazırlamaya başladığını bildirdi. CENTCOM açıklamasında, söz konusu faaliyetler kapsamında ABD Donanması’na ait iki adet güdümlü füze destroyerinin bölgede çalışmalar yürüttüğünü bildirildi.
CENTCOM’dan yapılan yazılı açıklamada, "USS Frank E. Peterson ve USS Michael Murphy gemileri, Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Umman Körfezi’nde faaliyet gösterdi. Bu operasyon, İran’ın Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tarafından daha önce döşendiği belirtilen deniz mayınlarının tamamen temizlenmesini sağlamak amacıyla yürütülen daha geniş çaplı bir görevin parçasıdır" denildi.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, "Bugün yeni bir geçiş hattı oluşturma sürecini başlattık ve bu güvenli rotayı yakında denizcilik sektörüyle paylaşarak ticaretin serbest akışını teşvik edeceğiz" dedi.
ABD-İran hattında 45 yıllık kriz. Düşmanlık nasıl başladı?
REHİNE KRİZİYLE KOPAN İLİŞKİLER
4 Kasım 1979’da İran’da Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin iadesini talep eden öğrenciler, ABD’nin Tahran Büyükelçiliği’ni basarak 52 diplomatı 444 gün boyunca rehin aldı.
Bu kriz, Washington’ın 1980’de Tahran ile diplomatik ilişkileri kesmesine ve kapsamlı yaptırımlar uygulamasına yol açtı.
“ŞER EKSENİ” VE YAPTIRIMLAR DÖNEMİ
1990’lardan itibaren ABD, İran’ı bölgedeki silahlı gruplara destek vermekle suçlayarak ekonomik yaptırımları artırdı.
2002’de dönemin ABD Başkanı George W. Bush, İran’ı Irak ve Kuzey Kore ile birlikte “şer ekseni” olarak tanımladı.
2019’da Washington yönetimi, İran Devrim Muhafızları’nı “terör örgütü” ilan ederek gerilimi daha da tırmandırdı.
NÜKLEER ANLAŞMA VE ÇÖKÜŞÜ
2000’li yılların başında İran’ın gizli nükleer faaliyetlerine ilişkin iddialar uluslararası krize dönüştü. 2015’te dünya güçleriyle varılan anlaşma, Tahran’a yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programını sınırlama yükümlülüğü getirdi.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump 2018’de anlaşmadan çekilerek yaptırımları yeniden devreye aldı. İran da bir yıl sonra taahhütlerinden geri adım atmaya başladı. Diplomatik çabalar sonuçsuz kalırken, 2025’te BM yaptırımları yeniden yürürlüğe girdi.
SUİKAST VE TIRMANAN GERİLİM
3 Ocak 2020’de ABD, İranlı üst düzey komutan Kasım Süleymani’yi Bağdat’ta düzenlenen saldırıyla öldürdü. Tahran yönetimi buna Irak’taki ABD üslerine füze saldırılarıyla karşılık verdi.
2025-2026 DÖNEMİ: SAVAŞ, SUİKAST VE KRİZ
2025’te İsrail-İran savaşı sırasında ABD, İran’ın üç büyük nükleer tesisini vurdu. Gerilim 2026’da daha da tırmandı. Şubat ayında ABD ve İsrail’in koordineli saldırılarında İran’ın dini lideri Ali Hamaney hayatını kaybetti.
Bunun ardından İran, ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine füze saldırıları düzenledi ve küresel petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapattı.
